İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/581 K.2024/1494

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili.

Davacının davalı bankadan usd cinsi taksitli ticari kredi kullandığını, krediyi kapatmak istediğinde davalı bankanın kredinin halen geri kalan taksitlerinin iki senenin üzerinde olduğundan erken kapama komisyonunun %3 oranda olabileceğini bildirdiğini, TCMB tarafından yayınlanan Bankalarca Ticari Müşterilerden Alınabilecek Ücretlere İlişkin Uygulama Talimatın 3.maddesinin “İ” bendi ile kredi sözleşmeleri Tebliğ’in yürürlük tarihinden önce imzalanmış olsa da henüz tahakkuk etmemiş ücretlerin Tebliğ’deki sınırlamalara tabi olacağının ifade edildiğini,

bankaların sözleşmesel ilişkiyi göz ardı ederek tebliğdeki üst sınır üzerinden erken kapama komisyonu almasının doğru olmadığını, erken kapama maddesinin genel işlem koşulları ile bağdaşmadığını, %3 oranında belirlenen erken kapama komisyonu ile uygulanan faizin fahiş olduğunun tespiti ile fahiş faiz tutarı ve kapama komisyonu tutarında borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; dava konusu ticari kredi nedeniyle TCMB tarafından çıkartılan "Bankalarca Ticari Müşterilerden Alınabilecek Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ'in" 11. maddesine uygun olarak erken ödeme ücreti tahsil edildiğini, kredi vadesi ve döviz cinsine göre %1-2-3 olarak değişen sabit oranlarda erken kapama ücreti alındığını, döviz cinsi veya dövize endeksli kredilerde azami oranın bir puan artırımlı uygulandığını, kredinin kapatma tarihi itibari ile Tebliğ kapsamında olduğunu, bakiye 24 aydan fazla vade olduğu için %2+1 = %3 oranı üzerinden tahsilat yapıldığını, sözleşmede ve ödeme planında erken ödeme yapılacağının kabul edildiğini,kredinin Banka tarafından dört kez yapılandırıldığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; sözleşmede erken kapama komisyonu oranının belirlenmediğini, banka tarafından tespit ve tahsil edilen %3 komisyon oranının " Bankalarca Ticari Müşterilerden Alınabilecek Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ"in "Kapama" başlıklı 11. maddesine uygun olarak belirlendiğini, erken kapama komisyonunun fahiş olduğu yönündeki iddianın yerinde görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; davalı bankanın sözleşmenin genel ve özel hükümlerini dikkate almadan doğrudan Tebliğ’in öngördüğü oranı dikkate aldığını,Tebliğ'in ticari kredilerde alınacak ücretlerde azami oranı belirlediğini; bankanın tek taraflı olarak belirlediği oranda erken kapama komisyon ücreti tahsil ettiğinden TBKnın genel işlem koşullarına aykırı olduğunu, erken kapama anında belirlenen erken kapama komisyonunun sözleşmenin başında belirlenebilir olmaması nedeniyle “ağırlaştırıcı” etkisi olduğunu, bilirkişi raporuna itirazların değerlendirilmediğini, dava dışı bankaların kalan taksit sayısı konusunda yaptığı ayrımı tamamen göz ardı ettiğini,

kredinin davanın açıldığı tarih itibariyle kalan taksit sayısı yalnızca 1 (bir) iken, davalı tarafın uyguladığı erken kapama komisyon oranının ticari teamüllere ve hakkaniyete,mevzuata aykırı olduğunu, kredi sözleşmeleri Tebliğ’in yürürlük tarihinden önce imzalanmış olsa da henüz tahakkuk etmemiş ücretlerin Tebliğ’deki sınırlamalara tabi olduğu, ancak sözleşme hükümlerinin de mutlaka göz önünde bulundurulması gerektiğini,Tebliğ deki azami oranların keyfi olarak talep edilmesinin hakkaniyete aykırı olup kapama komisyonunun fahiş olması nedeniyle kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava,davacı tarafından kullanılan taksitli ticari kredinin erken kapatma talebi üzerine davalı banka tarafından tahsil edilen erken kapama komisyon oranının fahiş olduğu ileri sürülerek fazla kısımdan borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkindir.

Taraflar arasında 22.10.2018 tarihinde 6.000.000-USD bedelli ,genel kredi sözleşmesi imzalandığı ,davalı banka tarafından davacıya 28.12.2018 tarihinde 47 ay vadeli %7.95 faiz oranı ile taksitli ticari kredi kullandırıldığı, 8.4.2020 tarihinde 4.814.202,47-USD 51 ay vadeli %7.95 faiz oranı üzerinden kredinin yeniden yapılandırıldığı, davacının 11.8.2020 tarihli erken kapama başvurusu yaparak , ihtirazi kayıtla %3 oranında erken komisyon ücreti ve BSMV nin tahsilini istediği, bankaca bakiye ana para üzerinden %3 oranda hesaplanan erken kapama komisyonu ve %5 BSMV si ile 116.423.19- USD davacıdan tahsil edilmiştir.

Sözleşmenin 15.6 maddesinde "müşteri .karz akdi uyarınca kullandırılacak kredilerde bakiye borcunu vadesinden evvel ödeyerek bankanın mutabakatı ile hesabını kapatabilecektir.

Bankanın mutabık kalması halinde .taksit ödeme tarihlerinden birinde veya ödeme vadesinde işlemiş faiz ile kalan ana paranın ,bankanın o gün itibariyle katlanmak zorunda kalacağı maliyetler çerçevesinde belirleyeceği miktarda bir erken kapama ücreti ile doğabilecek vergi vs mali yükümlülüklerin ödenmesi ile mümkündür."denilmiştir.

Sözleşme tarihi itibariyle yürürlükte bulunan TBK nın 96.maddesine göre “sözleşmenin hükümlerinden veya özelliğinden veya durumun gereğinden tarafların aksini kastettikleri anlaşılmadıkça, borçlu edimini sürenin sona ermesinden önce ifa edebilir. Ancak kanun veya sözleşme yada adet gereği olmadıkça borçlu erken ifada bulunması sebebiyle indirim yapamaz.” hükmünü haizdir.

Bu düzenleme uyarınca kural olarak borcun erken ifasına engel bir durum bulunmamakla birlikte; borcun erken ifası nedeniyle borçlu aksi sözleşme, kanun veya adet gereği olmadıkça borcundan indirim talep edemeyecektir. Bankaların gelir kaynaklarından birisi de müşterilerine sunduğu krediler nedeniyle elde ettiği faizlerdir.

Kredinin erken ödenmesi halinde bankanın faiz gelirinden mahrum olacağı, erken ifanın bankanın mali tablolarını da olumsuz etkileyeceği tartışmasızdır.Ticari krediler bakımından erken ifa halinde indirimi gerekli kılan yasal bir düzenleme bulunmadığından esasında erken ifa hali kredi borçlusunun lehine bir durumdur.

Zira borçlu ödemek zorunda olduğu faizden kurtulacak veya daha düşük faizli veya daha uygun bir vadeli krediyle borcunu yeniden yapılandırabilecektir.Sözleşmenin 15.6 maddesi erken ifa halinde her iki tarafın menfaatlerini korumaya yönelik bir düzenleme olduğundan genel işlem koşullarına aykırı ,haksız şart olarak kabul edilemez.

TCMB'nin 10.02.2020 tarihli RG'de yayımlanan 2020/4 sayılı Tebliğin 11/3 maddesi ile; ticari müşterilerden alınabilecek erken kapama ücretinin, kalan vadesi 24 ayı aşmayan kredilerde erken ödenen tutarın %1'ini, 24 ayı aşan kredilerde ise %2'sini geçemeyeceği düzenlenmiştir.Tebliğin 22. maddesinde ise, Tebliğ hükümlerinin, yürürlük tarihinden önce kurulan sözleşmelere Tebliğ'in yürürlük tarihinden sonra gerçekleştirilecek işlemler bakımından da uygulanacağı belirtilmiştir.

Bu hüküm gereği tebliğ hükümlerinin eski sözleşmelere uygulanması, ancak sözleşmelerle ilgili işlemlerin tebliğin yürürlük tarihinden sonra gerçekleştirilmesi koşuluyla mümkündür.

11.3.2020 tarihli RGde yayınlanan 2020/8 sayılı Tebliğ'in 1/3 maddesi ile de "Döviz cinsi veya dövize endeksli kredilerde sözkonusu azami ücretler bir puan arttırımlı olarak uygulanır." düzenlenmiştir.Sözleşmede kullandırılan kredinin banka mutabakatı ile ve erken ödeme ücretinin ödenmesi koşuluyla kredinin erken ödenmesinin mümkün olduğu kararlaştırılmış ise de; erken kapatma komisyon oranının belirlenmediği, davacı şirketin ihtirazi kayıt koyarak %3 oranda erken kapatma komisyonu alınarak kredinin kapatılmasını talep ettiği, talebi gibi %3 oranda komisyon tahsil edildiği,

Tebliğ ile belirlenen limitler dahilinde tahsil edilen komisyonun fahiş sayılamayacağı, erken kapatma başvurusu yapıldığı tarihde kalan taksit sayısının 24 ayı aştığı belirlenmiştir.

Davacı vekili tarafından sözleşme hükümlerinin uygulanması gerektiği istinaf nedeni olarak ileri sürülmüş ise de erken kapatma halinde tahsil edilecek oran veya miktar açıkça belirlenmediği anlaşılmakla sözleşme hükümlerinin değerlendirilmesi gerektiği, sözleşmenin erken kapatılmasına ilişkin hükümlerin haksız şart teşkil ettiğine yönelik istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin karara yönelik istinaf nedenleri yerinde olmadığından davalı bankanın tahsil ettiği tutarın Tebliğ hükümlerine uygun olduğu, uygulanan faiz oranını sözleşmede kabul edilen oran olduğu,

sözleşme ile kararlaştırılan faizin fahiş olduğu ileri sürülemeyeceğinden kararda isabetsizlik bulunmamaktadır. Davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.