İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/1334 K.2024/1454

Davanın hukuki yarar yokluğundan reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; yapılan iş karşılığı ...- ...

Bankası AŞ Gaziantep/Karagöz şubesine ait 31.06.2022 keşide tarih ... çek seri nolu, keşidecisi ...-... olan 66.800-TL bedelli 1 adet çekin müvekkili şirkete verildiğini, çekin kaybedildiğini, müvekkili tarafından iş bu çekin meşru hamil olmayan kişilerce tahsiline mahal vermemek için Bakırköy 2. ATM’nin 2022/225 esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, ödeme yasağı kararı verildiğini, bu kararın bankaya tebliğine rağmen çekin ödendiğini, müvekkili şirket bu çeki keşideciden ticari münasebet nedeniyle aldığını, bu husus davacı müvekkil şirketin ticari defterleri incelendiği zaman ortaya çıkacağını,

müvekkili şirketin,keşideciden başka çekte cirosu olan kimseyi tanımadığını, bu şirketlerle davacı müvekkil şirketin hiçbir ticari ilişkisi bulunmadığını,çekin müvekkili şirket yetkilisinin rızası hilafına elden çıktığını, çeki elinde bulunduran davalı şirketin haklı hamil olmadığını, ilgili çekin istirdatını, çekin istirdatının mümkün olmaması halinde tahsil tarihinden itibaren çek bedelinin faiziyle birlikte tahsili talep etmiştir.

CEVAP

Davalı tarafça davaya cevap verilmemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece. 31.06.2022 tarihli 66.800-TL tutarlı hamiline düzenlenen çekin arkasında yer alan ciro silsilesinde sırası ile ... Tic. Ltd. Şti., ...Ltd. Şti., ...Ltd. Şti., ...Ltd. Şti., ... ve son 6.ciro davalı ... Ltd. Şti. olduğu, ... Bankasına yazılan müzekkereye cevaben "İlgili çek hesabı ...-...'e ait olup; ilgili çek 30/06/2022 tarihinde ...

Bankası A, Ş. takas merkezince ibraz edilerek 30/06/2022 tarihinde takas merkezince tahsil edilmiştir." ibrazın davalı tarafından yapılarak çek bedelinin tahsil edildiği, işbu davanın 11.11.2022 tarihinde yani davaya konu çekin bankaya ibrazı akabinde tahsil edilmesinden sonra işbu davanın açıldığı, davacıya istirdadına karar verilebilecek bir çekin bulunmaması sebebiyle davacının çek istirdadı istemi bakımından davasının hukuki yarar olmadığı, çek bedelinin keşideciye ait hesaptan tahsil edildiği, davacı tarafından herhangi bir tahsilat ödemesi yapılmadığı,

davacı aleyhine de işbu çek sebebiyle talepte bulunulduğunun iddia ve ispat edilmemiş olduğunu, işbu hali ile davacının ödemesini yapmadığı bir çekin bedelinin tahsilini talep edemeyeceği gerekçesiyle davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; müvekkili şirketin sattığı ürünlerin bedeli yerine geçecek olan kıymetli evrakı kaybetmesi sebebiyle alacaklarını tahsil edemediğini, Bakırköy 2.ATM nin 2022/225 esas sayılı dosyada ile çek iptali davası açıldığını, çek iptali davasında ise çek için ödeme yasağı konularak bankaya bildirilmesine rağmen bankanın çek bedelini davalıya ödediğini, davalının müvekkilinin tahsil etmesi gereken bir çeki haksız şekilde tahsil etmesi sebebiyle dava açıldığını, müvekkil şirketin alacağına haksız olarak kavuşan davalı taraftan bu alacak miktarı talep edildiğini,

davalı tarafın müvekkilin hesabından tahsil etmemesi veyahut müvekkil aleyhine bir tahsil talebi olmamış olması sebebiyle davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verdiğini, somut olaydaki sorun müvekkilin alacağını haksız olarak davalının alması ve müvekkil şirketin haksız olarak 3. kişiden alınan alacağını talep etmesi olduğunu, para olarak davalı tarafa bir para gönderimi olmamışsa da müvekkil şirket mallarını dava dışı 3. kişiye vermiş ve ürünlerinin bedelini ise davalı şirketin haksız olarak çeki tahsil etmesi sebebiyle alamadığını,

davalının tahsil ettiği çek bedeli müvekkile ait bir bedel olup müvekkil şirketin bu bedeli davalıdan talep etme hakkı bulunduğunu ileri sürerek kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine dayalı olarak çek( bedelinin) istirdatı istemine ilişkindir. Davacı tarafça keşideci ...'ndan sattığı mal karşılığı aldığı çekin kayıp edildiğini, çek iptali davasında ödeme yasağı kararına rağmen muhatap banka tarafından çek bedelinin davalıya ödendiğini ileri sürerek; ...

Bankası AŞ Gaziantep/Karagöz şubesine ait 31.06.2022 keşide tarih ... çek seri nolu, keşidecisi ...-... olan 66.800-TL bedelli 1 adet çekin istirdadını, istirdadın mümkün olmaması halinde çek bedelinin davalıdan tahsil tarihinden faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' TTK'nın 790. maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir.

Çek istirdatı davalarında davacı çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekir. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.

Somut olayda, davaya konu çekin hamiline yazılı olduğu, muhtelif cirolardan sonra davalı tarafından tahsil edildiği anlaşılmaktadır.Dava dilekçesinde ; davacının çekin gerçek hamili olduğunu ileri sürdüğü, buna göre çek istirdadı talebinde bulunabilmek için çekin davacı tarafından ödenmesi gerekmediği; davacının çek üzerinde hak iddia ettiği anlaşılmakla sonucu itibariyle çek ister muhatap bankaya hamil tarafından tarafından ibrazında, gerekse icra takibine konu edilerek çek borçlularının herhangi biri tarafından ödenmesi halinde çekin hamili olduğunu ileri süren kişi bedelini tahsil eden hamilden talep edebilecektir.

Esasen dava dilekçesinde; çekin istirdadı ile birlikte bedelinin tahsili de talep edilmiştir. Eldeki davanın bir menfi tespit davası olmadığı, bu nedenle İİK'nın 72 maddesi kapsamında açılan bir istirdat davası da olmadığı gözetilerek davacının çek bedelinin istirdadını talep etmekte hukuki yararı bulunduğu halde; davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi yerinde bulunmamıştır.

Davacı vekilinin istinaf nedeni yerinde olduğundan başvurusunun kabulü ile; davanın esası incelenmeden kararın kaldırılmasına, dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.