İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2025/726 K.2025/800

Davanın kabulüne ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; davacının davalı şirketten, ... plakalı 2012 model ... marka ve model aracı, 29.08.2011 tarihinde, Gaziosmanpaşa Noterliğinin ... yevmiye numaralı Araç Satış Sözleşmesi ile satın aldığını, bir süre sonra Bakırköy C Başsavcılığının 2019/73717 soruşturma sayılı dosyası ile hakkında eşyayı aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeksizin ülkeye sokmak, resmi belgede sahtecilik suçlarından araç yönünden soruşturma başlatıldığını; soruşturma sonucu Bakırköy 1. ACM'nin 2019/137 esas sayılı dosyası ile kamu davası açıldığını;

yargılama sırasında davacının 5607 Sayılı Kanunun Geçici 10. maddesi hükümlerinden yararlanabilmek için Yeşilköy Gümrük Müdürlüğüne 26.09.2019 tarihinde başvuru yaptığını; bu başvuruya istinaden 17.10.2019 tarihinde, 77.031-TL olarak ... bank aracılığıyla gönderildiğini; akabinde, Yeşilköy Gümrük Müdürlüğüne, araç hakkındaki mahrumiyetin kaldırılması için aracın ilk iktisabına ait ÖTV'sinin % 25'ine isabet eden kısmın yatırıldığı bildirilerek Yönetmeliğin 6, 7, 8. vd. maddeleri gereği araç üzerindeki tedbirin kaldırılması için mahkemeye başvurduklarını.

2019/3353 D. İş sayılı karar ile 03.01.2020 tarihinde araç üzerindeki mahrumiyetin kaldırıldığını, davacının davalıdan satın aldığı aracın ithal araç olduğunu, müvekkilinin aracın ÖTV sinin tam olarak ödenmediğini bilmesinin mümkün olmadığını; davalının,yaptığı araç satışı ile hem davacının yargılanmasına sebebiyet verdiğini hem de vergilerinin ödendiğini; alacağın tahsili amacıyla Gaziosmanpaşa ...

İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile başlatılan takibe itirazın iptali için açılan davanın ise usulden reddedildiğini belirterek ödenen 77.031-TL'nin, davalıdan tahsiline, alacağa icra takibinde ödeme emri tebliğ tarihinden itibaren ticari faiz işletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; müvekkilinin aracın ilk maliki olmadığını; gerek aracı satın alırken gerekse davacıya devrini yaparken aracın ithal olduğunu bilecek gerekli donanıma sahip olmadığını; tüm devir işlemlerini iyiniyetli olarak gerçekleştirdiğini; aracı, 2019 yılının piyasa fiyatlarının oldukça altında devrettiğini; araç devri sırasında araç bedelini sorgulamayıp daha sonra dava konusu aracı millileştirip zararını tazmin etme çabası içinde olduğunu; araca ilişkin yaptığı ödemelerin aracın değerini arttırdığını; davacının yaptığı vergi ödemeleri ile değeri artan aracının artan değerini müvekkilinden talep edemeyeceğini;davacının, aracı iade edip ödediği gümrük vergisi ve ÖTV'ni talep etmiş olması halinde bunun hukuken bir anlam ifade edeceğini beyanla davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacının aracı, davalıdan 29.08.2011 tarihinde aldığı ardından Yeşilköy Gümrük Müdürlüğünce aracın ithal edilirken eksik ÖTV ödemesi yapıldığından mülkiyetin kamuya geçirilmesi yönünde araç kaydına şerh konulduğu, akabinde ÖTV tutarının %25'i olan 77.031-TL'yi 17.10.2019 tarihinde ödediği, aracın ithal edilirken ÖTVsinin eksik ödenmesi ve bu nedenle kamuya geçirilmesine ilişkin şerh işlenmesi durumunun hukuki ayıp olduğu,davalının sattığı araçtaki hukuki ayıptan sorumlu olduğunu,davacının bu kapsamda ödediği bedelin davalıdan tazmini gerektiğinden davanın kabulüne 77.031-TL'nin temerrüt tarihi olan 29/01/2020 tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; müvekkilinin devrini yaptığı aracın geçmiş dönemde icra müdürlüğü tarafından hükmen tescilli dahi satışı yapılan 5. 6. maliki konumunda olduğunu, aracın geçmişini kontrol dahi etmiş olsa yargı organı tarafından satışı yapılan bir araçta ÖTV'nin ödenmediğini öngöremeyeceğini, davalı araca ilişkin yaptığı ödemeler ile zaten kendine ait aracın değerini arttırdığını, lüks aracı satın alabilecek bir tacirin aracın piyasa değerine hakim olması zaten eşyanın tabiatı gereği olduğunu, aracın piyasa değerini bilip, oldukça altında bir bedelle satın almak hukuki terminoloji de gabin ya da muvazaaya gireceğini,

kişinin kendi muvazaasına dayalı hak talebini hakkın kötüye kullanılması kapsamında korunmayacağını, davacı aracı satıcıya iade edip ödediği gümrük vergisi ve ÖTV'yi talep etmiş olsa idi hukuken bir anlam ifade edebileceğini, yaptığı ödemeler kadar aracının değer kazanması ve buna bağlı olarak malvarlığı değerlerinin artmasının yanında bir de ödediği bedel kadarının müvekkili şirketçe karşılanmasının sebebsiz zenginleşme teşkil edeceğinden kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacının davalıdan satın aldığı, ancak eşyayı aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeksizin ülkeye sokmak, resmi belgede sahtecilik suçlarından mezkur araç yönünden soruşturma başlatıldığı 5607 sayılı Kanunun geçici 10. maddesi hükümlerinden yararlanma başvurusu kabul edilerek ödemek zorunda kaldığı ÖTV nedeniyle oluşan zararının satıcının zapta karşı tekeffül borcu kapsamında davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

Satım sözleşmesinde satıcının zapta karşı tekeffül borcunu düzenleyen 6098 sayılı TBK'nın 214. maddesine göre, satış sözleşmesinin kurulduğu sırada varolan bir hak dolayısıyla satılanın tamamı veya bir kısmı üçüncü kişi tarafından alıcının elinden alınırsa satıcı, bundan dolayı alıcıya karşı sorumlu olur.

Aynı kanunun 217. maddesinde ise; satılanın tamamı alıcının elinden alınmışsa satış sözleşmesinin kendiliğinden sona ermiş sayılacağı ve alıcının satıcıdan; satılandan elde ettiği veya elde etmeyi ihmal eylediği ürünlerin değeri indirilerek, ödemiş olduğu satış bedelinin faizi ile birlikte geri verilmesini, satılanı elinden alan 3. kişiden isteyemeyeceği giderleri, davayı satıcıya bildirmekle kaçınılabilecek olanlar dışında kalan bütün yargı giderleri ile yargılama dışındaki giderleri, satılanın tamamen elinde alınması yüzünden doğrudan doğruya uğradığı diğer zararları isteyebileceği düzenlenmiştir.

Dava konusu aracın 29.8.2011 tarihinde davalı tarafından davacıya satışı yapıldığı, Yeşilköy Gümrük Müdürlüğü'ne 5607 sayılı Kanunun geçici 10. maddesi hükümlerinden yararlanma başvurusunun kabulü ile aracın eksik ödenen 77.031-TL ÖTV'yi ödediği anlaşılmaktadır. Mevcut durum itibariyle davacının yaptığı ilave ÖTV ödemesinden, satıcının zapta karşı tekeffül borcu kapsamında davalının sorumlu tutulması gerekir.

Her ne kadar davalı, aracın beşinci veya altıncı maliki olduğunu, aracın ÖTV sinin ödenmediğini bilecek durumda olmadığını ileri sürmüş ise de davalının davacıya karşı sorumluluğu satış sözleşmesinde satıcının zapta karşı tekeffül yükümlülüğünden kaynaklandığından davacının akidi kendisinden önceki satıcıya müracaat etmesi mümkündür. Bu nedenle davalının, dava konusu aracın gümrük vergilerinin ödenmediğini bilmesinin mümkün olmadığına dair savunması yerinde değildir. (Yarg.

19. HD. 21/03/2016 tarih 2015/16980 E. 2016/5042 K.) Açıklanan nedenlerle; davacının davalıdan satın aldığı araca vergileri ödenmediğinden el konulduğu, yasal düzenlemelerden yararlanılarak ilave ödeme yapılarak aracın zapttan kurtarıldığı, davacının bedelini ödeyip satın aldığı araç bedelinden başkaca bir ödeme yaptığından sebepsiz zenginleşmeden söz edilemeyeceği mahkemece davanın kabulüne dair verilen kararda hukuka aykırılık bulunmamış, istinaf nedenleri yerinde görülmeyen davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.