İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2025/784 K.2025/930

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; davacı şirketin iş ilişkisinde bulunduğu ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti tarafından 2 adet çekin keşide edildiğini ancak bu çeklerin müvekkili ile ... İnşaat arasındaki uzun süredir devam eden ticari ilişki ve güven sebebiyle imzalı olarak ancak miktar doldurulmadan alındığını, müvekkilinin hamili olduğu ...

Bankası– Bahçelievler Şubesinin ... ve ... seri numaralı çeklerin 11.04.2025 tarihinde ise söz konusu çeklerin Aksaray ilinde kaybolduğunu fark ettiğini, ... seri numaralı çekin boş olarak imzalandığını ancak ... numaralı çek yaprağının fotokopisi alındıktan sonra imzalandığını, her iki çek yaprağının da imzalandığını ancak doldurulmamış olarak kaybolduğunu, sonuç olarak; davacı şirketin hamili olduğu rızaları dışında çıkmış bulunan ve tüm aramalara rağmen bulunamayan imzalı halde olan ...

Bankası– Bahçelievler Şubesinin ... ve ... seri numaralı çeklerinin iptalini ve bankaya ibrazı halinde ödenmesini önlemek amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; zayi nedeniyle açılan iptal davasında, öncelikle zayi edildiği bildirilen evrakın kıymetli evrak niteliğini taşıması, kıymetli evrakın davacının kendi iradesi dışında elinden çıkması ve zayi edilen kıymetli evrakın kimin elinde olduğunun bilinmemesi ve zayi edildiği bildirilen kıymetli evrakta hak sahibi olması gerektiği, davacı tarafından zayi edildiği bildirilen belgelerin TTK'nın 780. madde hükümlerinde belirtilen unsurları içermediğinden kıymetli evrak niteliğinde bulunmadıkları anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; dava konusu çeklerde keşideci imzası bulunduğu, bu hali ile boş olan kısımların sonradan doldurularak tedavüle sürülmesinin mümkün olduğu, Yargıtay 11. HD'nin 2013/12236 esas 2014/2603 karar sayılı, 14.2.2014 tarihli ilamında "Davacı vekili, müvekkiline ait iş yerinde meydana gelen hırsızlık sonucunda, keşideci tarafından imzalanmış ancak üzeri doldurulmamış müşteri çeklerinin çalındığını ileri sürerek eldeki davayı açmış, mahkemece yapılan yargılama sonunda yukarıda değinilen gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

Ancak dosya içeriği itibari ile davacı tarafça çeklerin keşideci imzasını havi olduğunun iddia edildiği ve bu hali ile boş olan kısımların sonradan doldurularak tedavüle sürülmesinin mümkün olduğu göz önüne alınarak sonuca gidilmesi gerekirken, çalınan evrakın kıymetli evrak niteliğinde olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş," denildiğini, davanın kıymetli evrak niteliğinde bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmesi hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK’nın 818/1-s yollamasıyla 757-764. maddeleri hükümlerine göre davacı şirketin iş ilişkisinde bulunduğu ... Ltd. Şti. tarafından müvekkiline verildiği ileri sürülen iki adet imzalı ancak diğer unsurları yazılmayan çeklerin zayi nedeniyle iptali davasıdır.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayii olması halinde hak sahibine iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. TTK’nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemeye, yerleşik uygulamaya ve ilmi açıklamalara göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayii nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı hamile aittir.

Öte yandan çek keşidecisi çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK’nun 72.maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açabilir. “6102 sayılı TTK’nın 818/1-a, s bentleri atfıyla aynı Yasa’nın 680. madde hükmü uyarınca, bir çekin kısmen doldurulmuş ya da sadece imzalanmış olması halinde tedavüle çıkarılması mümkündür.

Somut olayda, davacı vekili, müvekkili şirkete keşideci tarafından teslim edilen; iptali talep olunan iki adet çekin imzalanmış olduğunu ancak meblağı ve keşide tarihinin yazılı olmadığını belirtmiştir. Yukarıda anılan yasa hükmü uyarınca çekin kısmen doldurulmuş ya da sadece imzalanmış olması halinde dahi tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup, bu eksiklik çekin ibrazına kadar tamamlanabilir” Sadece keşidecinin imzasını taşıyan açık çek düzenlenmesi mümkündür.

İlk derece mahkemesince, çek yapraklarının kıymetli evrak vasfı olmadığı belirtilmiş ise de sadece keşidecinin imzasıyla açık çek düzenlenmesi mümkün olduğunun gözetilmemesi doğru görülmemiş, istinaf nedeni yerinde olan davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.