İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/216 K.2024/239

Görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili: müvekkilinin ücret karşılığı taşıma işini, davalı yüklenici şirket ve dava dışı alıcı arasında ticari kimyasal malların ... isimli gemiyle 18.02.2020 tarihinde İzmit limanından yüklemesinin yapılarak varış limanı olan ...'ya (Hindistan) taşınması hususunda anlaştıklarını, konşimento düzenlendiğini, konşimentonun “...” kısmında da görüleceği üzere taşınacak mal, yüklenici tarafından yüklendiğini, istiflendiğini ve sayıldığını,davalı tarafından paketlenen ve dolumu yapılan konteynerlerin gemiye yüklenmesi ile hangi limanda hangi şartlar altında telsim alınacağı hususlarındaki taşıma işi örgütlenmesinin müvekkilince sağlandığını,

ancak ... isimli geminin seyir halindeyken, davalıya ait kimyasal malların konteyner içinde infilak etmesi ve gemi donatanı tarafından temizlik işlemleri yapıldığı, zararın, konteyner içinde yer alan davalıya ait temizlik malzemelerinin akıntı yapması ve akabinde patlayıp konteynerle birlikte çevreye zarar vermesinin tek nedeninin temizlik malzemelerinin yanlış ambalajlanıp istiflenmesi olduğunu, geminin eski haline getirilmesi için bir takım masraflar yapıldığını ve işbu masrafların taraflarına fatura edildiğini, TTK m. 864'e göre kusuru olmasa da yetersiz ambalajlamadan ve işaretlemeden kaynaklanan,

taşıyıcının zararı ile giderlerini tanzimle zararlarda kusur şartı aramaksızın göndereni açıkça sorumlu tutulduğunu,temizlik safhasında suyun yanında kimyasal etmenlerin de kullanılması, patlama ve akıntıya sebep olan taşıma konusu temizlik malzemelerinin doğurduğu zarar ve tahribatın ortadan tamamen kaldırılmasına yönelik olduğunu, dolayısıyla rücu kapsamında istenilen bedelin içerisinde donatanın yaptığı temizlik masraflarının da yer almasının doğal olduğunu, yapılan temizlik masraflarının lüks için değil mecburiyetten yapıldığını beyanla,

davalının sebep ve sorumlu olduğu 1.942-Euro ve 2.164,56-USD zararın ödeme tarihi olan 11.12.2020 tarihinden itibaren faiz işletilerek davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; müvekkili şirketin ürünlerini olması gerektiği gibi paketlediğini ve istiflediğini, taşımaya konusu ürünlerin taşıma firmasının organizasyonel sorunları nedeniyle günlerce Hindistan gümrüğünde beklemek zorunda kaldığını, konteynerde bir akıntı meydana gelip zeminde göllenme yaptığı farz edilse dahi bu birikintinin temizlenmesi için bunca masraflı ve hayatın normal akışına uygun olmayan uygulamalarla bir temizlik işlemi yapılmasına gerek olmadığını, ürünlerin komplike ve tehlikeli bir kimyasal olmadığını,

pandemi nedeniyle gümrüğün kapanması sonucunda ürünlerin konteyner içinde yaklaşık 2 hafta boyunca 50 derecenin üzerinde aşıcı sıcak altında bekletilmesinden kaynaklı olarak bu durumun ortaya çıktığını, yani zarar kısmı gemide değil varış limanında gümrükte bekletildiği sırada meydana geldiğini,müvekkili şirketin davacının kendilerine başvurması üzerine hakkaniyetli davranarak 1.500 USD ödeme yaptığını,verilen hizmetler için piyasa fiyatının en az 5 katı fazla bir ücret talep ettiğini, ürünün konteynere zarar vermiş olsa dahi, bu hasarın çok büyük ihtimalle varış limanında gerçekleştiğini,

ancak davacının sanki konteyneri tamamen parçalanmış gibi bir muamele ile işbu davayı açtığını, konteynerlerin bulunduğu gemilerde son teknoloji haberleşme cihazları bulunmasına rağmen, müvekkili şirkete konu hasar anında değil, hasarın meydana geldiğini iddia ettikleri tarihten çok sonra bilgi verildiğini, müvekkilinin konuya anında müdahil olarak gerekli tespit ve araştırmaları yapamadığını, olayın üstünden aylar geçtikten sonra hem ürünü heba olmuş, hem de müşterisine mahcup olduğunu beyanla, haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacı, davalı ile arasındaki deniz taşıma sözleşmesi uyarınca uyuşmazlığın çözümünde TTK.nun deniz ticaretine ilişkin hükümlerinin uygulanması gerekli olup, bu durumda da davanın Denizcilik İhtisas Mahkemesi’nde görülmesinin zorunlu olduğunu, 6102 sayılı TTK'nın 5/2. maddesi doğrultusunda Hakimler Savcılar Kurulunca, İstanbul ilinde bu tür davalara bakma görevi İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesine verildiğini, bu mahkeme ile diğer asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup mahkemece resen dikkate alınacağı, eldeki davaya bakma görevinin İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesine ait olduğu göz önüne alınarak görevsizlik kararı verilmiştir.

İSTİNAF SEBEBLERİ

Davalı vekili; dosyada alınan 10.10.2023 tarihli Bilirkişi Raporuna 01.11.2023 tarihli itiraz dilekçesi ile beyanda bulunularak bilirkişi tarafından talep edilen; Güvenlik Bilgi Formunun yetkili bir kişi/ kurum tarafından hazırlandığı yönündeki tespit belgesi, bidonların dayanıklılık testinin dosyaya sunulduğunu, dosyanın, gerçekliğe yönelik sundukları bilgi, belge ve raporlar doğrultusunda hakkaniyete uygun şekilde ek rapor tanzim edilmesi suretiyle Bilirkişiye tevdii gerekmekteyken, bu aşamada görevsizlik kararı verilerek davanın usulden reddedilmesi, usul ekonomisi gereklerini ihlal ettiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, akdi taşıyıcı tarafından yükleten davalı aleyhine açılan; deniz yolu ile taşıma sırasında davalıya ait emtianın konteyner içinde patlayarak yolculuk sırasında donatan tarafından yapılan temizlik masrafının taraflarına fatura edildiği ileri sürülerek yapılan masrafların davalı taşıtandan tahsiline ilişkindir. Konşimentoda taşımanın Yarımca Limanından Nhava Sheva Limanına kadar yapılacağı, davacının talebinin navlun harici masraflara ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

6102 sayılı TTK'nın 5/2. maddesi "Bir yerde asliye ticaret mahkemesi varsa, asliye hukuk mahkemesinin görevi içinde bulunan ve 4 üncü madde hükmünce ticari sayılan davalarla özel hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer işlere asliye ticaret mahkemesinde bakılır.

Bir yerde ticaret davalarına bakan birden çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı münhasıran bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirilebilir" şeklinde düzenlenmiştir.

Anılan yasal düzenleme doğrultusunda Hakimler Savcılar Kurulunca, İstanbul ilinde deniz ticaretinden kaynaklanan davalara bakma görevi İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesine verilmiştir.

İstanbul 17. Asliye Ticaret mahkemesi ile diğer asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup mahkemelerce resen dikkate alınır.Göreve ilişkin kurallar yargılamanın her aşamasında resen inceleneceğinden usul ekonomisi nedeniyle gözardı edilemeyeceğinden davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.

Deniz taşımasından kaynaklanan uyuşmazlıkta davalının taşıtan, davalının taşıyıcı olduğu hususunda uyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmakla , davaya bakma görevinin İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesine ait olduğu göz önüne alınarak görevsizlik kararı verilmesinde isabetsizlik olmadığından istinaf nedeni yerinde olmayan davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.