İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2021/1292 K.2021/1408

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile, davacı tarafına ait 2016-2019 mali yıllarına ait ticari defter ve belgelerin alış satış fatura ve belgelerin müvekkili şirketin faaliyet gösterdiği ... Mahallesi, ... Caddesi, No:..., Küçükçekmece/İstanbul adresindeki binada 19/09/2020 tarihinde yangın çıktığını ve zayi olduğunu beyanla müvekkili şirkete ait defter ve belgelerin zayi olduğuna dair karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 27/01/2021 tarih 2021/14 Esas - 2021/79 Karar sayılı kararında;" Zayi belgesi verilmesi talep edilen defter ve belgelerin 19/09/2020 tarihinde çıkan yangında yanarak zayi olduğunun ve bu durumun yıl sonu işlemleri sırasında öğrenilerek 31/12/2020 tarihinde tutanak düzenlendiğinin iddia edildiği dikkate alındığında her ne kadar meydana gelen yangından hemen sonra hangi defter ve belgelerin zayi olduğuna dair tespit yapılmadan TTK 82/7 maddesi gereği yasal 15 günlük süre içerisinde dava açması davacı tarafından beklenemeyecek ise de yangından yaklaşık 3,5 ay sonra dava konusu defter ve belgelerin zayi edildiğinin

öğrenilmesine kadar geçen sürenin Mahkememizce makul bir süre olarak değerlendirilmemesi sebebiyle TTK 82/7 maddesi uyarınca süresinde açılmayan davanın reddine dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm oluşturulmuştur...."gerekçesi ile, TTK 82/7 maddesi uyarınca süresinde açılmayan davanın reddine, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile, yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, Zayii istenen bu defterlerin cari döneme ilişkin değil, geçmiş dönemlere ilişkin olduğunu, bu nedenle her gün bu defterlerle işlem yapılmadğını, bu defterlere -geçmiş dönemlere ait olması itibarı ile- günlük, haftalık aylık kayıtlar yapılmasının mümkün olmadığını, müvekkilinin, yıl sonunda (2020 Aralık ayının sonu) geçen yıllar kayıtları ile kıyaslama yapmak üzere dava konusu defter ve belgeleri incelemek istemiş ise de yangında zarar gördüklerini ve kullanılamaz, okunamaz halde olduklarının tespit edildiğini,

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 26.09.2017 tarih ve E.2016/246, K.2017/4755 sayılı içtihatı ve müvekkilinin (31.12.2020 tarihli tespit tutanağı ile) öğrenme tarihi dikkate alındığında 06.01.2021 tarihinde açılan davanın süresinde açıldığını yerel mahkemenin aksi yönde karar vermesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, Aynı yangında, aynı binada faaliyet gösteren .... Tic. Ltd.

Şti.'nin aynı gerekçe ile açtığı davanın, Bakırköy 5. ATM 2021/21 E. 2021/214 K. sayılı dosyası ile tahkikat/duruşma aşaması sonucunda kabul edildiğini, bu davada da aynı yönde karar verilmesini, bu suretle yargı birliğinin sağlanmasını talep ettiklerini,İleri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Davacı vekili, müvekkiline ait işyerinde 19/09/2020 tarihinde yangın çıktığını, yangında bir kısım şirket defter ve belgelerinin zayi olduğunu.

Zayi durumunu 31/12/2020 tarihinde öğrenerek tutanak tutulduğunu belirterek zayi belgesi verilmesini talep etmiş, mahkemece dava reddedilmiş, kararı davacı istinaf etmiştir.TTK’nın 82/1 maddesinde tacirin ticari defter ve belgelerini sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlü olduğu, 7. fıkrada tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle kanuni saklama süresi içinde zayi olması halinde tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde zayi belgesi verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir.

Yine TTK’nın 18/2. maddesinde tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği belirtilmiştir.Somut olayda, dosya içine sunulan yangın raporuna göre söz konusu yangın 19/09/2020 tarihinde meydana gelmiştir. Yangın raporunun 07/10/2020 tarihinde düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Basiretli bir tacirin yangın olayından sonra ve özellikle yangın raporunun tutulduğu esnada veya bundan sonra makul bir sürede, yangın nedeniyle işletmesinde meydana gelen hasarı belirlemesi gerekmektedir.

Yangın olayından sonra makul süre içinde meydana gelen zararı, yangın nedeniyle hasarlanan veya zayi olan işletmesine ait her şeyi bu arada saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve belgelerini kontrol ederek zarar görmüş ise bunları da tespit etmesi gerekmektedir.Somut olayda, yangın olayının meydana gelmesinden ve yangın raporunun düzenlenmesinden çok sonra saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve belgelerinin yangında zayi olduğunun tespit edildiğini ileri sürmek basiretli tacir davranışına uymamaktadır.

Davacı vekilinin ziyaı daha sonra öğrendiklerine ilişkin istinaf sebebi yerinde değildir. İlk derece mahkemesi hüküm ve gerekçesinde davacı vekilinin istinaf nedenlerinin ayrıntılı olarak karşılandığı, yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.