İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi E.2024/561 K.2025/1605

Tarafların iddia ve savunmalarının özeti

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket yetkilisinin müvekkiliyle birlikte iş yapmak istediğini söylediğini, davalı şirket yetkilisinin oğlunun güven tesis etmek için müvekkilinin satışa çıkardığı dairelerden 1.000.000 TL nakit para ile 9 adet daire satın aldığını, davalının müvekkilinin maliki olduğu Büyükçekmece Karaağaç Köyü ... parsel üzerindeki arsası üzerinde birlikte villa inşaatları yaparak elde ettikleri karı bölüşme yoluyla para kazanma konusunda müvekkiline iş teklif ettiğini, 29.01.2020 tarihinde taraflar arasında ortaklık ve kar payı dağıtım sözleşmesi imzalandığını,

davalı şirket yetkilisinin müvekkiline taşınmazı devretmesini, değerinin yarısı olan 1.300.000 TL’yi ödeyeceğini, takyidatları temizleyeceğini söylediğini, müvekkilinin üzerindeki takyidatlarla birlikte taşınmazı davalıya devrettiğini, davalının taşınmazın satış bedelinin yarısını ödemediğini, müvekkilinin bu davayı açmadan 1 hafta önce davalının ilgili arsayı satışa çıkaracağını öğrendiğini, müvekkilinin bu ilan üzerine dolandırıldığını anlayarak ihtarname gönderererek aralarındaki sözleşmeyi feshettiğini bildirdiğini, Büyükçekmece CBS’ye başvurduklarını,

2021/50835 soruşturma sayılı dosya ile soruşturmanın devam ettiğini belirterek davanın kabulü ile taşınmazın tapusunun iptali ile adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; avacının iddialarının gerçek dışı olduğunu, öncelikle davacının iddialarının somutlaştırılması gerektiğini, davacının söz konusu talebini tescil işlemini gerçekleştirirken irade sakatlığından dolayı hile hukuki sebebine mi, adi ortaklık sözleşmesinde edimlerin yerine getirilmemesine mi dayandığının açıklanmasının gerektiğini, müvekkilinin davacının ekonomik zorlukları nedeniyle diğer 9 adet daire gibi dava konusu taşınmazı da satın aldığını, davacının taşınmazı bedelsiz aldığını iddia ettiğini, resmi satış senedinin aksinin aynı nitelikte bir delille ispatlamasının gerektiğini,

adi ortaklık sözleşmesinin müvekkili tarafından imzalanmadığını, taraflar arasında herhangi bir ortaklık ilişkisinin bulunmadığını, hile hukuksal nedenine dayanılması halinde davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmasının gerektiğini, bu sebeple de davanın reddinin gerektiğini, davacının adi ortaklık sebebiyle taşınmazın devredildiği iddiasının doğru olmadığını, zira adi ortaklık sebebiyle taşınmazın devredilmeyeceğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece davacı tarafından bedelin ödendiği iddiasının ispat edilemediği gerekçesi ile "AÇILAN DAVANIN REDDİNE," karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili süresinde istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazın adi ortaklık kurulacağı inancı ile hileye uğratılarak taşınmazın devrinin sağlandığını, dosyaya sunulan sözleşmenin aslının davacıda olmadığınından sunulmasının mümkün olmadığını, imza incelemesinin yapılmadığına dair gerekçenin yerinde olmadığını, dolandırıcılık sebebiyle suç duyurusunda bulunulduğunu, ortaklık sözleşmesinin imzalandığının Büyükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/442 esas sayılı dosyasında kabul edildiğini, bu hususta tanık dinlenmesi gerektiğini, sözleşme fotokopisinin yazılı delil başlangıcı niteliğinde olduğunu,

içtihatlar doğrultusunda fotokopi üzerinde de imza incelemesinin mümkün olduğunu, davalı tarafından taşınmazın bedelinin ödendiğinin ispat edilemediğini, taşınmazın davalı tarafından kullanılmadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER

Tüm dosya kapsamı.

DOSYADA YER ALAN DELİLLER VE DEĞERLENDİRME: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede.

Dava, hileli davranışlar ile inançlı işleme dayalı tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.Aldatma(hile), genel olarak bir kimseyi irade beyanında bulunmaya, özellikle sözleşme yapmaya sevk etmek için onda kasten hatalı bir kanı uyandırmak veya esasen var olan hatalı bir kanıyı koruma yahut devamını sağlamak şeklinde tanımlanır. Hata da yanılma, hilede ise yanıltma söz konusudur.

TBK'nın 36/1. maddesinde açıklandığı üzere taraflardan biri diğer tarafın kasıtlı aldatmasıyla sözleşme yapmaya yöneltilmişse hata esaslı olmasa bile aldatılan taraf için sözleşme bağlayıcı sayılamaz. Değinilen koşulların varlığı halinde aldatılan taraf hakkını kullanmak suretiyle hukuki ilişkiyi geçmişe etkili olarak ortadan kaldırabilir ve verdiği şeyi geri isteyebilir.

Hilenin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde karşı tarafa yöneltilecek bir irade açıklaması, defi yahut dava yoluyla da kullanılabilir. Hile iddiası her türlü delil ile ispatlanabilir ve belli bir şekle tabi değildir. HMK 203/ç fıkrası hükmüne göre iradeyi sakatlayan nedenler tanık dahil her türlü delil ile ispatlanabilir.

Dolayısı ile aynı yasanın 201. maddesinde yer alan senede karşı senet ile ispat kuralının da istisnasını teşkil eder.İnanç sözleşmesi, inananla inanılan arasında yapılan, onların hak ve borçlarını belirleyen, inançlı muamelenin sona erme sebeplerini ve devredilen hakkın, inanılan tarafından inanana geri verme (iade) şartlarını içeren borçlandırıcı bir muameledir.

Bu sözleşme, taraflarının hak ve borçlarını kapsayan bağımsız bir akit olup, alacak ve mülkiyetin naklinin hukuki sebebini teşkil eder. İnanç sözleşmelerinin tarafları arasında, onların gerçek iradelerini ve akitten amaçladıklarını yansıtması bakımından geçerli olduğu; taraflarına Borçlar Kanunu çerçevesinde nisbi haklarını talep etme olanağını verdiği tartışmasızdır.

Taşınmaz mallar ya da şekle bağlı akitlerde inanç sözleşmelerinin ne gibi hukuki sonuç doğuracağı, sözleşmede öngörülen koşulların gerçekleşmesi halinde, taşınmaz mülkiyetinin naklinin sebebini oluşturup oluşturmayacağına ilişkin hususlar uygulamada bu tip 5.2.1947 tarihli 20/6 sayılı İçtihadı Birleştirme kararı ile ilişkilendirilip, bu karar dayanak yapılmak suretiyle çözüme gidilmektedir.

Anılan kararın sonuç bölümünde ifade olunduğu üzere, yazılı delil ile ispatının mümkün olduğuna hükmolunmuştur. İçtihadı Birleştirme Kararının sonuç bölümünde ifade olunduğu üzere, inançlı işleme dayalı olup dinlenilirliği kabul edilen iddiaların ispatı, şekle bağlı olmayan yazılı delildir. İnanç sözleşmesi olarak adlandırılan bu belgenin sözleşmeye taraf olanların imzasını içermesi ve en geç sözleşme konusu işlem tarihinde düzenlenmiş olması gereklidir.

Bunun dışındaki bir kabul, hem İçtihadı Birleştirme Kararının kapsamının genişletilmesi, hem de taşınmazların tapu dışı satışlarına olanak sağlamak anlamını taşıyacağından kendine özgü bu sözleşmelerle bağdaştırılamaz. İnançlı muamelelerde taraflar yakın akraba olsalar dahi tescile karar verilebilmesi için aralarında yazılı bir delil veya davalının elinden çıkmış aleyhlerine delil olabilecek yazılı bir belgenin bulunması gerekir. Bu tür davalar tanıkla ispat edilemez.

(Yargıtay HGK 16.10.1996 T, 1996/14-435 E, 1996/692 K.)Bu yazılı delil, tarafların getirecekleri ve onların imzalarını taşıyan bir belge olmalıdır.

Açıklanan nitelikte bir yazılı delil bulunmasa da, yanlar arasındaki uyuşmazlığın tümünü kanıtlamaya yeterli sayılmamakla beraber bunun vukusuna delalet edecek karşı tarafın elinden çıkmış (inanılan tarafından el ile yazılmış fakat imzalanmamış olan bir senet veya mektup, daktilo veya bilgisayarla yazılmış olmakla birlikte inanılanın parafını taşıyan belge, usulüne uygun onanmamış parmak izli veya mühürlü senetler gibi) yazılı delil başlangıcı niteliğinde bir belge varsa HMK'nın 202.maddesi uyarınca inanç sözleşmesi "tanık" dahil her türlü delille ispat edilebilir.

Yazılı delille veya yazılı delil başlangıcı yoksa inanç sözleşmesinin ikrar, yemin gibi kesin delillerle de ispat edilmesi olanaklıdır.İnançlı işlem iddiasının 5.2.1947 tarihli 20/6 sayılı İçtihadı Birleştirme kararı uyarınca mutlak surette yazılı delil ile ispatı zorunludur. Tarafların kardeş olmaları nedeniyle HMK’nın 203. maddesinde yer alan istisnaya dayalı olarak tanıkla ispatı mümkün değildir.

Bu tip bir uyuşmazlıkta konuyu düzenleyen ve bağlayıcı olan yukarıda sözü edilen İBK'na göre ancak yazılı delil başlangıcı olması halinde tanık deliline başvurulabilir.

Dosyanın incelenmesinde; davaya konu taşınmazın davacı adına kayıtlı iken 29/01/2020 tarihinde satış ile davalı şirket adına kayıt ve tescil edildiği, dava dilekçesinde davacı şirket ile davalı şirketin adi ortaklık sözleşmesi yapılacağı inancı ile hileli davranışlarla taşınmazın inançlı işlem ile devredildiğinin iddia edildiği, dava dilekçesi ekinde ortaklık ve kar payı dağıtım sözleşmesi fotokopisinin sunulduğu anlaşılmaktadır.Somut olayda.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 33. maddesi uyarınca, olayları açıklamak taraflara hukuki niteleme hakime ait olup mahkemece hukuki nitelendirme yapılmaksızın adi ortaklık hükümleri çerçevesinde incelemenin yapıldığı, halbuki dava dilekçesi bir bütün değerlendirildiğinde davacı şirketin iradesinin hile yoluyla fesada uğratılmak suretiyle davalı şirket ile inançlı işleme dayalı tapunun devredildiği hususunun iddia edildiği, şu halde davanın hileli davranışlar ile inançlı işleme dayalı tapu iptal ve tescil istemine ilişkin olduğu açık olmakla birlikte mahkemece yukarıda yer alan açıklamalar nazara alınarak delillerin değerlendirilmediği,

hatalı hukuki nitelendirme ve eksik inceleme ile karar verildiği anlaşılmaktadır.Şu halde; mahkemece dava dilekçesi ekinde sunulan fotokopi belgesinin inanç sözleşmesi kapsamında içtihatta belirtilen niteliklere haiz olup olmadığının değerlendirilmesi, yazılı delil başlangıcı niteliğinde olduğu kanaat edilmesi halinde tanık dinlenmesi, en son halde dava dilekçesinde açıkça yemine dayanılmış olması sebebiyle yemin delilinin hatırlatılması,

ayrıca hile hukuksal sebebe dayanılmış olmasına ve irade fesadına dayalı davaların tanık dahil her türlü delille ispat edilebileceği göz önünde bulundurularak incelenmesi gerektiğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.İstinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-a- 6 maddesi gereğince, kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine kesin olmak üzere karar verilmiştir.