İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/1699 K.2024/1221

Tahkim ilk itirazının kabulüne ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin dava dışı sigortalısı ... Ltd. Şti.'ye ait dökme ay çiçek tohumu emtiasının Sırbistan Novi Sad limanından önce Constanta/Romanya limanına taşındığını, oradan da Türkiye'ye taşınmak üzere ... gemisine yüklendiğini, bu limanda ... isimli gözetim firmasının düzenlendiği raporda emtianın hasar gördüğünün tespit edildiğini, ... Gemisi donatanı ... Ltd'.ye izafeten ... Ltd.

Şti.'nin fiili taşıyan olarak hasardan sorumlu olduğunu, navlun faturasını düzenleyen ...'a izafeten ... Ltd. Şti.'nin TTK nın 1138 uyarınca akdi taşıyan olarak hareket ettiğini ve yine ...'e izafeten.... Ltd. Şti.'nin de emtianın Sırbistan'dan Romanya'ya nehir yolu ile getirilmesi ve Romanya'dan Bandırma'ya getirilmesi işini üslendiğinden fiili taşıyan olduklarını; dava dışı sigortalıya ödenen hasar bedelinin davalılardan tahsili için İstanbul ...

İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını ancak davalıların takibe itiraz ettiğini ileri sürerek, davalıların itirazının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davaya konu taşıma için düzenlenmiş olan ... numaralı konişmentoda "Arbitration (Tahkim)/Londra" ibaresi ile tarafların tahkim şartı kararlaştırdığını, bu şartın halefiyete istinaden davacıyı da bağladığını,davanın usulden reddi gerektiğini; her ne kadar .... Ltd. Şti.'ye izafeten dava açılmışsa da anılan şirketin taşımayla ilgisinin sadece imzalanan recap'lar uyarınca tahliye limanı acentesi olan ...

A.Ş.'ye Bandırma Limanı'nda verdiği hizmetler olduğunu, bu hususun dosyaya sundukları faturadan da sabit olduğunu; şirketin ... Ltd., ... ve ... ile bir ilişkisi olmadığından, davada ... Ltd. Şti.'ye husumet yöneltilemeyeceğini; kabul anlamına gelmemek üzere, emtianın Sırbistan'dan Romanya'ya getirildiğinde yani henüz ... gemisine yüklenmeden hasara uğradığının tespit edildiğini, ... Ltd.

Şti.'nin ancak ...'un tali acentesi olarak değerlendirilebileceğini, mevzuat ve içtihatlara göre kendisinin sorumluluğuna başvurulamayacağını; emtianın sahibi olan ... Ltd. Şti.'nin ...'e ve ...a emtianın durumundan dolayı sorumlu tutulmayacaklarına ilişkin garanti yazısı verdiğini ve bu nedenlerle davacının talep hakkı olmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; yargılama aşamasında 23/05/2022 tarihli duruşmada davalılar ...'a izafeten ... Ltd. Şti. ve ... Ltd. Şti. yönünden davanın tefrikine karar verilmiş; aynı duruşmada davaya konu taşıma için düzenlenmiş ... numaralı konişmentoda bulunan kloz ile uyuşmazlığın Londra'da tahkim yoluyla çözümleneceğinin kararlaştırıldığı; konşimentoda yer alan tahkim şartının davacının sigortalısı ile halefiyet koşulları gereğince davacı sigorta şirketini de bağlayacağı ve uyuşmazlığın tahkimde çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle, davalı ... IMO Numaralı ... Ltd.'ye izafeten ... Ltd. Şti. yönünden tahkim itirazının kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili.

805 sayılı İktisadi Müesseselerde Mecburi Türkçe Kullanılması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca tahkim şartının-sözleşmesinin yabancı dilde düzenlendiğinden geçersiz olduğunu,konişmentodaki tahkim kaydının belirli olmayıp, davaya uygulanmasının mümkün olmadığını zira söz konusu kaydın ".." şeklinde olduğundan kaydın neye ilişkin olduğunun belirli olmadığını; tahkim kaydının tek taraflı yapılamayacağını, taraflardan yalnızca birinin imzasının olmasının sözleşmeyi geçersiz kılacağını, her iki tarafça imzalanmayan konşimentonun ön yüzündeki kaydın geçerli kabul edilemeyeceğini;

sigortalının konşimentoda ihbar adresi olduğundan, tahkim şartının sigortalıya karşı ileri sürülmesinin mümkün olmadığını belirterek, kararın kaldırılarak dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, emtia nakliyat sigorta poliçesi kapsamında davacı tarafından sigortalanan emtianın deniz yoluyla taşınması sırasında hasarlandığından bahisle sigortalıya ödenen hasar bedelinin taşıyıcılardan tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. 15/11/2019 tarihli Emtia nakliyat sigorta poliçesinde sigortalının ...

Ltd.Şti., sigorta konusunun ayçiçeği tohumu, seferin Sırbistan-Bandırma, gemi adının ... olduğu,31/03/2020 tarihli ekspertiz raporunda da toplam hasar tazminat tutarının 105.039,90-Euro ve davacı ... Sigorta A.Ş.'nin hissesinin ise 34.137,97-Euro isabet ettiği; davacının 15/04/2020 tarihinde sigortalıya tazminatı ödediğine dair dekont sunulmuştur. ... gemisinin donatanı/gemi işletme müteahhidi ... Adaları şirketi olan davalı donatan ...

Ltd. ile çarterer ...e (Gemi Kiralama-...) arasında davaya konu yükün taşınması için imzalanan 05/11/2019 tarihli Recap'te çartererin tahliye limanı acentesinin ... Bandırma Şubesi olduğu, ...'ün kullanılacağı aksi halde ... çarter partiye göre olacağı; yine aynı taşıma kapsamında davalı ...-.../Sırbistan ile ... (Gemi Kiralama-...) arasında imzalanan 05/11/2019 tarihli Recap'te donatanın tahliye limanı acentesinin ...

Bandırma Şubesi olduğu, ...'ün kullanılacağı aksi halde ... çarter partiye göre olacağı kararlaştırılmıştır. Yükün üç parti halinde nehir bölümü (Sırbistan-Romanya) taşıması kapsamında 22/09/2019, 25/09/2019 ve 26/09/2019 tarihinde düzenlenmiş taşıma belgesinde (consignment note), gönderenin (satıcı) ... Sırbistan, gönderilenin "To Order (emrine)", bilgi verilecek adres bölümünde ...

Romanya, taşıma yapan mavnanın ..., ... ve ...olduğu, yükleme limanının .../Sırbistan, tahliye limanının .../Romanya transit Bandırma, düzenleme yerinin..., taşıyanın tefrik edilen davalı ... olduğu görülmüştür. Yükün deniz bölümü (Romanya-Bandırma) taşıma kapsamında ...'e göre düzenlenen 11/11/2019 tarihli konşimentoda, gönderenin (satıcı) ... Sırbistan, gönderilenin "...(emrine)", bilgi verilecek adres bölümünde (alıcı) ... Ltd. Şti.

İstanbul, geminin ..., yükleme limanı Romanya, tahliye limanının Bandırma, düzenleme yerinin ..., imza bölümünde ise ...'nin kaptanı yerine acente olarak ... tarafından mühürlenip imzalandığı, konşimentonun ön yüzünde "... (tahkim londra)" kaydı bulunmaktadır. 18/10/2019 tarihli nehir/deniz taşıması bedeli için düzenlenen fatura ... Sırbistan tarafından, ... Ltd. Şti.'ye düzenlenmiştir.

Sigortalının Sırbistan'dan satın aldığı ayçekirdeği emtiasının,Romanya'ya kadar nehir taşımasının tefrik edilen davalı Ukranian ..., Romanya'dan Bandırma'ya olan deniz taşımasının davalı ... Gemisi donatanı ... Ltd.dir. Taşıyan ile gönderilen arasındaki ilişkide konşimento esas alınır (TTK 1237/1). Dolayısıyla konşimento hamili gönderilen eşyayı teslim alma hakkının kapsam ve koşulları, navlun sözleşmesinden bağımsız olarak konşimentoya göre belirlenir.

TTK nın 1237/2 hükmünde taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişki ise navlun sözleşmesi hükümlerine bağlı kalacağı öngörülmüş olmakla birlikte navlun sözleşmesi hakkında ayrı bir belgenin düzenlenmediği hallerde, taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişkide de konşimento esas alınır.

Davacı sigorta şirketinin sigortalısını bağlayan yetki şartı halefi sıfatıyla davacı sigorta şirketini de bağlayıcı nitelikte olup, taşıma sözleşmesi, konişmentoya göre ifa edilerek yük alıcısına teslim edildiğinden, konşimentodaki tüm şartlar halefiyet yoluyla davacı açısından da bağlayıcıdır.

11/11/2019 tarihli konişmento'da navlunun çarter partiye göre ödendiği ve ... örneğinin düzenlendiği, çarter parti için de ...'ün kullanılacağı aksi halde ...'e göre yapılacağı Recap'lerde kabul edilmiştir. Atıf yapılan ...

1. maddesinde çarter partinin tüm şartlarının, hukuk ve tahkim klozu dahil olmak üzere geçerli kılındığı düzenlemesi bulunmaktadır. ...'ün 10. maddesinde konşimentonun ...'e göre hazırlanacağı ve 19. maddesinde de uyuşmazlıkların Londra'da tahkimle çözüleceği kabul edilmiştir.

Konişmentodaki "Londra Tahkim" kaydı da, söz konusu düzenlemeye uygun olup, bu kapsamda tahkim şartının geçerli olduğu kabul edilmiştir (Yargıtay 11. HD'nin 2023/4281 E., 2023/4926 K. sayılı ve 13/09/2023 tarihli ilamı). Kaldı ki tahkim şartı veya sözleşmesinde bulunması zorunlu tutulmuş her hangi bir unsur söz konusu değildir. Tahkim şartı veya sözleşmesinde tarafların tahkim iradesi açık olduğu sürece, tahkim şartı içerik itibariyle geçerli sayılacaktır.

Doktrinde, sözleşmede yer alan "Tahkim İstanbul (Arbitration in İstanbul)" şeklinde yer alan beyanın, uyuşmazlığın tahkim yolu ile çözümlenmesi için yeterli içeriği taşıdığı ifade edilmektedir (Akıncı, Ziya: Milletlerarası Tahkim, 4. Baskı, İstanbul 2016,) Davacı vekili tahkim şartının 805 sayılı kanun gereği Türkçe düzenlenmediğinden geçersiz olduğunu ileri sürmüş ise de, davaya konu taşıma sözleşmesinin taraflarının tamamı Türk tabiyetinde olmadığından 805 sayılı kanun uygulanamayacağından bu hususa ilişkin istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, konşimentonun ön yüzünde yazılı tahkimi şartının geçerli olduğu, süresinde tahkim ilk itirazında bulunulduğu, yükü teslim almak suretiyle sigortalı ... Ltd. Şti.'nin kabul ettiği tahkim şartı, halefiyet gereği sigortacıyı da bağlayacağından tahkim ilk itirazının kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamış, istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.