İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2025/865 K.2025/994

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirket adına 10/11/2024 imzalama tarihli kira sözleşmesi ile 17/11/2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere ... Mah. ... Cad. ... Kadıköy/İstanbul adresinde mükim dükkan niteliğindeki taşınmazın kiralandığını, gerekli tüm özen gösterilmesine rağmen taşınma esnasında müvekkili şirkete ait; Müdürler Kurulu Defteri, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri ve Damga Vergisi Defteri kaybolduğunu, taşınma nedeniyle müvekkil şirkete ait defterler zayi olduğunu, iş bu defterler daha önceden kullanılmış, ibraz edilmiş, tasdikli defterler olduğunu; müvekkili şirkete ait Müdürler Kurulu Defteri, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri ve Damga Vergisi Defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; tacirin, bahsedilen madde hükmünden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir nedenle meydana gelmesi gerektiğini, mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire ait olduğunu;

ileri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve belgelerin tamamen veya kısmen kaybı ya da yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmesi gerektiğini, TTKnın 82/7'maddesinde zayi belgesi verilmesi için "yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık" sebebi gibi bir sebebin bulunması gerektiğinin belirtilmesi karşısında, dava konusu olayda bu sınırlı sebeplerden hiçbirisinin gerçekleşmediği,

davacı tarafın dilekçesinde belirtiği kaybolma nedeniyle defterlere ulaşılamamasının TTK md. 82/7 gereğince zayi belgesi verilmesini gerektiren sebepler arasında yer almadığını, talep konusu tüm evrak ve defterinin muhafazasında davacı tarafından gerekli dikkat ve özenin gösterilmediğini, zayi durumunun davacının iradesi dışında bir nedenle meydana gelmediği ya da mücbir sebep halinin bulunmadığı anlaşılmakla, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; müvekkili şirket adına 10/11/2024 imzalama tarihli kira sözleşmesi ile 17/11/2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere ... Mah. ...

Cad. ...Kadıköy/İstanbul adresinde mükim dükkan niteliğindeki taşınmazın kiralandığını, mevzuat, doktrin ve içtihatlarca zayi olgusu her türlü kanıtla ispatlanabileceğinin kabulüne karşın; tanıkların dahi dinlenmeden davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğununu, tanıklar dinlenmeden, dava dilekçemiz ekinde sundukları müvekkili şirket adına 10/11/2024 imzalama tarihli kira sözleşmesine ilişkin hiçbir değerlendirme yapmadan, tanıklarımızı dinlemeden ret kararı vermesi hukuki dinlenilme hakkının ihlali niteliğinde olduğunu,

kira sözleşmesinin delil başlangıcı olarak kabul edilerek tanıkların dinlenmesine karar verilmesi gerekirken ilk celseden davanın reddine karar verilmesi hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırlamasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, taşınma nedeniyle zayi olduğu iddia edilen davacı şirketin Müdürler Kurulu Defteri, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri ve Damga Vergisi Defteri için zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.6102 Sayılı Kanunun 82/7.

Maddesi "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği davanın hasımsız olarak açılacağı belirtilmektedir.

Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir.

İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının iradesi dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir. Somut olayda; davacı şirketin yeni bir kira sözleşmesi imzaladığı belirtilerek yeni kiralanan yere taşınma sırasında kaybedildiği ileri sürülmüştür.

Tacirin TTK'nun 82/7. maddesindeki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle ticari defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Tacirin ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği hallerde zayi belgesi verilmesi talep edilemez.

Yeni kiralanan bir yere işletmenin taşınması kanunda harici bir etken ile gerçekleşmiş olsa dahi önlenmesi mümkün olmayan davacı bakımından mücbir sebep olarak kabul edilemeyeceğinden zayii belgesi talep koşullarının bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. İleri sürülen zayi sebebine göre de tanıkların dinlenmemesi sonuca etkili bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; zayii olayının kanunda yazılı sebeblere benzer bir sebep neticesi gerçekleştiğinin ispat edilememesi nedeniyle, zayi belgesi verilmesi koşulları mevcut olmadığından davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiş,istinaf nedeni yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.