İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2024/917 K.2024/864

Davanın usulden reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; 09.04.2021 tarihli alım satım sözleşmesi ile 250.000 kutu nitril eldiven için1.675.000- USD bedel ödeneceğini, müvekkili şirketin anlaştığı ...' şirketinin sözleşmeyi iptal ettiğini, daha sonra anlaştığı Alman şirketine ise davalılar ödeme yapmadığından teslim alamadığını ,sözleşmenin 8.6 maddesinde “ürünün belirtilen ülkeye getirilmesi sonrasında ödemenin en geç 5 iş gününde yapılmaması durumunda satıcı sözleşmeyi tek taraflı fesheder. Avans ide edilmez. Alıcıya %5 kadar cezai şart fatura edilir.” hükmü bulunduğunu , tarafların mutabık kalarak imzaladığı fatura bedeli olan 1.675.000-usd nin %5’inin davalıdan tahsili gerektiğini, avans ödemesi dışında ödeme yapmadığınıileri sürerek faturanın %5’inin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili;taraflar arasında yetkili Hukuk seçimi Türk Hukuku olmayıp, İşbu davanın öncelikle bu nedenle reddi gerektiğini, davalı şirket yetkilisinin müvekkili şirket yetkililerini dolandırdığını ,davacı şirket yetkililerinin şikayeti sonunda davacı yetkilisi hakkında Anadolu 14. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2022/37 esas sayılı dosyasında dava açıldığını, davaya konu haksız iddiaların kaynağı işlemlerin dayanağı sözleşmede uyuşmazlık halinde yetkili kılınan Mahkemenin Türk Mahkemeleri olmaması nedeniyle davanın usülden reddi, aksi halde ceza davasının bekletici mesele yapılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece. Davanın, hukuki niteliği itibari ile tazminat davas olduğu, HMK 116 maddesi kapsamında davalının ileri sürdüğü tahkim ilk itirazı değerlendirildiği,sözleşmenin 14.maddesinde. Bu Sözleşme, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) yasalarına tabi olacaktır.

Bu Sözleşmeden veya bu Sözleşmeyle bağlantılı olarak ortaya çıkan herhangi bir ihtilaf veya bunun varlığı veya ihlali veya yorumlanması veya performansından doğan herhangi bir ihtilaf, Tarafların burada geri dönülmez bir şekilde yargı yetkisine sunacağı Uluslararası Ticaret Odasının (ICC) münhasır yargı yetkisine tabi olacaktır.

Tahkim, İngilizce dilinde yapılacaktır" hükmü düzenlendiğini, sözleşmenin 14. maddesinde yer alan tahkim şartı geçerli olduğundan davalı tarafından ileri sürülen tahkim ilk itirazının yerinde olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın HMK 413/1 maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEBLERİ

Davacı vekili; taraflarca 1.675.000- USD bedel ile sözleşme düzenlendiği,...'in malları temin edemeyeceğinden sözleşmeyi iptal ettiğini, davalı ödeme yapmadığından anlaşılan firmadan malların teslim alınamadığını ,09.04.2021 tarihli sözleşmenin 8.maddesi uyarınca cezai şarta hak kazandıklarını ileri sürerek zararın yegane sebebi davalının sözleşmeye aykırı davranması olduğunu, kararın hukuka, hakkaniyete aykırı olup, kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

HMK'nın 116. maddesinde tahkim itirazı ilk itirazlar arasında sayılmış olup davalı vekilince süresinde cevap süresi içerisinde "mahkemenin sözleşmeye göre davaya bakmaya yetkili olmadığını" ileri sürmüştür.Davalı vekilinin, sözleşmeye atıf yapması nedeniyle, yargı yetkisi bakımından tahkim şartı olması nedeniyle tahkim ilk itirazında bulunduğunun kabulü gerekir.

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki ticari satım sözleşmesinden kaynaklı, cezai şart istemine ilişkindir.Dava ilk olarak Anadolu 11. ATM nin 2022/373 Esas sayılı dosyasında açıldığı, Anadolu 12. ATM nin 2022/216 esas sayılı dosyası ile birleştirildiği, bilahare tefrik edilerek mahkemenin 2023/332 esas sayısını almıştır. Sözleşmenin 14. Maddesinde "Bu Sözleşme, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) yasalarına tabi olacaktır.

Bu Sözleşmeden veya bu Sözleşmeyle bağlantılı olarak ortaya çıkan herhangi bir ihtilaf veya bunun varlığı veya ihlali veya yorumlanması veya performansından doğan herhangi bir ihtilaf, Tarafların burada geri dönülmez bir şekilde yargı yetkisine sunacağı Uluslararası Ticaret Odasının (ICC) münhasır yargı yetkisine tabi olacaktır. Tahkim, İngilizce dilinde yapılacaktır" yazılıdır.

Gerek HMK, gerekse Milletlerarası Tahkim Kanunu tahkim yeri Türkiye bulunan uyuşmazlıklarda uygulanmaktadır. Geçerli bir tahkim şartı bulunup bulunmadığı hususunda Türkiye'nin taraf olduğu Newyork Sözleşmesi hükümlerine bakılmalıdır.

Tarafların sözleşme veya sözleşme dışı bir hukuki ilişkiden doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıkların tamamının veya bir kısmının çözümünü hakem veya hakem kuruluna bırakılması hususunda yaptıkları anlaşmalar tahkim sözleşmesi olarak adlandırılmakta olup yalnızca iki tarafın iradeleriyle tasarrufta bulunabilecekleri konularda tahkim sözleşmesi yapılabilir.

İster bağımsız bir tahkim sözleşmesi şeklinde isterse bir tahkim şartı şaklinde yapılsın tahkim sözleşmesinin geçerliliği için aranan temel unsurlar geçerli bir tahkim iradesinin varlığı ve yazılı şekil şartıdır. Tahkim sözleşmesinin tabi olduğu şekil 1958 tarihli New York Sözleşmesi'nin 2. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre geçerli tahkim şartından bahsedebilmek için taraflarca imzalanmış yazılı bir anlaşma, karşılıklı mektup teatisi veya telgraf aranmaktadır.

Açıklanan nedenlerle. Ticari satım sözleşmesine dayalı isteklerin belirli bir uyuşmazlığa ilişkin olması, özel hukuk uyuşmazlığı niteliğinde olması nedeniyle tahkim şartının geçerli olduğu, yasal sürede yapılan tahkim ilk itirazının kabulüne ilişkin kararda isabetsizlik olmadığından istinaf sebebi yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.