İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2023/609 K.2024/1220

Tahkim ilk itirazının kabulüne ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkili sigortalısı ...... .... Şti.'nin yurt dışında mukim ...'dan dökme ayçiçek tohumu satın aldığını, emtianın ...limanından mavnalara yüklenen emtianın ... Liman'ına nehir yoluyla ... sorumluluğunda taşındığını; burada donatan ... Şti.'ne ait...gemisine yüklenerek ...Liman'ına taşındığını; (taşıyan) ... ile (taşıma işleri komisyoncusu) ...

Şirketi tarafından hem nehir hem de deniz taşımasının üstlenildiğini; emtianın nehir ve deniz taşımasının müvekkili tarafından ... numaralı poliçeyle teminat altına alındığını; (tefrik edilen) izafeten davalı olarak gösterilen....

Şti.'nin de ...'nin ve ...ın tahliye limanında acentelik hizmetlerini yerine getirdiğini; sigortalının survey şirketi tarafından hazırlanan raporda emtiada renk bozukluğu olduğu, yer yer filizlenmiş tohumlar görüldüğü ve ...ısıda olduğunun belirlendiğini; nehir taşımasından sonra yapılan limbo işlemlerinin akabinde ... gemisinin 16/11/2019 tarihinde ...

Limanına ulaştığını, 18/11/2019 tarihine kadar yapılan tahliye çalışmaları neticesinde, gümrük kantarı sonuçlarına göre, gemiden 2.242.000 kg hasarsız, 249.380 kg kızışma hasarlı olmak üzere toplam 2.491,380 kg emtia tahliye edildiği ve yükte eksikliğin vuku bulduğunun tespit edildiğini; emtianın gemiye sağlam yüklenmesine rağmen, sigortalıya hasarlı ve eksik teslim edildiğinden müşterek sigortadaki %35 oranındaki sorumluluğa tekabül eden 38.783,96-euro'nun sigortalıya ödendiğini, müvekkilinin sigortalının haklarına halef olduğunu;

ekspertiz raporuyla karşı taraf taşıyan/donatan şirketlerin kusuru ile ve emtia kendilerinin muhafazasındayken hasar-eksikliğin gerçekleştiğinin tespit edildiğini; dava dışı sigortalıya ödenen hasar bedelinin davalılardan tahsili için İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını ancak davalıların takibe itiraz ettiğini ileri sürerek, davalıların takibe itirazının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davaya konu taşıma için düzenlenen ... numaralı konişmentoda "...(...)/..." ibaresi ile tarafların tahkim şartı kararlaştırdıklarını, bu şartın halefiyete istinaden davacıyı bağladığını; her ne kadar ...Şti.'ye izafeten dava açılmışsa da anılan şirketin taşımayla ilgisinin sadece imzalanan recap'lar uyarınca tahliye limanı acentesi olan .... A.Ş.'ye tahliye limanı olan ...

Limanı'nda verdiği hizmetler olduğunu, bu hususun dosyaya sundukları faturadan da sabit olduğunu; şirketin ..Ltd., ... ve .... ile ilişkisi olmadığından,izafeten .. Ltd. Şti.'ye husumet yöneltilemeyeceğini; kabul anlamına gelmemek üzere, emtia Sırbistan'dan ...'ya getirildiğinde yani henüz gemiye yüklenmeden hasara uğradığının tespit edildiğini, ....

Şti.'nin ancak ...'un tali acentesi olduğunu; sigortalının ...e ve ...'a emtianın durumundan dolayı sorumlu tutulmayacaklarına ilişkin garanti yazısı verdiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, 21/09/2022 tarihli ara karar ile davalılar ... ve ... bakımından davanın tefrikine; davaya konu taşıma için düzenlenen ... numaralı konişmentoda "..." yani ...kaydının bulunduğu, konişmentoda belirtilen taşıma ile ilgili uyuşmazlıkların ...'da tahkim yolu ile çözümleneceğinin kabul edildiği, konişmentoya göre davalı donatan, davacının sigortalısının gönderilen olduğu, gönderilen yükü teslim aldığından konişmentonun tahkim dahil tüm koşullarının sigortalıyı bağlayacağı.

TTK nın 1237 maddesine göre taşıyan ile gönderilen arasındaki hukuki ilişkide konişmento, taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkide ise navlun sözleşmesi hükümlerinin bağlayıcı olduğu; uyuşmazlığın konişmentoda yer alan tahkim klozu uyarınca tahkim yolu ile Londra'da çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle, davalı .... Şti nin tahkim ilk itirazının kabulü ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili ,konşimentoda yer alan tahkim kaydının ".../..." şeklinde düzenlenmiş olup... ibaresinin , yükleme, istif ve boşaltma masraflarının kime ait olacağıyla ilgili olduğunu, bu bağlamda, söz konusu kaydın karışıklığa sebebiyet verebileceğinden açık ve anlaşılır olmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte ancak belirtilen konulardaki masraflara özgü ihtilaflara ilişkin bir düzenleme getirdiği çıkarımının söz konusu olabileceğini; ayrıca tahkim sözleşmesinin yazılı olması gerektiğini, konişmentoda hangi çarter partiye atıf yapıldığının belli olmadığını; 805 sayılı kanun uyarınca tahkim şartı Türkçe düzenlenmediğinden geçerli olmadığını; genel işlem şartı niteliğinde olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, emtia nakliyat sigorta poliçesi kapsamında davacı tarafından sigortalanan emtianın deniz yoluyla taşınması sırasında hasarlanması nedeniyle sigortalıya ödenen tazminatın TTK nın 1472 uyarınca taşıyıcılardan tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

15/11/2019 tarihli ... sigorta poliçesinde,sigortalı....Şti., sigortalananın ayçiçeği tohumu, seferin .... gemi adının..., davacının sigortalıya 36.763,96-euro sigorta tazminatını ödediği ve 13/04/2020 tarihli temlikname dosyaya sunulmuştur. Davalı donatan .... ile çarterer ... (...) arasında davaya konu taşıma için imzalanan 05/11/2019 tarihli...'te çartererin tahliye limanı acentesinin ...

Şubesi olduğu, ...'ün kullanılacağı aksi halde ...çarter partiye göre olacağı; yine aynı taşıma için davalı ... (Sırbistan) ile ...,...) arasında imzalanan 05/11/2019 tarihli ....te donatanın tahliye limanı acentesinin ... Şubesi olduğu, ...'ün kullanılacağı aksi halde ... göre olacağı kararlaştırılmıştır. Yükün deniz(...) taşıma kısmında ...'e göre alıcı emrine düzenlenen 11/11/2019 tarihli konişmentoda, gönderenin (satıcı) ..., bilgi verilecek (alıcı) ...

Şti., geminin ..., yükleme limanı ... tahliye limanı ..., düzenleme yeri... olduğu, gemi kaptanı yerine acente .... tarafından mühürlenip imzalandığı, konişmento ön yüzünde çarter partiye göre navlunun peşin ödendiği,"... (....)" kaydı bulunmaktadır. Taşıyan ile gönderilen arasındaki ilişkide konişmento esas alınır (TTK 1237/1). Konişmento hamili gönderilen eşyayı teslim alma hakkının kapsam ve koşulları, navlun sözleşmesinden bağımsız olarak konişmentoya göre belirlenir.

TTK nın 1237/2 hükmünde taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişki ise navlun sözleşmesi hükümlerine bağlı kalacağı öngörülmüş olmakla birlikte ayrıca navlun sözleşmesi düzenlenmediği hallerde, taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişkide de konişmento esas alınır.

Davacı ... şirketinin sigortalısını bağlayan yetki şartı halefi sıfatıyla davacı ... şirketini de bağlayıcı nitelikte olup, taşıma sözleşmesi, konişmentoya göre ifa edilerek yük alıcıya teslim edildiğinden, konişmentodaki tüm şartlar halefiyet yoluyla davacı açısından da bağlayıcıdır. 11/11/2019 tarihli konişmentoda .. göre ödendiği ve .... örneğinin düzenlendiği, ... için de ...'ün kullanılacağı aksi halde ...'e göre yapılacağı ...'lerde kabul edilmiştir. Atıf yapılan...

1. maddesinde çarter partinin tüm şartlarının, hukuk ve tahkim klozu dahil olmak üzere geçerli kılındığı düzenlenmiştir. ...'ün 10. maddesinde konişmentonun ...'e göre hazırlanacağı ve 19. maddesinde de uyuşmazlıkların Londra'da tahkimle çözüleceği kabul edilmiştir. ... "..." kaydı da, söz konusu düzenlemeye uygun olup, bu kapsamda tahkim şartı geçerlidir.(Yargıtay 11. HD'nin 2023/4281-4926 esas karar sayılı ve 13/09/2023 tarihli ilamı)Tahkim şartı veya sözleşmesinde bulunması zorunlu tutulan her hangi bir unsur söz konusu değildir.

Tahkim iradesi açık olduğu sürece, tahkim şartı içerik itibariyle geçerli sayılacaktır. Doktrinde, sözleşmede yer alan "(.. ...)" şeklinde yer alan beyanın, uyuşmazlığın tahkim yolu ile çözümlenmesi için yeterli içeriği taşıdığı ifade edilmektedir (...). ... ibaresinin yazılması tahkim şartına etkisi bulunmamaktadır. Yükü teslim almak suretiyle sigortalının kabul ettiği tahkim şartı, halefiyet gereği sigortacıyı da bağlamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, Tahkim şartı konişmentoda matbu olarak yer alsa ve genel işlem şartı niteliğinde bulunsa bile uluslararası deniz yolu ile taşımalar standart sözleşmeler kapsamında yapıldığından, tahkim şartının geçerli olduğu,

konişmentodaki tahkim şartının dürüstlük kuralına aykırı haksız işlem şartı olarak kabul edilemeyeceği, (Yargıtay 11. HD'nin 2023/4281 esas, 2023/4926 karar sayılı, 13/09/2023 tarihli ilamı aynı yöndedir), Taşıma sözleşmesinin tüm tarafları Türk tabiyetinde olmadığından 805 sayılı kanun uygulanamayacağından davacı vekilinin istinaf nedenleri yerinde görülmemiş istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.