İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/865 K.2024/1008

Milletlerarası yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili tarafından Emtia Blok Abonman Sigorta Poliçesi ile sigortalanan sigortalının Çin'de yerleşik ... Ltd.

Firmasından yağlı radyatör emtiası satın aldığı, emtianın nakledilmek üzere 6 adet konteyner içerisinde ..., ... isimli gemilere yüklendiğini, Çin'den Türkiye'ye ... sorumluluğunda taşımanın yapıldığını,09.10.2021 tarihinde ara nakliyeci tarafından sigortalı adresine teslim edilmesi sonrası yapılan kontrollerde ise 97 adet emtianın ıslak olduğunun tespit edildiğini,hasarın sigortalı tarafından tutanakla kayıt altına alındığını,

taşımaya başlanmadan gemiye yükleme öncesinde kalite kontrolleri ile yükleme sırasında sayım ve istif durumlarının uygun ve eksiksiz olduğu tespit edilen emtiaların varış yerinde ıslak çıkması nedeniyle bu hasarın nakliye esnasında meydana geldiğinin anlaşıldığını,sovtaj düşülerek 2.670,66-euro zararın tazmin edildiğini,sigortalının ibraname ile ödenen miktar için tüm haklarını temlik ettiğini, Konişmento'yu ...'in düzenlediğini,diğer davalının ara taşıyıcı olduğunu,

CY/DS kaydı uyarınca gümrükten sonra malın nihai alıcıya ulaştırılması noktasında Maersk ile birlikte Haydarpaşa Karayolu Yük Taşıma Kooperatifi de taşıma işine dahil olduğundan ara taşıyıcıya da husumet yöneltildiğini, zararın rücuen tahsili amacıyla İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası başlatılan icra takibine davalıların itiraz ettiğini belirterek davalıların vaki itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili. Konişmento tahtındaki taşımadan kaynaklanacak tüm uyuşmazlıklarda uygulanması gereken yasaların İngiliz Yasaları olduğunu ve yetkili mahkemelerin İngiliz Mahkemeleri olduğunu belirterek davanın milletlerarası yetkisizlik nedeniyle reddi gerektiğini, taşıyan ...'nin acentesi olan ...

A.Ş'nin işbu davada izafeten dava edilmesinin mümkün olmadığını, iddia edilen ıslaklığın tatlı sudan ileri geldiğinin tespit edildiğini, nakliyat sigortaları genel şartlar madde 4/a uyarınca yağmur suyundan ileri gelen hasarların sigorta kapsamı dışında olduğunu, TTK nın 1185 maddesi gereğince hasar ihbarı yapılmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Mahkemece.

13/02/2024 tarihli oturumda davalı SS Haydarpaşa Karayolu Yük Taş Koop yönünden açılan dava tefrik edilerek mahkemenin 2024/85 esasına kaydı yapılmıştır.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece. Davalı vekili tarafından konişmentoda bulunan yetki kaydı nedeniyle milletlerarası yetki itirazında bulunulduğu, uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıdığından MÖHUK 47.maddesinde, "yer itibariyle yetkinin kamu düzeni veya münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılabileceği"nin düzenlendiği,

konişmentonun arka yüzünde yer alan taşıma şartlarının 26.maddesinde sözleşmeden doğan taleplerde Londra'da bulunan İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi'nin yetkili olacağının belirtildiğini, konişmentonun taşıyanın yabancı acentesi tarafından imzalandığını, navlun faturasının da yine yabancı acente tarafından taşıyan adına acente kaydı ile düzenlendiğini, Türk acentenin taşıma sözleşmesini yaptığına ya da taşımayı üstlendiğine dair delil bulunmadığı,münhasır yetkiden söz edilemeyeceği,

TTK'nın 1237.maddesinde taşıyan ile konişmento hamili arasındaki hukuki ilişkilerde konişmentonun esas alınacağını,sigortalının taşıtan ve gönderilen konumunda olduğu, yükün teslim alındığı, buna göre konişmentodaki yetki şartının sigortalı ve davacı yönünden bağlayıcı olduğu kabul edilmekle,uyuşmazlığa bakmaya İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi'nin yetkili olduğu gerekçesiyle,yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; ... AŞnin Türkiye acentesi olduğunun dosyaya sunulan navlun faturası uyarınca davalı ile ...'nin acentelik ilişkisi ortaya konulduğu, davalının pasif husumetinin varlığı noktasında mahkeme nezdinde ihtilaf bulunmadığını, dolayısıyla milletlerarası yetkinin TTK madde 105 çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini, TTK nın 105/2 maddesinde acentelerin yetkileri başlıklı maddede düzenlendiği haliyle.

"Bu sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı acente, müvekkili adına dava açabileceği gibi, kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabilir." düzenlemesi gereği acente sıfatıyla aracılık hizmeti sağlayan davalıya işbu davanın yöneltildiğini, yabancı firma davalıyı Türkiye'de başlatılan ve/veya başlatılması muhtemel yargılama süreçlerinde temsile yetkili acente olarak atamışken, acentenin müvekkili adına yetki itirazı öne sürmesinin kötü niyetli olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK'nın 1472. maddesine göre davacı tarafından sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuan tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. Taşımaya konu konişmentoda, yükletenin ..., düzenleme yerinin ve tarihinin ... 26/07/2021 olduğu; "taşıyıcı ... Adına temsilcileri" tarafından imzalandığı, Konşimentonun arka sayfasında yer alan 26. maddesinde, "İş bu konişmento İngiliz yasalarına tabidir.

Ve buna göre yorumlanacak ve bunun altında meydana gelen bütün ihtilaflar Londra'daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi tarafından, herhangibir başka ülke mahkemelerinin yargı yetkisi hariç olmak üzere karara bağlanacaktır." düzenlemesi bulunmaktadır. Taşıyan ile gönderilen arasındaki ilişkide konişmento esas alınır (TTK 1237/1).

1237/2 madde hükmünde ise taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişkinin, navlun sözleşmesi hükümlerine bağlı kalacağı öngörülmüş olmakla birlikte ayrıca navlun sözleşmesi düzenlenmediği hallerde, taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişkide de konişmento esas alınır.MÖHUK 47. madde hükmüne göre yer itibariyle yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde, taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşmaları mümkündür.

Davacı sigorta şirketinin sigortalısını bağlayan yetki şartı halefi sıfatıyla davacı sigorta şirketini de bağlayıcı niteliktedir. Türk hukukunda, yabancı unsurlu davalarda mahkemelerin milletlerarası yetkisi MÖHUK'un 40. maddesinde, kural olarak iç hukukun yer itibariyle yetki kurallarına atfen düzenlenmiştir. Buna göre HMK, TBK, TTK ve sair kanunlarda yer alan yetki kaideleri, aynı zamanda yabancılık unsuru içeren davalarda milletlerarası yetkisini de tesis etmektedir.

Diğer bir ifade ile, yerel yetkinin tesisi için aranan irtibat noktaları, milletlerarası karakterli davalarda Türk mahkemelerinin yetkisi için de yeterli sayılmıştır. Davada münhasır yetki veya kamu düzeni sözkonusu değildir.

HMK'nın 18/2 maddesi kapsamında ve MÖHUK'un 47/1 maddesine göre yetkili mahkemenin geçerli şekilde belirlendiği, HMK'nın 17. maddesi gereğince yetki sözleşmesinde belirlenen yetki şartının genel yetkili mahkemelerin yetkisini kaldırdığı, bu nedenle yetki sözleşmesi ile kararlaştırılan mahkemeden başka bir mahkemede, somut uyuşmazlıkta olduğu gibi Türk Mahkemelerinde dava açılamayacaktır.Davacı vekili, ...

A.Ş'nin acente olduğunu bu nedenle acentenin müvekkili adına milletlerarası yetki itirazında bulunmasının iyiniyet kurallarına aykırı olduğunu ileri sürmüş ise de.

Türk acentesinin sözleşmeye aracılık etmediği ancak davada temsil edilmek üzere vekaletname sunulduğu , eldeki davada yabancı davalıyı temsilen husumet yöneltilmesi veya yabancı taşıyan adına acentesi sıfatıyla taşıyan adına olduğu belirtilerek navlun faturası düzenlenmesi nedeniyle nedeniyle, acentenin taşıma akdini yaptığını veya yapılmasına aracılık ettiğini kabule yeter olmadığından,somut olayda TTK 105/2 hükmünün uygulama yeri olmadığından davalı vekilinin süresinde verdiği cevap dilekçesinde ileri sürdüğü milletlerarası yetki itirazı haklı bulunmuştur.Açıklanan nedenlerle,

mahkemece yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddine dair verilen kararda hukuka aykırılık bulunmadığından, istinaf nedeni yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.