İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2025/775 K.2025/889

Asıl davanın kısmen kabulü-reddi; birleşen davanın kabulüne ilişkin kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

ASIL DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirket hakkında Anadolu ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası başlatılan takipte ...

Bankası-Kartal Şubesi 29/11/2018 günlü ... seri no lu çeki 75.000-USD, 27/12/2018 günlü ... seri no lu 75.000-USD, 15/11/2018 günlü ... seri nolu 75.000-USD, 22/11/2018 günlü ... seri nolu 75.000-USD, 13/12/2018 günlü ... seri nolu 75.000-USD, 20/12/2018 günlü ... seri no lu 75.000-USD, 08/11/2018 günlü ... seri nolu 75.000- USD ve 06/12/2018 günlü ... seri nolu 75.000-USD tutarlı çekin dayanak gösterildiğini, her bir çek için 7.500 USD çek tazminatı, 150-USD çek komisyonu ile fahiş oranlarda faiz talep edildiğini, ibraz tarihleri itibariyle ... seri numaralı çek dışında kalan diğer 7 adet çekin arka yüzüne,

Anadolu 2.ATM'nin 2018/1076-esas nolu konkordato kapsamında keşideci şirket yönetim organlarının tüm işlemleri geçici komiser kurulu onayına tabi tutulduğu, komiser onayı bulunmadığından çekin işleme alınmadığı"şerhi yazıldığını, TTKnın 783/3. hükmüne göre ''Muhatap nezdinde karşılığı kısmen veya tamamen bulunmayan bir çek düzenleyen kişi, çekin karşılıksız kalan bedelinin yüzde onunu ödemekle yükümlü olduğunun düzenlendiğini,karşılıksız kalan miktar belirtilmediğini,

toplam çek tazminatı olarak talep edilen 52.500-USD'den ve çek komisyonu 1050-USD'den ve icra takibinde talep olunan 18.695-USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 72.245- USD'den borçlu olmadığının tesbitine, davalının kötüniyeti nedeniyle %20 tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DAVA

Davacı vekili; aynı takip dosyasında USD alacak için yıllık %19,50 oranında avans faizi talep edildiği, takip tarihi itibariyle 3095 sayılı kanunun 4.a maddesi uyarınca faiz işletilmesi gerektiğini belirterek fazla orandan borçlu olmadığının tesbitine karar verilmesini talep etmiştir.

ASIL VE BİRLEŞEN DAVAYA CEVAP

Davalı vekili; Anadolu 3. ATM’nin 2018/1058 esas sayılı dosyası ile yapılan yargılamada davacı şirketin konkordato talebi reddedildiği ve kararın kesinleştiği, çeklerin ibraz tarihinde bedellerinin bankada bulundurulması sorumluluğunun davacı şirkete ait olduğunu, ibraz tarihinde karşılıklarının olmadığının yapılacak inceleme neticesinde anlaşılacağını, davacı/borçlu şirketin müvekkil şirkete keşide ettiği birçok çek hakkında aynı dönemde karşılıksızdır şerhi düşülerek icra takibi başlatıldığını, takip başlatılırken yabancı para cinsi alacağın TL'ye çevrilerek buna uygun olarak avans faizi seçildiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, bir adet çeke ibraz şerhi yazan ... Bankası cevabına göre ... seri numaralı 27.12.2018 keşide tarihli 75.000-USD bedelli çekin 27.12.2018 tarihinde karşılığının olmadığı, karşılıksız kalan tutarın 74.697,48- USD olduğu belirtildiği, çekin arkasında ise 74.698,03- USD lik kısmı karşılıksız yazdığından,

çekin arka yüzünde yazan miktarın esas alınarak çek tazminatı ve komisyon hesabı yapılması gerektiği, davacı şirketin tüm hesaplarının toplandığı ... ortak hesabında, ... seri numaralı 27.12.2018 keşide tarihli çek dışında kalan çeklerin ibraz tarihleri olarak 08.11.2018, 15.11.2018, 22.11.2018, 29.11.2018, 06.12.2018, 13.12.2018, 20.12.2018, 27.12.2018 tarihlerinde, çekle ilgili işlemlerin Kasım ve Aralık 2018 tarihlerinde yapıldığı, her çekin ibraz tarihi itibarıyla hesap bakiyesinin;

döviz kuruna göre (ibraz tarihindeki TL hesap bakiyesinin aynı tarihteki 5,37 TL olarak tespit edilen döviz kuruna göre USD' ye çevrilerek) ... nolu çekin 14.008 USD'lik kısmının, ... nolu çekin 10.147,89 USD'lik kısmının karşılıksız olduğu, davacının karşılıksız kalan 74.698,03 USD+14.008 USD+10.147,89 USD=98.853,92 USD'nin %10 çek tazminatı olarak 9.885,3 USD'den dolayı sorumlu olduğu, kalan çekler nedeniyle hesapda yeterli meblağ olduğundan sorumluluğu bulunmadığı, buna göre talep edilen 60.000-USD-9.885,3 USD=50.114,67 USD çek tazminatından davacının borçlu olmadığı, takip talebinde 38.946,56 USD işlemiş faiz talep edildiği,

3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre işlemiş faizin12.305,14 USD hesaplandığı 26.641,42 USD fazla talep edildiği, fakat taleple bağlı kalınarak 18.695- USD işlemiş faizden borçlu olunmadığı gerekçesiyle 50.114,67.-USD çek tazminatı ve 18.695-USD işlemiş faiz toplamı 68.809,67-USD den borçlu olmadığının tespitine, takipden sonra asıl alacağa, 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre faiz işletilmesine, fazla talep edilen faiz oranından sorumlu olmadığının tesbitine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili; konkordato sürecinde çeklerin arkasına yazılan ilgili açıklamalara rağmen, konkordato mühletinin sona ermesiyle başlatılan takipte karşılığı olmayan miktarlar açısından çek tazminatının ödenmesi gerektiği belirtilmiş ise de kararın dayanağı bulunmadığını ileri sürerek kararın red edilen kısmı bakımından kaldırılmasını istemiştir.Davalı vekili;

icra takibine konu olan çeklere banka tarafından konkordato komiseri onayı gerektiğinden işlem yapılmadığı şeklinde şerh düşüldüğünü, bu dönemde davacı/borçlu şirket aleyhinde icra takibi başlatılamadığını, davacının konkordato talebi reddedildiği ve kararın kesinleştiğini,kararın akabinde davacı/borçlu aleyhinde kambiyo takibi başlatıldığını, her ne kadar konkordato dosyasından davacı şirket hakkında 3 aylık geçici mühlet kararı verilmiş olsa da çek bedellerinin komiserler tarafından bankada bulundurulacağına dair tensipte herhangi bir karar bulunmadığını,

çek hamili müvekkiliin çekin karşılığının olup olmamasını araştırma yükümlüğü bulunmadığını, takip başlatılırken yabancı para cinsi TL olarak çevrilerek Türk Lirası olarak talep edildiğini, vadeden itibaren takip konusu çekler için avans faiz oranları üzerinden talep edilen faizde hukuka aykırı bir durum bulunmadığını bildirerek asıl davanın kısmen birleşen davanın kabulüne ilişkin kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava ,icra takibinden sonra açılan menfi tesbit istemine ilişkindir.Davacı taraf çeklerin ibraz tarihinde, müvekkili davacının konkordato sürecinde olduğunu, çeklerin arkasına bu konuda şerh düşüldüğü karşılıksız işlemi yaplmadığından çek tazminatı istenemeyeceği ve ayrıca icra takibinde yabancı para alacağına avans faizi ile hesaplama yapılarak fazla tutarda istenen işlemiş faizden borçlu olmadığının tesbiti ile, icra takibinde takipden sonra işletilecek faiz oranının 3095 sayılı kanunun 4.a maddesi uyarınca belirlenecek oran olarak tesbiti talebine ilişkindir.

13.11.2024 tarihli oturumda davacı vekili davacı şirket hakkında iflas kararı verildiğini, bildirmesi üzerine İflas Müdür'lüğünce Anadolu 2. ATM'nin 2024/488 esas sayılı dosyasından 18/09/2024 günü saat 15:31'den itibariyle iflasına karar verilen ve iflas tasfiye işlerine müdürlüğün 2024/16 iflas sayılı dosyası ile başlanılan ... Ltd Şti ( ... Vergi numarası) iflas masasında. Müflis şirketin tasfiyesinin İİK'nun 218.

Maddesi uyarınca basit tasfiye olarak yapılmasına karar verildiği, ikinci alacaklılar toplantısı adi tasfiyede gerçekleştirilen bir toplantı olup basit tasfiyede ikinci alacaklılar toplantısı yapılmadığı, iflas idaresinin oluşturulması mümkün bulunmadığı, iflas kararının kesinleşmediği bildirilmiştir. İİK'nın 194.maddesi, müflisin taraf bulunduğu hukuk davalarının, iflasın açılması ile belli bir süre için durmasını kabul etmiştir.

İflastan önce açılmış olup da devam eden, müflisin (davacı veya davalı olarak) taraf bulunduğu hukuk davaları, (maddede yazılı istisnalar dışında) iflasın açılması ile durur. Bu durma, ikinci alacaklılar toplantısından (m.237) on gün sonraya kadar devam eder ancak bundan sonra duran hukuk davalarına devam edilebilir. İİK'nın 194 maddesi adi tasfiyeye ilişkin olup, davacı şirketin tasfiyesinin basit tasfiye usulüne göre yürütülmesine karar alındığı bildirilmiştir.

İİK'nın 193 maddesi uyarınca iflasın açılmasından önce müflise karşı başlamış olan takipler iflasın açılması ile durur ve iflas kararının kesinleşmesi ile düşer. İflasdan önce başlatılan takipler iflasın açılması ile duran ve iflas kararının kesinleşmesi ile düşen iflas alacaklıları, alacaklarını iflas masasına yazdırırlar; alacakları İflas İdaresi tarafından kabul edilirse; sıra cetveline alınırlar ve tasfiye sonunda paylaştırmaya katılırlar.

İflasdan önce ödeme emrine itiraz edilmemek suretiyle veya itirazın kaldırılması yolu ile kesinleşmiş olsa bile, bu husus iflas idaresini bağlamaz. Basit tasfiye usulünde ikinci alacaklılar toplantısı olmadığından, iflasın açılması ile duran hukuk davalarının iflas dairesinin sıra cetvelini yapmasına kadar durması gerekir.

Çünkü iflas müdürü sıra cetveli yaparken, dava konusu alacağı kabul edip etmeyeceğini ve dolayısıyla davaya devam edip etmeyeceğini anlayabilir(Prof DR Baki Kuru ..İcra İflas Hukuku El Kitabı sh:1231 ) Açıklanan nedenlerle; iflas tasfiyesi basit tasfiye şeklinde yürütülmesine karar verilip ikinci alacaklılar toplantısı yapılmayacak ise de;

elde ki davanın sıra cetveli tanzimine kadar duracağı gözetilmeden davanın esasının karara bağlanması doğru görülmemiş, taraflarca ileri sürülmese de kamu düzenine ilişkin bu eksiklik resen incelenerek taraf vekillerinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılarak İİK 194 gereği işlem yapılmak üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.