İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2023/2463 K.2024/59

İhtiyati tedbire itirazın reddine ilişkin verilen 28/09/2023 tarihli ara kararın ihtiyati tedbire itiraz eden davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.

TALEP

İhtiyati tedbir talep eden vekili; müvekkili şirketin 01/01/2016 tarihinde davalılardan ...A.Ş ile doğalgaz alım satımı konusunda bir sözleşme imzaladığını, davalı ... A.Ş.'nin merkezi Rusya Federasyonunda bulunan diğer davalı... ile 11/09/2007 tarih ve ... sayılı doğalgaz ithalat sözleşmesi imzaladığını, bu sözleşme kapsamında müvekkili şirketin davalılardan gaz ithal etmeye başladığını, müvekkili ile imzalanan sözleşmeden yaklaşık 2 yıl sonra adı geçen ...

A.Ş'ye 23/01/2017 tarihinde TMSF'nin kayyım olarak atandığını, davalının 30/10/2018 tarihinde müvekkili şirkete yaptığı bildirim ile, ... şirketi ile arasındaki ithalat kontratı gereğince gaz ithalat fiyatının 01/01/2017 tarihinden itibaren %10,25 artırılacağını ihtar ettiğini ve müvekkili şirketten 5.833.577,49-USD ek alacak talebinde bulunduğunu, ... ...A.Ş ile müvekkili arasındaki 01/01/2016 tarihli doğalgaz alım satım sözleşmesinin tahkim şartına bağlı olduğundan, anılan indirim kaldırılmasının sözleşmeye aykırı olduğu gerekçesiyle tahkim yoluna başvuru yaptıklarını, dosyanın Yargıtay nezdinde derdest olduğunu,

... ...A.Ş. ile ... şirketi arasındaki gizi ortaklık anlaşması sonucu hileli şekilde fiyatın yükseltilmesi nedeniyle müvekkili şirketin kasıtlı olarak zarara uğratıldığını, meydana gelen haksız fiilden TMSF'nin de kusuru oranında sorumlu olduğunu, ... ...A.Ş'nin elinde ...

Bankası A.Ş.'nin 03.07.2017 tarihli 1.787.708-USD bedelli, ... bank A.Ş.'nin 03.10.2018 tarihli 2.408.221-USD bedelli, ...Bankası A.Ş.'nin 03.07.2017 tarihli 5.178.260-USD bedelli, ...bank A.Ş.'nin 10.08.2018 tarihli 1.589.514-USD bedelli, ...bank A.Ş.'nin 22.09.2017 tarihli 778.963-USD bedelli teminat mektuplarının bulunduğunu, sözkonusu mektupların paraya çevrilmesi halinde bedelin Rus firmasına ödeneceğini ve iadesinin mümkün olamayacağını belirterek, HMK'nın 389 ve devamı maddeleri uyarınca ...

A.Ş'nin elinde bulunan toplam değeri 11.742.666-USD olan teminat mektuplarının teminatsız yada makul bir teminat karşılığında paraya çevrilmesinin önlenmesi konusunda ihtiyati tedbir karar verilmesini talep etmiştir.

D.İŞ KARAR

İstanbul 21. ATM'nin 2022/395 D.İş sayılı 30/11/2022 tarihli kararıyla; ihtiyati tedbir talep eden vekili tarafından sunulan taraflar arasındaki kontrat, mektuplar ve fatura nazara alındığında, teminat mektubunun nakde çevrilmesinin ileride telafisi imkansız veya çok zor zararlara neden olma ihtimali bulunduğu, davacının ek fiyat farkı nedeniyle sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargılamayı gerektirdiği, teminat mektuplarının USD cinsinden olması nedeniyle karşı tarafın tedbir nedeniyle bu aşamada alacağını tam olarak teminat mektuplarından ileride karşılayamama ihtimalinin bulunmadığı,

karşı tarafın zararına ilişkin henüz bir belge bulunmadığı, davacı ile ... A.Ş. arasında devam eden tahkim yargılamasının temyizde olduğu, yine davacı tarafça davalılar aleyhinde açacağı tazminat davasında zararı olup olmadığı ve davalı ... ...A.Ş.'nin sorumlu olup olmadığının da yargılamayı gerektirdiği, açılacak tazminat davasında tedbirin değiştirilme veya kaldırılma imkanının da olduğu gerekçesiyle ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile, ...

A.Ş'nin lehine düzenlenen, ...Bankası A.Ş.'nin 03.07.2017 tarihli 1.787.708-USD bedelli,... bank A.Ş.'nin 03.10.2018 tarihli 2.408.221-USD bedelli, ...Bankası A.Ş.'nin 03.07.2017 tarihli 5.178.260-USD bedelli, ... bank A.Ş.'nin 10.08.2018 tarihli 1.589.514-USD bedelli, ... bank A.Ş.'nin 22.09.2017 tarihli 778.963-USD bedelli teminat mektuplarının paraya çevrilmesinin tedbiren durdurulmasına, ihtiyati tedbir talep edenden, teminat mektuplarının toplam bedeli olan 11.742.666-USD'nin (x 18,67=219.235.574,22-TL) %20'si oranında hesaplanan 43.847.114,84-TL teminat alınmasına karar verilmiştir.

İTİRAZ

İhtiyati tedbire itiraz eden davalı vekili; müvekkili şirket ile davalı ...A.Ş.arasında yapılmış doğalgaz alım satımına ilişkin sözleşmede tahkim şartının bulunduğunu, davacının aynı yöndeki iddialarının hakem heyetinde açılan menfi tespit davasında incelenip karara bağlandığını, davacı tarafça açılan menfi tespit davasının hakem heyeti tarafından reddedildiğini ve daha önce verilen ihtiyati tedbir kararlarının kaldırıldığını, aynı iddialar ile tekrar ihtiyati tedbir kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, ihtiyati tedbirin şartlarının oluşmadığını, davacı taraf iddialarının soyut ve dayanaktan yoksun olduğunu,

yaklaşık olarak ispatlanamadığını, davacı tarafın kötüniyetli olarak müvekkili şirket alacağını geciktirdiğini, talebin yargılamayı gerektirdiğini ileri sürerek dilekçesinde bildirdiği diğer nedenlerle ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

ARA KARAR

Mahkemece; talebe konu teminat mektuplarının, taraflar arasındaki doğalgaz alım satımına ilişkinin sözleşmenin teminatı olarak karşı tarafa verildiği, tarafların sözleşme ile yüklendikleri yükümlülüklerini yerine getirip getirmedikleri ve birbirlerinden alacaklı-borçlu olup olmadıkları konularının, esasa ilişkin eldeki davada etraflıca tartışılıp değerlendirileceği, tedbir kararı verilmemesi ve teminat mektuplarının nakde çevrilmesi durumunda talep eden taraf açısından giderilmesi imkansız bir zararın doğma olasılığının bulunduğu,

tedbir kararı verilmesi halinde karşı taraf açısından giderilmesi imkansız bir zararın doğma olasılığının bulunmadığı, kaldı ki, aleyhine ihtiyati tedbir kararı verilen tarafın muhmetel zararının karşılanması bakımından yeterli miktarda teminatın da alındığı, mahkemece verilen ihtiyati tedbir kararının usul ve yasaya uygun olduğu ve bu nedenle yapılan itirazın yerinde olmadığı gerekçesiyle itirazın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... ...A.Ş. ve TMSF vekilleri; davacının yaklaşık ispatı sağlayamadığını, dilekçesinde de gerçek dışı beyanlara yer verdiğini, İstanbul 21. ATM tarafından bu beyanların gerçekliği sorgulanmadan karar verildiğini, devamında ise tedbir kararına itirazın reddedilmesinin kabul edilemez olduğunu, davacının birebir aynı iddialarla açtığı menfi tespit davasının reddedildiğini ve kesinleştiğini, müvekkilinin alacağını tahsil etmesine yaracak olan teminat mektupları ile eldeki davada tazminat talep eden davacının talep ettiği ihtiyati tedbir arasında illiyet bulunmadığını,

müvekkilinin zararının teminat miktarını aşmasının kuvvetle muhtemel bulunduğunu, davacının iddiasının haksız fiil nedeniyle zarara uğradığına yönelik olup uyuşmazlık konusu olmayan mektupların nakde çevrilmemesine yönelik tedbir kararı verilemeyeceğini, ihtiyati tedbir kararının ancak uyuşmazlık konusu hakkında verilebileceğini, taraflar arasındaki sözleşmede tahkim şartının bulunduğunun davacı tarafından da bildirildiğini, davacının aynı iddiasının hakem heyeti nezdinde açılan menfi tespit davasında incelendiğini ve davanın reddine karar verildiğini, bu kararın ihtiyati tedbir talebinde bulunulduğu tarihten önce onanarak kesinleştiğini,

... ...A.Ş. ile ... arasındaki gaz alım-satım sözleşmesine dayalı olarak gerçekleştirilen ve ... ...A.Ş. ile ... arasındaki gaz fiyatını değiştiren Uncitral Ad Hoc tahkim kararı ve müvekkili ... ile davalı Türkerler arasındaki sözleşme kapsamında davacıya fiyat farkı çıkarılmasının haksız fiil niteliğinde olmadığını, davacının taleplerinin sözleşmeden kaynaklanması ve sözleşme tahkim şartı bulunması nedeniyle bu iddiaların ancak ... nezdinde oluşturulacak hakem heyeti nezdinde ileri sürülebileceğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Talep, davacının doğalgaz ithalatı yaptığı davalılar ... ve ... firmalarının gizli ortaklık anlaşması sonucunda hileli bir şekilde fiyat yükseltmesi nedeniyle davacının haksız olarak borçlandırıldığı, kasıtlı olarak zarara uğratıldığı iddiasıyla açılan menfi tespit, tazminat ve teminat mektuplarının iadesi davasında, davacı davalı ... ...A.Ş. arasındaki doğalgaz alım satım sözleşmesi kapsamında davalı ...'ya verilen teminat mektuplarının paraya çevrilmesinin tedbiren durdurulmasına dair ihtiyati tedbir kararının itiraz yoluyla kaldırılması istemine ilişkindir.

HMK'nın 389. maddesi, "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." şeklindedir.

Aynı yasanın 390/3 maddesi, ''Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkca belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır'' düzenlemesini içermektedir.

Somut olayda; davacı ile davalı ... ...A.Ş. arasında 01/01/2016 tarihli doğal gaz alım satım sözleşmesi imzalandığı, davalı ... ...A.Ş. ile diğer davalı ... arasında ise doğal gaz ithalat sözleşmesi bulunduğu, bu sözleşme kapsamında ... tarafından tarafından davalıya yapılan indirimlerin davalı tarafından davacıya yansıtıldığı, fakat ... tarafından davalıya uygulanan indirimlerin tahkimde görülen dava neticesinde geçmişe dönük olarak iptal edildiği, davacı ile davalı ... ...A.Ş. arasındaki sözleşmede yer alan 8. ve 11. maddeleri gerekçe gösterilerek davalı ... ...A.Ş. tarafından gaz fiyatı değişikliğinin davacıya yansıtıldığı,

bu kapsamda davalı ... ...A.Ş.'nin davacıya gönderdiği 30/10/2018 tarihli yazı ile 01/01/2017 tarihinden itibaren fiyat farkı nedeniyle oluşan bedelin fatura edileceğinin belirtildiği ve davacıya 31/10/2018 tarihli 3 adet fatura düzenlendiği,

taraflar arasındaki ... tarafından iptal edilen indirimlerin geçmişe dönük olarak davacıya yansıtılıp yansıtılmayacağı noktasında ihtilaf çıktığı ve davacının kendisinden talep edilen 5.833.577,49-USD tutarındaki doğal gaz fiyat farkı borcu olmadığı iddiasına dayalı İTO Tahkim Merkezi nezdinde menfi tespit davası açtığı, eldeki davanın konusunu oluşturan teminat mektupları ile ilgili İstanbul Anadolu 7. ATM'nin 2018/9276 D.iş sayılı kararı ile ...bank A.Ş.'nin 22.09.2017 tarihli 778.963-USD bedelli, 10.08.2018 tarihli 1.589.514-USD bedelli, 03.10.2018 tarihli 2.408.221-USD bedelli teminat mektuplarının.

İstanbul Anadolu 7. ATM'nin 2018/9393 D.iş sayılı kararı ile ...Bankası A.Ş.'nin 03.07.2017 tarihli 5.178.260-USD bedelli ve 03.07.2017 tarihli 1.787.708-USD bedelli teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin önlenmesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verildiği, hakem heyeti tarafından görülen menfi tespit davası sonucunda 26/11/2019 tarihinde davanın oy çokluğu ile reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Hakem kararının iptali için açılan ve Dairemizce ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülen 2019/15 Esas sayılı davada 05/12/2019 tarihli ara kararla yasal süresinde açılan iptal davası nedeniyle hakem kararının icrası kendiliğinden durmuş olduğundan, İstanbul Anadolu 7. ATM'nin 11.12.2018 tarih ve 2018/9276 D. İş ve 13.12.2018 tarih 2018/9393 D.

İş sayılı dosyaları kapsamında verilen ihtiyati tedbir kararlarının geçerli olduğunun tespitine karar verildiği, hakem kararının iptaline ilişkin davanın ise Dairemizin 26/05/2022 tarihli, 2019/15 E. 2022/3 K. Sayılı kararıyla reddine karar verildiği, kararın Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 10/10/2022 tarihli 2022/5447-2022/6806 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği, dava konusu teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin önlenmesine yönelik ihtiyati tedbir kararının, karar kesinleşene kadar devam ettiği anlaşılmaktadır.

Dairemizce verilen karar kesinleşip ihtiyati tedbir kararının mürtefi olması söz konusu olduğunda bu defa eldeki davada ise davalı ... ....A.Ş.'nin diğer davalı ... ile aralarında gizlice anlaşma yapmak suretiyle indirimleri iptal ettiği ileri sürülerek haksız fiil iddiasına dayalı olarak açılan davada aynı teminat mektupları ile ilgili ihtiyati tedbir talebinde bulunulmuş ise de taraflar arasında hakem heyeti nezdinde görülen menfi tespit davasının yargılaması aşamasında davacı bu davada iddialarını ileri sürebilecek iken davasını dayandırdığı sebepler arasında bu iddialara yer vermediği,

ancak menfi tespit davası bitip karar kesinleşmesinden sonra bu iddialar ile yeni bir dava açtığı anlaşılmaktadır. İlk derece mahkemesince yaklaşık ispatın sağlandığı kabul edilmiş ise de yargılamanın bulunduğu aşamada bu sonuca ulaşacak bir delil dosyada bulunmamaktadır.

Yargılamanın bulunduğu aşama itibariyle davalılara isnat edilen haksız fiil iddialarının varlığının yargılama sonucunda belirlenebileceği, yaklaşık ispatın sağlandığını kabule yarar bir delil sunulmadığı, ihtiyati tedbir koşullarının oluşmadığı anlaşıldığından mahkemece ihtiyati tedbire itirazın kabulüne, ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken, ihtiyati tedbire itirazın reddine karar verilmesi doğru olmadığından ihtiyati tedbire itiraz edenler vekillerinin istinaf başvurusunun kabulüne, ara kararın kaldırılmasına, yapılan hata nedeniyle ihtiyati tedbire itirazın reddine ilişkin ara kararının kaldırılmasına,

yeniden ara karar verilerek ihtiyati tedbire itirazların kabulüne, ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına, karar verilmiştir..