İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2023/1175 K.2024/325

Davanın göreve ilişkin dava şartı yokluğundan usulden reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, sigortalı tarafından muhtelif ambar emtiası, Tuzla/İstanbul'dan İzmir'e taşınmak üzere dava dışı sürücü ... sevk ve idaresindeki, ... plaka sayılı ... marka kamyona yüklenmiş ve 19/07/2021 günü saat 01.00'de depodan ayrılarak yola çıktığını, ibraz edilen sürücü belgesi ... adına kayıtlı olup Emniyet Birimlerince yapılan araştırmalarda ...'nin olaya karışan şahısla eşkâl bilgilerinin benzemediğinin saptandığı, emtianın yüklendiği ... plakalı aracın maliki ...'ın, olaydan 7 gün sonra aracın plakasını değiştirip ... plakasına çevrildiğini, emtia ...

Nakliyat ambarına ...'ın aracıyla getirilmiş olup emtiaların ambarda aktarıldığı diğer aracın ise ...'a ait olduğunu, davalıların sorumluluğundaki zarardan dolayı 70.786,80-TL tazminat tutarı belirlendiğini ve hak sahiplerine ödendiğini, davalı ..., dava konusu zararın meydana geldiği ... plakalı aracın maliki olup işleten sıfatını haiz olduğunu, bu kapsamda KTK m. 85 uyarınca zarardan sorumlu olduğunu, 2 numaralı davalının haksız fiil, diğer davalıların işleten ve haksız fiil hükümleri nedeniyle sorumlu olduklarını ileri sürerek, ödenen tazminat tutarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Tensiben görevsizlik kararı verildiğinden davaya cevap bulunmamaktadır.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, göreve dair kurallar kamu düzenine ilişkin olup 6100 HMK'nın m. 1 hükmü uyarınca mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir; m. 114(1)-c hükmüne göre de mahkemenin görevli olması bir dava şartı olduğu, aynı kanun'un 115 madde hükmüne göre ise, dava şartlarının mevcut olup olmadığı,

taraflarca ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetileceği,dava açılırken dayanılan hukuki ve maddi olguların göreve etkili olduğu durumda öncelikle hukuki nitelemenin yapılması ve sonucuna göre mahkemenin görevsiz olduğu kanısına varılırsa dava dilekçesinin usulden reddine karar verilmesi gerektiği,davanın mutlak yada nispi ticari dava olmadığı,taraflar arasındaki davaya konu uyuşmazlığın taşıma ilişkisi olmadığı, nakliye dolandırıcılığı olarak tabir edilen haksız fiilden kaynaklandığı, mahkemelerinin görevli olmadığı,

asliye hukuk mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili ;uyuşmazlık konusunun taşıma ilişkisinden kaynaklandığı, taşıma hükümleri ise TTK m. 850 ve devamı hükümlerinde düzenlenmiş olup ticari iş kapsamında olduğu, Yargıtay 11. HD nin, 2016/13158 esas 2016/9204 karar sayılı, 29/11/2016 tarihli kararında "Dava, ... içi taşıyıcı sorumluluk sigorta poliçesine dayalı dava dışı sigortalının uğradığı zararın taşıyan davalılardan rücuen tahsili istemine ilişkin olup, mahkemece yazılı gerekçe ile görevsizlik kararı verilmiştir.

Ancak ....03.1944 tarih 37/... sayılı YİBK'nde de belirtildiği üzere, dava dışı sigortalı kimsenin sorumlu kişiye karşı açmış olduğu bir dava gibi değerlendirilerek görevli mahkemenin belirlenmesi gerekir. Davacı ... şirketi halefiyet hakkına dayalı olarak bu davayı açtığına göre, halefi olduğu sigortalı ile davalılar arasındaki ilişkinin mahiyetine bakılarak görevli mahkeme tespit edilecektir.

Davacının sigortalısı ile davalılar arasında ....'da düzenlenen taşıma ilişkisi mevcut olduğu nazara alındığında, dava, ....'nın .... maddesine göre ticari dava niteliğini taşıdığından ....'nın .... maddesi uyarınca asliye ticaret mahkemelerinin görev alanındadır." denildiğini, dosyada mevcut olan taşıma irsaliyeleri dikkate alındığında uyuşmazlığın taşıma ilişkisinden doğması ve ticari iş kapsamında olması sebebiyle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, dava dilekçesinde ileri sürüldüğü üzere taşıyıcı sıfatı bulunan davalı ...'ın ... plakalı aracına yüklenen emtianın alıcılarına teslim edilmemesi nedeniyle araç maliki ...'ın, taşıyıcı, diğer davalıların da haksız fiil hükümlerine göre sorumlu tutularak ödenen zarar tutarının davalılardan tahsili istemine ilişkindir.

Dava dilekçesinde davacı taşıma işleri komisyoncusu bulunan sigortalı tarafından taşınması için ... araç maliki ve işleteni davalının taşıyıcı sıfatı bulunduğu ileri sürülmüştür. İlk derece mahkemesince eylemin dolandırıcılık teşkil ettiği gerekçesi ise; taşıma için kimliği belirsiz sürücüye teslim edilen aracın malikinin davalı ...'ın da sorumlu tutulması istenildiğinden davanın çözümü için TTK'nın taşıma hükümlerinin incelenmesi gerekmektedir.

Bir kısım davalıların sorumluluğunun haksız fiil hükümlerine dayalı olduğunun belirtilmesi ise,mahkemenin görevine etki edecek nitelikde değildir. TTK'nın 5. maddesinde aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevli olup, asliye ticaret mahkemeleri ile asliye hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu düzenlenmiştir.

Bir yerde asliye ticaret mahkemesi bulunduğu takdirde, asliye hukuk mahkemesinin görevi içinde bulunan ve anılan yasanın 4. maddesi hükmünce ticari sayılan davalara asliye ticaret mahkemesinde bakılacağı da hüküm altına alınmıştır. TTK 850/3 maddesi "Taşıma işleri; ticari işletme faaliyetidir." hükmünü haizdir. Bu durumda taşıma ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlığın ticari dava olduğunun kabulü gerekir.

Taşıma sözleşmesinin TTK'da düzenlenmesi nedeniyle mutlak ticari dava niteliğindeki eldeki davanın asliye ticaret mahkemesinde bakılıp sonuçlandırılması gerekir. Açıklanan nedenlerle; istinaf nedeni yerinde görülen davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına davanın yeniden görülmek üzere kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.