İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2026/269 K.2026/339

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; davalı, davacının Türkiye'de sadece kendisine özgü tasarımı olan mağazasının iç ve dış tasarımlarını yani ticari formlarını ayırt edilemeyecek kadar taklit ettiğini, dış cephe unsurları, yazı tipi, yazı boyutu, yazı rengi, arka planda yer alan çizgiler, mermer kaplama"iç cephe unsurları ise, banko ve tezgah yerleşimi, bu tezgahlarda yer alan camların kıvrımlı olması, yer zeminlerinin aynı olması,

aydınlatma panelleri ve avizeleri, ürün raflarının kemer şeklinde olması“ gibi unsurlar olduğu ve halk arasında, aynı işletmenin farklı şubesi sanılacak oranda benzerlik gösterdiğini, davacının firmasının müşteri çevresinde kafa karışıklığına yol açacak aynı zamanda davacının oluşturduğu güven ve itibar duygusundan faydalanabileceğini, davacının firması olan ... ... dükkanın tamamlanması ile ... ... dükkanın restorasyon arasında yaklaşık 1 yıl gibi bir süre bulunduğundan ötürü kopyalanan iç ve dış tasarımlar kötü niyet ile yapıldığını,

hatta Davalı şirket davacının tasarım için çalıştığı mimar ile görüştüğü ve aynı eseri kendi mağazasında kullanma talebinde bulunduğu fakat talebin mimarca reddedildiğini, davacı tarafından kullanılan özgün tasarımın kötü niyet ile davacı şirket aleyhine haksız rekabet teşkil ettiği ileri sürülerek haksız rekabetin tespiti ve menine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davacı vekilinin ileri sürdüğü haksız rekabete dayalı tazminat talebinin hukukta karşılığı olmayacağı çünkü bu talep için bir zarar veya zarar tehlikesi yaratılmış olması gerektiği davalının da kusuru olmadığını söylediği ve bu varsayılan zararın somut kanıtlarla delil olarak dosyada gösterilmediğini, haksız rekabette aranan diğer ilkelerden illiyet bağının dükkan isimlerinin farklı oluşu ve dükkanların yakın konumlarda olmamalarını öne sürerek ayırt edilir olduklarını,

eşi benzeri görülmemiş diye bahsettiği tasarımın Türkiye'de birçok kuyumcuda daha kullanıldığı ayrıca bahsedilen çoğu benzerliğin aslında gerçek hayatta ayırt edilebilir olduğunu, ayrıca Davalı şirketin Küçükçekmece'de ve çevresinde tanınan ve güvenilir bir kuyumcu olduğunu ve zaten hali hazırda bir müşteri çevresi olduğu bunun yüzünden de müşteri çevresi kazancına ihtiyacı olmadığını,

mimar ... ile görüşmelerinde ise ne iç ve dış dekorasyon taklit etmek istediğini ne de bunun yönünde bir talimat veya ihtar yapmadığını mimar ... ın kendi tecrübesi ve bilgisine dayanarak fikir sunması ile dükkan tasarımının gerçekleştiği ve benzeme nedenlerinin ise aynı mimar ile çalışmaları olduğunu beyan ederek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacıya ait Bayrampaşa'da bulunan ... ... mağazasındaki iç ve dış tasarımların davalıya ait ... ... tabela unvanlı mağazada kullanıldığı iddiasıyla haksız rekabetin tespiti, men'i ile maddi ve manevi tazminat talepli iş bu dava açıldığı, bilirkişi kök ve ek raporlarında belirlendiği üzere, taraf işletmelerinin kuyumcu sektörü içinde yer aldığı, içinde bulunulan sektör dikkate alındığında, ortalama tüketici tarafından, tarafların mağazalarında, aykırı, özgün bir tasarım olarak anlaşılacak, yorumlanacak herhangi bir hususun mevcut olmadığı, her kuyumcunun farklı ilçelerde olup yakınlık teşkil etmediği,

mevcut durum itibari ile taraf işletmelerinde kullanılan, tüm obje / ürün tasarımları ile, Mağaza, konsept/ana fikir oluşumunun, taraflara ve/veya, taraflardan birine özgün olduğu yönünde görüş ve kanaate varılmayacağının tespit edildiği, davacının iç ve dış dekorda kullandığı malzemelerin özel tasarım niteliğinde olmadığı, davalının iç dekor, dış dekor ve tabela kullanımının haksız rekabet teşkil etmediğinden davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEBLERİ

Davacı vekili.

Müvekkil Şirket, Bayrampaşa’da bulunan ... ... tabela unvanlı mağazası ile 09.11.2022 tarihinden itibaren faaliyet göstermekte olup; davalı ... ... tabela unvanlı mağaza ise yaklaşık Haziran 2023 tarihinden itibaren müvekkil firma ile aynı faaliyet alanında hizmet verdiği davalının müvekkilinin kendisine özgü olan ve ticari form niteliğinde mağaza iç ve dış tasarımlarını bire bir aynı şekilde kendi mağazasında uygulayarak hâlen kullanmaya devam ettiğini, her iki dükkanın benzer hatta birbirinin tekrarı olduğunu, mağaza tasarımı müvekkil şirket'e ait olup davalı tarafından hukuka aykırı olarak kopyalandığını,

Müvekkil Şirket'e ait kuyum dükkanının iç ve dış tasarımını yapan ve nihayetinde ortaya koyduğu esere ilişkin olarak müvekkil şirket'e muvafakatname/fikri haklar devir beyanı veren iç mimar ile görüşerek müvekkil şirket'e ait tasarımın ...'dan birebir olacak şekilde talep edildiği ve bu talebin reddi sonrasında aynı tasarımın davalı tarafça hukuka aykırı olarak kopyalanarak kendi dükkanlarına uygulandığını davanın kabulü gerekirken reddine karar verildiğinden kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; davacıya ait kuyumcu mağaza dış ve iç tasarımının (ticari formunun) davalı tarafından taklit edildiği ileri sürülerek haksız rekabetin tesbiti ve engellenmesi istemine ilişkindir.Mağaza tasarımı, haksız rekabet hukuku uygulamasında ticari form olarak adlandırılan bir iş ürünüdür. Bir ticari formun başkaları tarafıdan kullanılmasının TTK m.55/1-a-4 kapsamında haksız rekabet olarak nitelendirilebilmesi için iki koşulun gerçekleşmesi gerekir.

Öncelikle talepte bulunanın korunmaya değer haklı bir menfaati olmalı,ikinci olarakda haksız rekabet teşkil eden kullanımın korunması istenen ticari form ile karıştırılma ihtimali bulunmalıdır, Karıştırılmaya yol açan önlemler almak(eylemlerde bulunmak) şeklindeki haksız rekabet eylemi piyasada itibar sahibi bir teşebbüse ait unsurların, bir başkası tarafından karıştırılmaya neden olacak şekilde kullanılması halinde, müşteriler,

haksız rekabette bulunan teşebbüsün sunduğu mal veya hizmetleri itibar sahibi olan diğer teşebbüse ait zannederek satın alabilir.Böylece haksız rekabette bulunan kişi rakibinin itibarından haksız şekilde yararlanmaktadır.Bu bağlamda bakıldığında, yalnızca bir emeğin sonucunda meydana getirilen ticari formun TTK m.55/1-a-4 kapsamında korunabilir.Emek sarf edilerek oluşturulan ticari form üzerinde onu oluşturan teşebbüsün korunmaya değer haklı bir menfaati bulunsa da ticari formun ayırt edici hale getirilmeden haksız rekabet hükümlerince bir koruma sağlanamaz.

Başkaları tarafından yaygın olarak kullanılan veya anonim nitelikteki bir ticari formun kullanılması haksız rekabet teşkil etmemektedir.Ayırt edicilik iki şekilde ortaya çıkabilir.

İlk olarak bir ticari formun özgün bir şekilde belirlenmiş olması ona bu niteliği sağlayabilir.Ticari formu ayırt edici hale getirebilecek bir diğer ihtimal ise esasen özgün olmayan ticari formun kullanım sonucunda ayırt edici hale gelmesidir.Haksız rekabet koruması için aranacak bir diğer unsur, haksız rekabete neden olduğu iddia edilen kullanımın, korunması istenen ticari form ile karıştırılma ihtimali bulunmasıdır.Karıştırılma ihtimalinden söz edebilmek için öncelikle uyuşmazlığa konu ticari formların birbiriyle aynı olması veya kullanılan formlar arasında karıştırılmaya neden olabilecek bir benzerliğin bulunması gerekir.

Ayrıca bu benzerlik ortalama bir müşterinin iki işletme arasında bir karışıklık yaşamasına veya en azından bu iki işletme arasında bir ilişki olduğunu zannetmesine neden olacak nitelikte olmalıdır.Müşterilerin o işletmeyi tercih etmesinde bir etkisi bulunmayan, önemsiz sayılabilecek unsurların benzerliği ise bu kapsamda haksız rekabet teşkil etmez.Somut olayda davanın her iki yanı Kuyumcu olup;

davacının dükkanı (... ...) Bayrampaşa'da, davalının dükkanı ise Küçükçekmece' ilçesindedir.Dükkanların dış ve iç mekanda kullanılan malzeme ve görüntünün ayniyet derecesinde olduğu kabul edilse dahi her iki işletmenin (... ... -... ...) ünvanları dış cepheyi kaplayacak şekilde hazırlanan tabelada yazılıdır.Ünvanlar arasında bir benzerlik yoktur:(... //...)Davalı dekorasyonun aynı mimar tarafından yapıldığını savunmuş,mimara yaptığı ödemenin havale dekontunu dosyaya sunmuştur.Davalı ise konseptin benzersiz olduğunu,davalının mimardan aynı tasarımı yapmasını istediğini,

mimarın kabul etmeyince kopyaladığını ,tasarımın kullanım hakkını mimardan satın aldığını ileri sürerek davalının eyleminin haksız rekabet teşkil ettiğini ileri sürmüştür.Davacı dekorasyon benzerliğinin karıştırılmaya müsait olsada davanın her iki tarafı farklı ve uzak ilçelerde olup.

Bayrampaşada davacıdan alışveriş yapabilecek kuyum müşterisinin davacının dış mekan tasarımı benzer olduğundan karıştırarak Küçükçekmecede ... ...'tan alışveriş yapmasına sebeb olmayacaktır.Dış mekanda bulunan tabelanın yan yana çubuklardan teşkil eden zemin üzerine ünvan yazılmış tabela v diğer tasarımın ayırt edecilik özelliği bulunmadığı gibi , her iki tarafın ticari formu aynı olsa dahi karıştırılma ihtimali bulunmadığından haksız rekabetin koşulları oluşmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; davacının ticari formunun ayırt edicilik özelliği bulunmadığı gibi,karıştırılma imkanı da olmadığından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamış, davacı vekili tarafından ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.