İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2025/1224 K.2025/1770

Asıl ve birleşen davalarda;asıl davada davacı ... Sigorta AŞ İstanbul Anadolu 17.İcra Dairesinin ... Esas sayılı (müvekkilinin %5 payına ise 412,33-USD), birleşen 2024/284 esas sayılı dosyasında Mapfre Sigorta İstanbul Anadolu 2.İcra Dairesinin 2023/19938 esas sayılı dosyasında ( 1.649,31-USD); birleşen 2024/352 esas sayılı dosyasında davacı ... Sigorta AŞ, İstanbul Anadolu 9. İcra Dairesinin...

Esas sayılı icra dosyasına yapılan (%10 oranda 824,65- USD);birleşen 2024/359 esas sayılı dosyada; davacı ... Sigorta AŞ İstanbul Anadolu 23. İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasına(2.061,64-usd) dava değeri göstererek açtıkları davaların reddine ilişkin karar birleşen 2024/359 esas sayılı dosyasında davacı ... Sigorta AŞ vekili tarafından istinaf edilmekle dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Birleşen 2024/359 esas sayılı dosyada; davacı ... Sigorta AŞ vekili müvekkili sigortalısı ...

Plastik San ve Tic AŞ'ye ait emtia, taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesi ile müvekkili tarafından sigortalandığını, dava konusu emtia 23.06.2022 tarihli ve "..." numaralı deniz taşıma senedi tahtında ...'den Fransa'ya taşınmak üzere "..." gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, gemiye yüklenen "Streç Film" emtialarının konteyner kapakları açıldığında konteyner ve içerisindeki paletlerin hasarlı ve kullanılamaz halde olduğunun tespit edildiğini,

alıcı şirket tarafından da depoda konteyner kapaklarının açılması ardından emtiaların düşmek üzere olduğu ve konteynerin boşaltılamayacak durumda olduğundan hasar tutanağı düzenlendiğini,alıcının hasarlı emtiaları sigortalıya iade ettiğini,

davalı konişmento düzenlemek ve taşıma işlemini fiilen gerçekleştirmek suretiyle davaya konu taşımada TTKnın 1191 maddesi gereğince "fiili taşıyan" sıfatına ve navlun faturası düzenlemesi sebebiyle TTKnın1138 maddesi ve Yargıtay içtihatları gereğince"akdi taşıyan"sıfatını haiz olduğunu,hasarsız bir şekilde gemiye yüklenen emtianın deniz taşıması sırasında hasarlanması sebebiyle davalının taşıyan sıfatıyla hasardan sorumlu olduğunu, müvekkilinin hasar nedeniyle sigortalının uğradığı zararı tazmin ettiğini, TTK'nın 1472 maddesine göre kanuni halef sıfatını kazandığını,

bununla birlikte temlikname ile de TBK m 183 gereğince "akdi halef" sıfatına haiz olduğunu, taşıyan sıfatını haiz davalının,beklenen dikkat ve özeni göstermediğini, borçlular aleyhine İstanbul Anadolu 23. İcra Dairesinin ... E. sayılı dosyası ile başlattıkları takibe davalı tarafından yapılan itirazın iptaline, davalı aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DAVAYA CEVAP

Davalı vekili; hak düşürücü süre/zamanaşımı sürelerinin dolduğunu, rizikonun gerçekleştiği tarihte geçerli bir sigorta sözleşmesinin mevcut olması, sigortalanabilir bir menfaatin mevcut olması, ödemenin gerçek hak sahibine yapılmış olması gerektiğini, satıcı/sigortalının alacak/dava hakkının öncelikle ispat edilmesi gerektiğini, müvekkilinin iştigal konusu gereğince, taşımayı sadece organize ettiğini, taşıyan olmadığını, usulüne uygun, süresinde ve geçerli bir hasar ihbarı yapılmadığını, Eşyanın, deniz taşımasına elverişli ve korunaklı malzeme ile usulüne uygun ambalajlanması sorumluluğunun satıcıya ait olduğunu, iddia edilen hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiğinin ispata muhtaç olduğunu,

somut olayda, iki cins .. Film taşınmış olup bir cinste hasar söz konusu olmadığı, diğer cinste ise,2040 rulonun 240 rulosunda hasar oluştuğu iddia edildiğini, hasar tespitinin yurtdışında yapılması gerekirken, konteynerin satıcı tarafından ...'ye getirilmesi de ticari bir karar olduğunu, satıcı ve alıcının ticari kararlarına bağlı olarak oluşan (navlun, ardiye, demuraj, elleçleme, işçilik, elektrik giderleri vb.) 5.082,56 ABD Doları tutarındaki masrafların taşıyandan talep edilemeyeceğini, ikinci taşıma neticesinde demuraj ve ardiye oluşmuş ise, konteynerin zamanında limandan çekilmemesi satıcı/sigortalının kusuru olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; ... numaralı konşimento davalı tarafından düzenlendiğinden, davalının TTK 1238 maddesi uyarınca taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu, eşyanın dava dışı alıcıya 06/07/2022 tarihinde teslim edildiği,icra takibinin TTK'nın 1188 maddesinde öngörülen 1 yıllık sürede başlatıldığı, ekspertiz raporunda.

8.264,54 USD hasar miktarı hesaplandığı,alıcı ... firması tarafından düzenlenen 05/07/2022 tarihli tutanakda "6 temmuz 2022 günü sabah saat 08.30 da teslim aldık. Konteyner no:.... Mühür no: .... Konişmento no: .... Sürücü konteynerin kapılarını açtı ve ilk paletlerin düşmek üzere olduğunu gördük. Sadece kayışlarla tutturulmuşlar.

(Bu sabah gönderilen 12 fotoğrafta da görebileceğiniz gibi) bu nedenle kamyonu indirmek mümkün değil. "şeklinde olduğu ve sadece alıcı yetkilisi tarafından (taşıyan temsilcisi yok) imzalanıp kaşelendiği, taşıyana TTK nın 1185.

Madde uyarınca "hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak" bildirilmediğinden, alıcıya 06/07/2022 tarihinde teslim edilmiş olması ve geri taşımanın ise 30/07/2022 tarihli konşimento ile yapılması karşısında ihbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup,davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalının sorumluluğunu ispatlaması gerektiği, konşimentoda bulunan ... kaydından;

emtianın ambalajı, konteyner içerisine yüklenmesi, istifi, lashingi, sabitlenmesi, sayımı ve nihayetinde konteyner kapılarının mühürlenmesi işlemleri bizzat yükleten sigortalı - satıcı tarafından gerçekleştirildiği; yine konşimentoda bulunan STC (Said to Contain) kaydından.

Konteyner içi emtia hakkındaki bilgilerin gönderen tarafından beyan edilen bilgiler olduğu, ağırlık, ölçüler, miktar, durumu ve içeriği taşıyan tarafından bilinmediğinin anlaşılması gerektiği, konteynerin dış yapısında herhangi bir fiziki hasar olduğuna dair gerek yükleme ve gerek tahliye limanında liman yetkilileri tarafından, gerekse gemi görevlileri tarafından düzenlenmiş hasar tutanağı bulunmadığı,

uluslararası konteyner taşımacılığında, tüm konteynerler yükleme limanında gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirildikten sonra gerek liman görevlileri gerekse gemi görevlileri tarafından kontrol edilerek varsa gözle görülen hasarlar tespit edilip "(EIR) Container Interchange Receipt And Damage Report" olarak tanımlanan "Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağına" işlendiği, konteyner açıldığında paletler üzerindeki bobinlerin yan yattığı ve ilk sıradaki paletlerin devrilmek üzere olduğu görülmüş olup, bu şartlarda kolilerin üzerinde bulunduğu paletlerin konteyner içinde deniz aşırı taşımaya uygun olarak sabitlenmediği,

paletlerin konteynerle tam bir bütünlük arzedecek şekilde her üç boyut istikametinde sabitlenmesi gerektiği, bilirkişi kurulunun hasarın oluş şekli nedeniyle sadece kayışlarla yapılan sabitlemenin (lashing) yetersiz olduğu kanaati bildirildiği, kötü istif sebebiyle meydana gelen zarardan taşıyanınTTKnın 1179 maddesi kapsamında, sorumluluğunun söz konusu olamayacağı,hasarın davalı sorumluluğu altında davalıdan kaynaklanan nedenlerle meydana geldiği davacı tarafından ispatlanamadığından birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEBLERİ

Davacı ...

Sigorta AŞ vekili; davalının akdi ve fiili taşıyıcı olduğu ,hasarsız gemiye yüklenen emtianın, deniz taşıması sırasında hasarlanması sebebiyle davalının taşıyan sıfatıyla hasardan sorumlu olduğunu, müvekkilinin sigortalının uğradığı zarar ve ziyanı tazmin etmiş olup, TTKnın 1472 maddesine göre "kanuni halef",temlikname ile TBKnın 183 madde gereğince de "akdi halef" sıfatını haiz olduğunu,konşimentoda hiçbir şekilde hasar/eksiklik kaydı olmadığı, davalının emtiayı alıcıya eksiksiz ve hasarsız bir şekilde teslim etme yükümlülüğü olduğu,

emtianın davalının sorumluluğunda hasara uğradığının alınan ekspertiz raporu ile sabit olduğunu, konşimentoda bulunan "shıpper load, counted and sealed" kaydı nedeniyle emtianın istiflenmesi ve yüklenmesinin yükletenin sorumluluğunda olduğuna ilişkin kararın yerleşik içtihata aykırı olduğunu, zira, yükleme ve istifin yükleten tarafından yapılması halinde de taşıyanın sorumluluğunun devam edeceğini,TTK nın 1091(1)maddesinin "Kaptan, yükleme ve boşaltma araçlarının kullanım amaçlarına uygun durumda olmasına ve istifin, özel istifçiler tarafından yapılsa bile,

denizcilikte geçerli olan kurallara uygun bir şekilde yapılmasına dikkat etmek zorundadır."hükmünü haiz olduğunu,TTKnın 1184 maddesi uyarınca nezaret yükümlülüğü bulunduğunu, taşıyanın, yükleteni ya da adamlarını da denetlemesi ve tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermesi gerektiğini,SLAC kaydının taşıyanın sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Deniz taşıması sırasında hasarlandığı ileri sürülen emtia nedeniyle ödenen hasar tazminatının davalılardan tahsili istemine ilişkindir. Davacının dosyada bulunan ... Sigorta Poliçesi ile, ...-0 numaralı davacılardan ... Sigorta'ya (%25) ait sigorta poliçesine göre; sigortalı ...

Plastik AŞ tarafından DAP teslim şekli ile ihraç ettiği "net stretch film" emtiasının Kocaeli Yılport Limanı'ndan Marsilya Limanı'na ... isimli gemi ile taşımasının müşterek olarak açıklanan oranlarda sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... Plastik San. ve Tic. AŞ firmasının konşimentoda yükleten olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketinin; ... Sigorta tarafından dosyada bulunan ...

Bankası'na ait 07/10/2022 tarihli ödeme dekontuna göre 2.061,64- USD hasar bedelini sigortalıya ödediği anlaşılmıştır.

Davaya konu emtia satım şekli DAP olmakla, bu satım şeklinde konu emtianın belirlenen varma yerine getirilmesine ilişkin tüm hasar ve masraflara katlanma yükümlülüğü satıcıda bulunmakla, dava dışı sigortalının sigortalanabilir menfaati bulunduğu ve davacı sigorta şirketinin sigortalının tüm alacak ve tazminat haklarını 04.10.2022 tarihli ibraname ile temlik aldığı anlaşıldığından, kanuni halefiyetinin yanında akdi halef sıfatını da taşıdığından aktif husumet ehliyeti,davalı taşıyanın pasif husumet ehliyeti bulunmaktadır.Davalı akdi taşıyıcı tarafından düzenlenen konşimentoda ... kaydı mevcut olup; bu kayıtlar emtianın ambalajlanması,

konteyner içerisine yüklenmesi, istifi, lashingi, sabitlenmesi, sayımı ve nihayetinde konteyner kapılarının mühürlenmesi işlemleri bizzat yükleten dava dışı sigortalı - satıcı ... Plastik tarafından gerçekleştirildiğini; yine konşimentoda bulunan STC (Said to Contain) kaydından.

Konteyner içi emtia hakkındaki bilgilerin gönderen tarafından beyan edilen bilgiler olduğu ve konteyner dış yüzeyinde hasar bulunduğuna ilişkin limanlarda tutulan bir tutanak veya eksper gözetiminde satıcının adresinde yapılan bir tesbit bulunmamaktadır.Emtiaların bulunduğu konteynerin davalı taşıyıcıya ve mühürlü ve kapalı şekilde teslim edildiği hususunda uyuşmazlık yoktur. ve TTK nın 1185 maddesine uygun olarak süresinde ve yazılı bir bildirim yapılmamış olup, hasarın taşımacının sorumluluk alanı dışında bir nedenden meydana geldiği hususunda davalı taşıyan lehine doğan karinenin aksinin davacı tarafından ispatı gerekmektedir.

Gerek eksper raporunda gerekse bilirkişi raporunda hasarın konteyner içi istifin yetersiz olmasının neden olduğu belirlenmiştir. Hasarın şekline göre konteynerde bir uygunsuzluk nedeniyle meydana geldiği iddia ve ispat edilmemiştir.Alıcının hasar bildiriminde konteyner içinin boşaltılmaz durumda olduğunun bildirildiği; hasarın konteynerin istifinden değil konteyner içi istifin yetersizliğinden meydana geldiği belirlendiği gibi,

konteynerin kapalı konteyner olması nedeniyle kaptanın istife nezaret borcundan da söz edilemeyeceğinden davacı vekilinin hasarın istife nezaret yükümlülüğünün ihlalinden meydana geldiğine ilişkin istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır.Açıklanan nedenlerle deniz taşıması sırasında meydana gelen hasarın TTK nın 1178 vd maddeleri uyarınca taşıyıcının sorumlu olduğu bir sebepten ileri geldiği kanıtlanamadığından davanın reddine ilişkin kararda hukuka aykırılık bulunmamış, istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı ...

Sigorta AŞ vekilinin karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.