İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/1852 K.2025/503

Davanın usulden reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, davalının müvekkiline Mersin-Antwerp/Belçika arasında verdiği deniz taşıma hizmeti ücreti olan 735-Euro'nun müvekkili tarafından 30/05/2018'de peşinen ödendiğini, malın tahliye limanına ulaşmasından sonra davalının malı teslim etmeyerek beklettiğini, bekleme süresi için davalının haksız olarak 2.650-Euro demuraj ve ardiye ücreti talep ettiğini, teslim için müvekkilinin ihtirazi kayıtla ödeme yaptığını, buna istinaden davalının gönderdiği 13/09/2018 tarihli faturaya itiraz edilerek, iade edildiğini.

2.650-Euro'nun tahsili için davalı aleyhine İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasıyla takip başlatıldığını, fakat davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek, davalının icra takibine itirazının iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkilinin İsviçre Cenevre merkezli deniz yoluyla yük taşıma işi yapan dava dışı ... S.A.'nın Türkiye acenteliğini yürüttüğünü; taşıma sözleşmesinin tarafının İsviçre merkezli şirket olduğunu, müvekkilinin sözleşmede acente sıfatıyla hareket ettiğini; dava dışı taşıyanın düzenlediği konişmentoda uyuşmazlıklarda yetkili mahkemenin Londra Mahkemeleri olduğunun ve İngiliz hukukunun uygulanacağının belirlendiğini; davanın doğrudan ve sadece acente olan müvekkiline yöneltilemeyeceğini ve teslimdeki gecikmenin davacıdan kaynaklandığını belirterek, davanın yetkisizlik sebebiyle, pasif husumet yokluğundan ve esastan reddine karar verilmesini ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, TTK 105/2-3'e göre acenteye, acentelik sıfatından dolayı doğrudan dava açılması mümkün olmadığı, ancak müvekkiline izafeten dava açılabileceği, davalının taşımayı üstlendiğine dair delil bulunmadığından davalının davada pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle, pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, navlunun davalıya ödendiğini, davalının mükerrer talep ettiği 2.650-Euro'nun da ihtirazi kayıtla 09/08/2018'de davalıya ödendiğini, davalının aslında demuraj olarak istediği bedele ilişkin ödemeyi 13/09/2018'de "Deniz İhracat Navlunu" açıklamasıyla faturalandırdığını; davanın donatanın bir hakkına istinaden değil davalının sebepsiz zenginleşme teşkil eden talebine istinaden ödenen paranın iadesi için açıldığını; davalının acente sıfatıyla düzenlediği fatura bedelinin değil müvekkilinden yapılan haksız tahsilatın iadesinin istenildiğini belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, deniz taşıma sözleşmesi kapsamında yapılan ödemenin istirdadı amacıyla başlatılan icra takibine davalının itirazın iptali istemine ilişkindir. Acentenin yetkilerinin düzenlendiği TTK'nın 105. maddesi, "(1) Acente, aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmelerle ilgili her türlü ihtar, ihbar ve protesto gibi hakkı koruyan beyanları müvekkili adına yapmaya ve bunları kabule yetkilidir.

(2) Bu sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı acente, müvekkili adına dava açabileceği gibi, kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabilir. Yabancı tacirler adına acentelik yapanlar hakkındaki sözleşmelerde yer alan, bu hükme aykırı şartlar geçersizdir.

(3) Acentelerin ad ve hesabına hareket ettikleri kişilere karşı Türkiye’de açılacak olan davalar sonucunda alınan kararlar acentelere uygulanamaz." hükmünü içermektedir.Eldeki davaya konu taşıma için düzenlenmiş ... nolu deniz yük senedinde, taşıyıcının ... S.A. Cenevre/İsviçre, gönderenin davacı ... Ltd.

Şti., alıcının ve bilgi verilecek kişinin ... , yükleme limanının Mersin ve tahliye limanının Antwerp/Belçika, düzenleme yerinin Mersin ve tarihinin 01/06/2018 olduğu; senedin taşıyıcı ... S.A. yerine acentesi davalı ... A.Ş. tarafından imzalandığı görülmüştür. Davaya dayanak teşkil eden ödeme için davacıya kesilmiş 13/09/2018 tarihli ve 2.650-Euro bedelli faturanın üzerinde dava dışı taşıyan ...

A.Ş.'nin adının yazılı olduğu; hizmetin "Deniz İhracat Navlunu", ilgili konişmento için düzenlendiği, üzerinde "işbu navlun bedeli ... S.A. Cenevre'nin acentesi sıfatıyla ve ... S.A. ... e hesabına havale edilmek üzere tahsil edilmiştir" ibaresi ile "demurrage (demuraj) 1.595 Eur - Storage (ardiye) 784 Euro - Trucking waiting time or detention (kamyon taşımacılığı bekleme zamanı veya alıkoyma) 271 Eur" kaydının bulunduğu görülmüştür.

TTK'nın 105/2. maddesine göre, davalı acente aleyhine ancak taşıyana izafeten dava açılabilmesi mümkündür. TTK'nın 105/3 maddesi hükmü de gözetilerek, doğrudan acenteye yönelik bir kişisel kusur ileri sürülüp kanıtlanmadığı ve işbu davada taşıma sözleşmesi kapsamında davacı tarafından ihtirazi kayıtla zorunlu olarak ödendiği iddia edilen 2.650-Euro'nun iadesi talebinin, taşıyana veya taşıyana izafeten acentesine yöneltilmemiştir.

Bu nedenle, mahkemece davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından, davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.