İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2021/1167 K.2023/1724

Davanın reddine ilişkin kararın, davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, davalının müvekkili aleyhine haksız olarak İstanbul ... İcra Dairesi'nin ...

E. sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlattığını, müvekkilinin takibe konu senetten dolayı davalıya her hangi bir borcu bulunmadığını, taraflar arasında 2014 ve 2015 yıllarında düzenli ticari ilişki bulunduğunu, müvekkilinin bir çok kez davalıya ödemeler yaptığını ve satın aldığı malların bedelini önceden ödediği avans ve teminattan düşüldüğünü, takibe konu bononun da davalıya bu nedenle verildiğini, ticari ilişki sona erdiğinden dolayı bononun geri istenildiğini ancak davalının müvekkilini sürekli oyaladığını ve bonoyu işleme koymasına rağmen uzun süre sonra haciz işlemlerine başladığını,

ekte sunulan muavin defterden görüleceği üzere davalıya olan borcun sadece 10.426,72 TL olduğunu, bu borcun 10.000-TL'sinin İstanbul ... İcra Dairesi'nin ...

Esas sayılı dosyasına istinaden 05/02/2019'da davalı vekili Av. ...'ya ve geriye kalan 426,72-TL'nin ise 13/02/2019'da davalı şirkete havale yoluyla ödendiğini ileri sürerek, müvekkilinin davalıya 15.000-TL tutarındaki asıl alacaktan ve tüm ferilerinden dolayı borçlu olmadığının tespiti ile asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı, davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davacının defter kayıtlarına göre 08/08/2016 olan takip tarihi itibari ile davalıya 10.426,72-TL borçlu olduğu, davacının ticari defter ve kayıtlarında takibe ve davaya konu bononun kayıtlı olmadığı, bonoya istinaden ödeme yapıldığına dair kaydın bulunmadığı. İstanbul ... İcra Dairesi'nin ...

E. sayılı takip dosyasının kesinleştiği; davacının takipten sonra ancak davadan önce 05/02/2019'de 10.000-TL ve 22/02/2019'da 10.000-TL olmak üzere toplam 20.000-TL'nin İstanbul ... İcra Dairesi'nin ...

E. sayılı dosyasına istinaden dekont karşılığında ödendiğine dair makbuz sunulduğu, bu makbuzların da davacı ticari defterlerinde kaydının bulunmadığı, davacı tarafından ödendiği iddia olunan ödeme makbuzlarının icra dairesince değerlendirilebileceği; davacı tarafından İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... E. sayılı takip dosyasına olan borcunun devam ettiği anlaşıldığı gerekçesiyle, davanın reddine reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, muavin defterine göre müvekkilin davalıya borcunun 10.426,72-TL olup, dava dilekçesinde belirtildiği gibi 10.430-TL olarak ödendiğini, sonrasında 19/02/2019'da arabuluculuğa başvurulduğunu ve davalının 22/02/2019'da müvekkilinin adresine hacze gelindiğini, davalıya fazladan 10.000-TL ödenmek zorunda kalındığını, icra dosyasındaki asıl alacağın esasen 30.000-TL olduğunu ve bu tutarın toplamda 20.430-TL'sinin ödendiği için menfi tespit talep edilen tutarın 9.570-TL olduğunu;

yapılan bu ödemelerin ticari defterlerde bulunmamasının iddialarının ispatına engel olmadığını, ödemelerin haciz baskısıyla yapıldığını; davalının defterlerini ibraz etmediğinden aleyhine karine oluştuğunu; davaya konu bono tacirler arasında düzenlendiğinden ticari iş sebebiyle verildiğinin kabulü gerektiğini, senetler avans olarak verildiği için ticari defterlere işlenmemiş olduğunu; ticari şirketler için senedin kesinlikle bağımsız borç ikrarını içeremeyeceğini belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına,

davanın kabulüne, bunun kabul edilmemesi durumunda dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, avans olarak verildiği iddia edilen bononun tahsili için başlatılan icra takibinden dolayı menfi tespit istemine ilişkindir. 6098 sayılı TBK'nın 207. maddesi, “Satış sözleşmesi, satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşmedir. Sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir âdet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdürler." hükmünü haizdir.

Madde hükmünden de anlaşılacağı üzere, aksi kararlaştırılmadıkça satış sözleşmelerinde alıcı ile satıcının edimlerini aynı anda eda etmeleri esastır. O halde, alım satım akdine konu malı teslim almadan satıcıya avans ödemesi yaptığını iddia eden davacı, bu iddiasını ispat yükü altındadır.

Satış sözleşmesinde aksine bir anlaşma olmadığı takdirde, tarafların edimlerini aynı anda ifa etmeleri kural olduğundan, peşin satış karinesi uyarınca davacının davalıya avans niteliğinde ödeme yaptığını ve karşılığında mal teslim edilmediğini yazılı delillerle kanıtlaması gerekir.

Öte yandan kambiyo senedi niteliğinde olan bono, temel ilişkiden bağımsız, karşı edimin ödenmesi şartına bağlanamayan, kayıtsız şartsız bir bedelin ödenmesi taahhüdünü içeren mücerret (soyut) bir borç ilişkisini ifade etmektedir. Soyutluk prensibinin en önemli işlevi ispat açısından kendisini gösterir. Buna göre, bir kambiyo senediyle borç altına giren kimse, borçlu olmadığını iddia ediyor ise bu hususu kesin delil ile ispatla yükümlüdür.

Davaya konu bononun avans olarak verildiği iddia edilmekte olup bu iddia HMK'nın 201. maddesi gereği ancak yazılı delille ispatlanabilir. Davacı tarafça iddialarının ispatı hususunda yazılı delil sunulmadığı ve davacının hesap kayıtlarıyla davaya konu borçlu olunmadığı belirtilen İstanbul ... İcra Dairesi'nin ...

E. sayılı dosyasında takibe konulan 15.000-TL bedelli bono arasında her hangi bir bağlantının da tespit edilemediği anlaşılmakla, ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.