Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/1030 K.2025/99

......Karar sayılı kararı aleyhine davacı vekili istinaf başvurusunda bulunduğundan dosyanın yapılan incelemesi sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların eşi ve babası olan muris . .. tarihinde meydana gelen trafik kazasında hayatını kaybettiğini, kazanın . .. marka motosikletin sürücüsü dava dışı . ..’ın kusuruyla meydana geldiğini, davalı tarafından daha önce ..... TL ödeme yapıldığını, ancak bu miktarın yeterli olmadığını belirterek şimdilik .. TL maddi tazminatın davalıdan tahsil edilerek davacılara ödenmesine karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığını ve bu nedenle davanın reddi gerektiğini, müteveffanın resmi nikahlı olmayan davacıya destek olduğunun kabul edilemeyeceğini ayrıca . TL tazminatın ödenmiş olup davacının kurumu kesin ve dönüşümsüz olarak ibra ettiğini, .. motosiklet nedeniyle . ..’nın sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ VE DAİREMİZ KARARLARI

1.İlk Derece Mahkemesinin İlk Kararı İlk derece mahkemesince, davacı . .. davasının kabulü ile .. maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, Davacı . . davasının kabulü ile ... TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir. 2.Dairemizin Kaldırma Kararı:

Davalı vekilinin istinafı üzerine dairemizin...... Karar sayılı ilam ile "Dava dilekçesinde davacılar, ölenin eşi . . ve oğlu .. .. olarak gösterilmiştir. Bilirkişi raporunda ise desteğin .. isminde bir çocuğundan bahsedilerek tazminat hesabı yapılmıştır. Ne var ki dosyada desteğin .. . isminde bir çocuğu olduğuna dair herhangi bir kayıt bulunamamıştır.

Nitekim davacı vekili de .... tarihli celsedeki beyanında, davacılardan . . destek . . babası olduğunu, bu nedenle davalı vekilinin bu kişi yönüyle açılan davada husumet yönünden red kararı talebinin taktirinin mahkemeye ait olduğunu bildirmiştir. Ancak dosyaya sunulan .. tarihli vekaletnameden davacı . . . . velisi olarak vekaletname alındığı anlaşılmıştır.

Ancak davacı tarafça bu hususta herhangi bir düzeltme yapılmadığı gibi mahkemece davacı vekilinin yukarıda yazılı beyanına rağmen . .. lehine hüküm tesis edilmiştir. Bu durumda mahkemece yapılacak iş, davacı . .... dışında, bu kişi tarafından velayeten kimin adına dava açıldığı açıklattırılıp sonucuna göre bu kişinin desteğin çocuğu olduğunun tespiti halinde hakkında olumlu ve olumsuz bir karar verilmesi ve bu kişinin isminin karar başlığına yazılmasından ibarettir.

Diğer taraftan dosyadaki belge ve bilgilerden aynı olay nedeniyle davalı . .. aleyhine ... . Hukuk Mahkemesinin ..sas sayılı dosyasında tazminat davası açıldığı anlaşılmakla, sözkonusu dosyanın getirtilip incelenmesi, o dosya ile eldeki dosyanın tarafları, konusu ve taleplerinin aynı olup olmadığı üzerinde durulması ve davalının derdestlik dava şartına yönelik iddialarının araştırılması gerekmektedir.

Kabul şekline göre de;

Desteğin anne ve babası tarafından açılmış bir dava bulunup bulunmadığı araştırılıp varsa, bu kişilerin paylarının da ayrılması gerekirken bu yönden herhangi bir inceleme yapılmadan eş ve çocuk yönünden destek hesabı yapılması usul ve yasaya aykırı görülmüştür.

Diğer taraftan .. bilirkişi raporunda, kabule göre davacı eşin evlenme ihtimali ....yaşından küçük bir çocuğu bulunduğundan bu orandan ... indirim yapılarak sonuç itibariyle tazminattan.... oranında indirim yapılması gerekirken..oranında indirim yapılması da doğru görülmemiştir.

Son olarak dava dilekçesinde davacıların faiz isteminin bulunmadığı, .... tarihli bedel artırım dilekçesinin de ıslah dilekçesi niteliğinde olmadığı, dolayısıyla bu dilekçede istenen faiz talebinin hukuki değerinin olmadığı anlaşılmakla hüküm altına alınan miktara faiz uygulanamayacağı halde HMK'nun 26. maddesine aykırı olarak yazılı şekilde faize hükmedilmesi de hatalı görülmüştür" şeklindeki gerekçe ile kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

3-İlk Derece Mahkemesince Birinci Kaldırma Kararı Sonrası Verilen Karar:

İlk derece mahkemesince, davacı . .. açmış olduğu davası . ..... Esas sayılı dosyasında da aynı dava konusuna ve taraflara ait olan başka bir dava açmış olduğu dolayısı ile bu kişinin açmış olduğu davasının derdestlik yönü ile reddine,

Davacı . .. davasının kabulü ile .... TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

4.Dairemizin İkinci Kaldırma Kararı:

Davalı vekilinin istinafı üzerine dairemizin......Karar sayılı ilam ile "Dairemizin.... tarihli kaldırma kararında.

"Desteğin anne ve babası tarafından açılmış bir dava bulunup bulunmadığı araştırılıp varsa, bu kişilerin paylarının da ayrılması gerekirken bu yönden herhangi bir inceleme yapılmadan eş ve çocuk yönünden destek hesabı yapılması, aktüer bilirkişi raporunda, davacı eşin evlenme ihtimali ......yaşından küçük bir çocuğu bulunduğundan bu orandan ..indirim yapılarak sonuç itibariyle tazminattan ..... oranında indirim yapılması gerekirken. oranında indirim yapılması ve dava dilekçesinde davacıların faiz isteminin bulunmadığı, ... tarihli bedel artırım dilekçesinin de ıslah dilekçesi niteliğinde olmadığı,

dolayısıyla bu dilekçede istenen faiz talebinin hukuki değerinin olmadığı anlaşılmakla hüküm altına alınan miktara faiz uygulanamayacağı halde HMK'nun 26. maddesine aykırı olarak yazılı şekilde faize hükmedilmesi" şeklinde karar verilmiş ise de, mahkemece kaldırma kararında değinilen eksiklikler giderilmeden karar verilerek dosya dairemize gönderilmiştir." gerekçesi ile kararın kaldırılmasına karar vermiştir.

5. Dairemizin İkinci Kaldırma Kararı Sonrası İlk Derece Mahkemesi Kararı:

İlk derece mahkemesince, davacı . . taleplerinin reddine,

Davacı .. tazminat talebinin kısmen kabul ve kısmen reddi ile; ... TL destekten yoksun kalma tazminatının davalıdan alınarak davacı .. verilmesine karar verilmiştir.

6.Dairemizin Üçüncü Kaldırma Kararı:

Davacılar vekilinin ve davalı .. . vekilinin istinafı üzerine dairemiz...... Karar sayılı ilam ile ......tarafından ibraz edilen dava dilekçesinde; ...... tarihinde meydana gelen trafik kazasında müvekkillerinden . . babasını davacı . . de eşini kaybettiği belirtilerek maddi tazminat talep edilmiş, yargılama aşamasında davacı . .. tarafından vekili .... azil edilerek..... tarihli azilname sunulmuş, sonrasında davacı . . tarafından kendi adına asaleten ve . .. adına velayeten Av .. . adına düzenlenen vekaletname ibraz edilmiştir.

Mahkemece .....Sayılı ilam ile "Davanın kabulü ile davacı . .' içi....TL davacı ......TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline" karar verilmiş, söz konusu karara karşı davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemizin....Sayılı ilamı ile ... kaldırılarak dosyanın mahalline iadesine karar verildiği, mahkemece dairemizin kaldırma kararından sonra .....

Sayılı ilam ile karar başlığında . .. velayeten ve kendi adına asaleten . .. davacı olarak gösterildiği halde gerekçe içeriğine göre . . desteğin babası olduğu belirtilerek . . tarafından açılan davanın derdestlik yönüyle reddine, davacı . . yönünden davanın kabulü ile ..-TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsiline karar verildiği ve söz konusu kararın . .. vekiline tebliğ edilmeksizin davalı tarafça karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosyanın dairemize gönderildiği ve Dairemizin ......

Sayılı ilamı ile ... kararın kaldırılmasına ve dosyanın mahalline iadesine karar verildiği ve mahkemece kaldırma kararı sonrasında...Sayılı ilam ile davacı . .. tarafından açılan davanın reddine, .. hakkında açılan davanın kısmen kabulü ile .....-TL destekten yoksun kalma tazminatına hükmedildiği anlaşılmıştır.

Dairemizin ilk kaldırma kararından sonra, yerel mahkemece Dairemiz kaldırma kararı gereği yerine getirilmeyerek desteğin babası . .. tarafından dava açıldığı kabul edilerek, davacı babanın daha önceden .... Sayılı dosyasında dava açtığı belirtilerek davacı baba .. bakımından derdestlik nedeni ile davanın reddine karar verilmiştir. Ancak bu kararın davacı olarak kabul edilen baba .. vekiline veya davacı asile tebliğ edilmediği görülmüştür.

Davacı eş vekilince ibraz edilen bedel arttırım dilekçesinde desteğin çocuğunun kim olduğu belirtilmeksizin çocuk için istenilen tazminat miktarının ....TL olduğu belirtilmiş ancak mahkemece kurulan ikinci hükümde bu tazminata hükmedilmemesine, sadece davacı eş yönünden....TL ye hükmedilmesine rağmen davacı vekilince söz konusu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmamıştır. Mahkemece... tarihli ilamda çocuk .. bakımından hüküm tesis edilmemiştir.

Her nekadar mahkemece dava dilekçesinde belirtilen . .., murisin babası olduğu kabul edilerek söz konusu davacı bakımından derdestlik nedeni ile davanın reddine karar verilmiş ise de, karar başlığında davanın .. velayeten davacı .. tarafından açıldığının belirtildiği ve tüm tebligatların davacı eş .. tarafından asaleten ve çocuğuna velayeten verilen vekaletnamede belirtilen vekile tebliğ edildiği, murisin babası .. vekiline çıkartılan tebligatların bulunmadığı görülmüştür.

Mahkemece verilen ikinci karara karşı davacı eş ve çocuk (vekilleri) tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmamış ise de, mahkemece ikinci hükümde davacının açıkça baba olarak kabulü ile baba hakkında hüküm tesis edildiğinin belirtilmiş olması ve çocuk hakkında verilmiş bir hüküm bulunmadığından ikinci verilen hükümde davacı çocuk hakkında hüküm tesis edilmemesi hususu davalı lehine kazanılmış hak teşkil etmeyeceği kanaatine varılarak dairemizce esasa ilişkin inceleme yapılmıştır.

....... maddesindeki yetersizlik iddiasında bulunulması halinde, bu durumda mahkemece ....... maddesi çerçevesinde ödemenin yeterli olup olmadığının da araştırılması gereklidir. Mahkemece, ödemenin yeterli olup olmadığına ilişkin bir araştırma yapılmamış, yapılan ödemeler ve faizi, hesaplanan tazminattan indirilerek karar verilmiştir.

Ancak hükme esas alınan ek rapordaki güncellemenin ödeme tarihinden hangi tarihine kadar yapıldığı hususunda ek rapor içeriğinde bir açıklama bulunmamaktadır.

Zarar sorumlusu davalı tarafından ödenen bedellerin ödeme tarihi itibariyle yeterli olup olmadığının belirlenmesi için; öncelikle, ödeme tarihindeki verilere göre tazminat hesabının yapılması ve hesaplanan bu bedel ile davalı tarafından ödenen bedel arasında fahiş fark olup olmadığının saptanması; fahiş fark tespitinin yapılması halinde, hesap tarihindeki verilere göre hesaplanacak tazminattan, zarar ve yararın denkleştirilmesi ilkesi gereğince, davadan önce davalının ödediği bedellerin rapor tarihine kadar yasal faiziyle güncellenmiş değerleri düşülerek sonuç tazminatın belirlenmesi gerekir. ..

Davalı tarafça ibraz edilen ... tarihli .. davacı... asaleten ve oğlu . .. velayeten vekil.......tarafından imzalandığı, ibraname içeriğinde eş için....-TL ve oğul . . için ..-TL olmak üzere toplam .. TL ödeme yapılacağının belirtildiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ödenen toplam miktarın eş için tazminat miktarı hesabında dikkate alındığı davacı . .. hakkında . ödemenin tazminat hesabında dikkate alınmadığı görülmüştür.

Bu itibarla mahkemece öncelikle murisin kaç çocuğunun olduğu, davadan önce yapılan ödemenin davacı .. hakkında olup olmadığı, davacı .. 'ye ödeme yapılıp yapılmadığı davacı taraftan açıklattırılarak kesin olarak tespitinden sonra yukarıda belirtilen Yargıtay uygulamaları uyarınca değerlendirme yapılması gerekirken çocuk için yapılan ödeme dikkate alınmaksızın düzenlenen bilirkişi raporuna itibar edilerek hüküm tesisi yerinde olmadığı gibi,

hükme esas alınan bilirkişi ek raporunda davacı tarafça mahkemece verilen önceki hükümlere karşı istinaf kanun yoluna başvurulmaması nedeni ile yerinde olarak .. yılı (ilk rapor tarihi) verilerine göre hesaplama yapılmış olmasına rağmen, söz konusu kök rapor tarihi dikkate alınmaksızın ne şekilde tespit edildiği rapor içeriğinde belirtilmeyen .......gün üzerinden ödemenin güncellenerek hesaplama yapılmış olmasıda bilirkişi raporu denetime imkan vermediğinden yerinde görülmemiştir. ..

Kabule göre de: Davacılar . .. olup mahkemece teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda, hükme dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır.

5718 sayılı .. madde 48/1'e göre; “.. mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır”. ....’ta teminat gösterme yükümlülüğü konusunda “yabancılık” ölçütü esas alınmıştır. Buna karşın davalının veya kendisine karşı takibe girişilen karşı tarafın vatandaşlığı, bu madde kapsamında da bir öneme sahip değildir. Bu maddeye göre hakim tarafından verilen kesin süre içinde teminat gösterilmezse dava, dava şartı eksikliğinden HMK'nun 114/1-ğ maddesi uyarınca reddedilir.

.. madde 48/2’de ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar” hükmü yer almaktadır.

Buna göre .. hâkimi, yabancı davacının, davaya katılanın veya icra takibinde bulunanın vatandaşı olduğu ülke ile .. arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise, bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir. ..... maddesinde; âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir.

.......maddesinde dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu Mahkemece re'sen gözetilmelidir.

Bu sebeple Mahkemece öncelikle davacıların teminattan muaf olup olmadığı hususunun ......sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacıların teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, teminatın yatırılması için davacılara kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması halinde istemin usulden reddine, yatırılması halinde ise, dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken doğrudan işin esasına girilmesi doğru olmamış, hükmün bu yönden re'sen kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. ......

Kabule göre de; davalı tarafça istinaf aşamasında ibraz edilen ....... Sayılı ilamı ile davacı çocuk ...... tarafından davalı .. aleyhine dava konusu kaza nedeni ile ilgili destekten yoksun kalma tazminatı talepli dava açıldığı anlaşıldığından, mahkemece söz konusu dosya akibeti de araştırılarak davacı çocuk hakkında dava konusu kaza nedeni ile destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilip hükmedilmediği ve kararın kesinleşip kesinleşmediğinin araştırılması gerekmektedir." gerekçesi ile kararın kaldırılmasına karar vermiştir.

7.Dairemizin Üçüncü Kaldırma Kararı Sonrası İlk Derece Mahkemesi Kararı:

İlk derece mahkemesince, davanın 6100 sayılı HMK m.150/5 hükmü uyarınca 03/04/2024 tarihi itibariyle açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı asil süresinde istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı asil istinaf dilekçesinde özetle; davacının dosyaya son vekalet sunan avukatın duruşmadan kısa bir süre önce vekillikten çekildiğini bilmediğini, prosedürü bilmediğinden duruşmaya katılamadığını ve dosyanın bu nedenle işlemden kaldırıldığını, daha sonra durumu öğrendiğinde dosyayı yenilediğini, ancak .. bilmediği için duruşma tarihini öğrenemediğini ve verilen süreyi kaçırdığını, yerel mahkemenin hatalı şekilde ikinci yenilemeden sonra değil, ilk yenilemeden sonra davanın açılmamış sayılmasına karar verdiğini ileri sürerek mahkemece verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, trafik kazası sonucu gerçekleşen vefat nedeniyle destekten yoksun kalma istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6098 sayılı TBK m. 49-55; 2918 sayılı KTK 85, 89, 90, 91; 6100 sayılı HMK m.341, 353, 355, 359; ZMMS Genel Şartları

3. Değerlendirme

HMK'nun 355. maddesi kapsamında istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda;

3.1. Dava trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir. Davacı tarafından davalı ..aleyhine açılan dava TTK 4 maddesi uyarınca ticari dava niteliğindedir.

3.2.6102 sayılı TTK 4/2 maddesi "Ticari davalarda da deliller ile bunların sunulması ......sayılı ... Muhakemeleri Kanunu hükümlerine tabidir, miktar veya değeri beş yüz bin Türk lirasını geçmeyen ticari davalarda basit yargılama usulü uygulanır." şeklindedir. Davacı tarafından açılan dava değeri ... TL olarak gösterilmiş olup buna göre davacının davası basit yargılama usulü hükümlerine tabidir.

.......Maddesinde “(1) Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir...(6) İşlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan dava, ilk yenilenmeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz. Aksi hâlde dava açılmamış sayılır….” düzenlemesi mevcuttur.

3.4.Bunun yanı sıra; 6100 sayılı HMK'nun 320.maddesi basit yargılama usulüne tabi davalarda özel bir düzenlemeye yer vermiştir. Anılan madde hükmüne göre;"…(4) Basit yargılama usulüne tabi davalarda, işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya, yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılırsa, dava açılmamış sayılır.” denilmek suretiyle, basit yargılama usulü uygulanan davalarda, davanın birden fazla takipsiz bırakılamayacağı hususu düzenlenmiştir.

3.5.Somut uyuşmazlıkta, her ne kadar...... tarihli tensip zaptına yargılamanın yazılı yargılama usulüne tabi olduğu belirtilmiş ise de, kanun gereği davanın basit yargılama usulüne tabii olduğu, aksi düşünülse bile davacılar vekilinin vekillikten çekilme dilekçesi ve duruşma tarihinin davacı asile usulüne uygun tebliğ edildiği, davacı asilin ..... tarihli duruşmaya gelmeyip takipsiz bırakması nedeniyle dosyanın işlemden kaldırıldığı,

süresi içerisinde davacı asil tarafından dosyanın yenilendiği ve yeni duruşma gününün bizzat davacı asile tebliğ edilmesine rağmen davacının.......tarihli duruşmaya da gelmediği ve.. aylık yasal sürenin içerisinde dosyasını yenilemediği, dosya içerisindeki bilgi ve belgelere göre usuli işlemlerin kanuna uygun şekilde yapıldığı anlaşılmakla mahkemenin değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı görülmekle davacı asil tarafından yapılan istinaf itirazları yerinde görülmemiş ve başvurunun HMK'nın 353/1-b,1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

.