İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/560 K.2025/954

Davanın reddine ilişkin kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; taraflar arasında 15.01.2012 tarihli LPG Satım Sözleşmesi ve 06.01.2017 tarihli LPG İkmal Sözleşmesi akdedildiğini, taraflar arasındaki ticari ilişkinin sona erdiğini, ticari ilişkiler kapsamında müvekkilinin davalıya herhangi bir borcunun bulunmadığını, buna rağmen ... Bankası İstanbul Kurumsal Şubesi'ne ait 13.09.2013 tarihli, ... numaralı, 1.000.000-TL bedelli banka teminat mektubu bedelinin davacı şirketten tahsil edildiğini belirterek teminat mektubu bedelinden şimdilik 100.000-TL'nin müvekkiline iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davacının iddia ettiğinin aksine taraflar arasında akdedilen sözleşmelerin sona ermediğini, davacının sözleşme süresinin bitiminden 30 gün öncesinde aksi yönde talebi bulunmadığından sözleşmenin anılan madde kapsamında uzadığını, 31.12.2020 tarihine kadar yürürlükte olduğunu, davacı ile dava dışı ... A.Ş. arasında akdedilen 27.02.2020 tarihli fesih protokolü'nün 1.3 maddesinde davacı tarafından 3630 ton karşılığı 399.300-USD kar mahrumiyeti borcu bulunduğunun açıkça kabul ve ikrar edildiğini, söz konusu alacağın 210.000-USD'lik kısmının dava dışı ... A.Ş. tarafından müvekkiline temlik edildiğini, açıklanan nedenlerle davacının müvekkilleri nezdinde bir borcunun bulunmadığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacının dava dışı ... Akaryakıt şirketinden temlik aldığı 210.000-USD cezai şart alacağının dayanağı olan fesih protokolünün geçerliliğine ilişkin İstanbul 20. ATM'nin 2020/284 E. 2021/583 K. sayılı ilamı ve bilirkişi tarafından tarafların ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucunda davalının davacı taraftan 438.895,28-TL alacaklı olduğunun tespit edilmesi karşısında davacının alacak iddiasının sübut bulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1-Davacı vekili; taraflar arasındaki ticari ilişkinin sona erdiğini, bu nedenle teminat mektubunun iade edilmesi gerektiğini, teminat mektubunun veriliş amacının ticari ilişkinin devamı sürecinde mal alımından kaynaklanan borçların teminat altına alınması olduğunu, taraflar arasında ürün alışverişi bulunmadığını, taraflar arasındaki sözleşmede cezai şart koşulu bulunmadığını, ticari ilişki sona ermesine rağmen davalının teminat mektubunu nakde çevirerek 1.000.000-TL'yi tahsil ettiğini, temlik sözleşmesinin geçerli olmadığını,

bir an için temlik sözleşmesinin geçerli olduğunun kabul edilmesi halinde de davacının temlik sözleşmesine dayalı olarak alacak iddiasının dava ile kanıtlanması gerektiğini, bu hususta ayrı bir dava açılmadan teminat mektubunun paraya çevrilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, teminat mektubunun hangi iş için verilmiş ise o hususu teminat altına alacağını, başka bir husus nedeniyle teminat mektubunun nakde çevrilemeyeceğini, dava konusu olayda müvekkilinin edimlerini yerine getirdiğinin bilirkişi raporu ile sabit olduğunu, bu nedenle teminat mektubunun müvekkiline iadesi yerine paraya çevrilmesinin haksız olduğunu,

teminat mektubunda mektubun davalıya ne için teslim edildiğinin açıkça gösterildiğini, davalının temliknameye istinaden alacaklı olduğunu iddia etmesine rağmen iddia ettiği alacağını bambaşka bir sözleşmenin temini için teslim edilen teminat mektubu ile tahsil etmesinin mevzuata ve dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, devam etmekte olan İstanbul 20 ATM'nin 2020/284 E. Sayılı dosyasının kesinleşmesinin bekletici mesele yapılması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2-Davalı vekili; müvekkilinin temlik nedeniyle 210.000-USD alacağının bulunduğunu, protokole göre teminat mektubunun paraya çevrildiği 10/09/2020 tarihi itibariyle USD kurunun 7,468-TL olması nedeniyle teminat mektubunun paraya çevrilmesi ile müvekkiline 133.890,32-USD ödendiğini, 210.000-USD'den düşüm yapıldığında müvekkilinin davacıdan 76.109,68-USD daha alacağının bulunduğunu, yabancı para alacağının tahsil edilmeyen kısmı açısından TL karşılığı üzerinden hesaplama yapılmasının TBK'nın 99/3 maddesinin lafzına ve amacına aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, bayilik sözleşmesi kapsamında nakde çevrilen teminat mektubu bedelinin davalıdan tahsili istemine ilişkindir. Davacı, davalı şirket ile aralarındaki bayilik ilişkisinin sona ermesine ve davalıya borcu bulunmamasına rağmen 13/09/2018 tarihli 1.000.000-TL teminat mektubunun nakde çevrildiğini belirterek teminat mektubu bedelinin tahsilini talep etmekte, davalı ise dava dışı ...

Akaryakıt A.Ş.'nin davacıdan olan alacağından 210.000-USD'yi temlik alması nedeniyle davacıdan alacaklı olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin henüz sona ermediğini belirterek davanın reddini savunmaktadır.

Somut olayda davacı bayi ile davalı arasında 16/01/2017 tarihli, 01/01/2017 - 31/12/2017 dönemi için geçerli 3 yıl süreli LPG İkmal Anlaşması akdedildiği, davacının sözleşme kapsamında davalıya eldeki davaya konu edilen 13/09/2018 tarihli 1.000.000-TL bedelli teminat mektubu ile İstanbul 7. ATM'nin 2024/108 E. Sayılı davasına konu edilen 02/09/2013 tarihli 500.000-TL bedelli, 19/04/2018 tarihli 1.000.000-TL bedelli teminat mektuplarını verdiği, davalının dava konusu 13/09/2018 tarihli 1.000.000-TL bedelli teminat mektubunu 10/09/2019 tarihinde nakde çevirerek 1.000.000-TL ödeme aldığı anlaşılmaktadır.

Dava dışı ... Akaryakıt A.Ş. tarafından; davacı aleyhinde akaryakıt bayilik sözleşmesi ve taahhütnameye dayalı olarak düzenlenen 27/02/2020 tarihli fesih protokolü ile eksik alım yapıldığı kabul edilen 3630 ton ve taahhütnamede belirtilen ton başına 110-USD birim fiyat üzerinden 399.300-USD borç tahakkuk ettirmiş olup 210.000-USD'lik kısmı davalıya temlik edilmiştir.

Davalı, ... ...A.Ş.'den temlik aldığı alacağa istinaden davacıdan alacaklı olduğunu, teminat mektubunu bu nedenle nakde çevirdiğini iddia etmektedir. Davacı tarafça, bahsi geçen teminat mektubunun temlik alınan alacakları teminat altına almadığını, davacı ile davalı arasındaki bayilik ilişkisinden doğmadığını ileri sürmektedir.

Ancak teminat mektubunun nakde çevrildiği ve tahsil edildiği bu aşamada, davalı temlikten kaynaklı olarak davacıdan alacaklı olduğunu iddia ettiğinden, davalının sadece sebepsiz zenginleşip zenginleşmediği tartışılabilir. Bu nedenle eldeki dava yönünden teminat mektubunun temlik alınan alacağı kapsayıp kapsaması sonucu değiştirmemektedir. Ancak davacı tarafından alacağı temlik eden ...

A.Ş.'ye karşı bayilik sözleşmesi kapsamında borçlu olmadığının tespiti istemli olarak İstanbul 20 ATM'nin 2020/284 Esas sayılı dava açılmış olup, temlik edilen alacağın varlığı ve miktarı bahsi geçen dava dosyasının konusunu oluşturmaktadır. Dava dışı ...

A.Ş.'nin temlik ettiği alacağın varlığı ve miktarı bahsi geçen dava dosyasında tespit edilecek olup, temlik edilen alacağın varlığı ve miktarı belirlenmeden davalının teminat mektubunu bozdurmakta haklılığı hususunda sonuca varılması mümkün değildir.

Bu durumda 6100 sayılı HMK m.165 gereği, eldeki bu davanın sonucunu etkileyebilecek olan dava dosyasının bekletici mesele yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken bahsi geçen dava sonucu beklenmeden karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle, taraf vekillerinin istinaf başvurusunun kabulü ile hükmün kaldırılarak, davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.