İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2022/1531 K.2023/768

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile, Müvekkilinin 05/09/2020 tarihli gemiadamı iş akdi uyarınca ...

IMO numaralı ... isimli gemide bosun olarak olarak hizmet verdiğini, 30/11/2020 tarihinde Canorky/Gine Limanında korsan saldırısına uğradıklarını, saldırı nedeni ile davacı müvekkilinin ve diğer gemi adamlarının esir tutulduğunu, para ve eşyalarının yağmalandığını, fiziksel ve psikolojik şiddete maruz kaldığını, psikolojisinin bozulması sebebiyle hali hazırda başka bir gemide çalışmadığını, bu nedenle, iş akdi gereği 130 günlük maaşına eşdeğer hastalık ödeneği olarak şimdilik 2.000,00USD nin,

ekonomik geleceğinin sarsılması ve tedavi süresince çalışmadığı günler için HMK 107 maddesi uyarınca 100,00USD'nin ve şiddetli elem ve acı çeken müvekkilinin manevi elimini dindirebilmek için 10.000,00.TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile, şbu davaya konu uyuşmazlığa bakmakla görevli mahkemenin İş Mahkemeleri olduğunu, davaya konu olayın bir iş kazası teşkil ettiğini ve müvekkil şirketin sorumlu olduğu yönündeki davacı taraf iddiaları gerçeği yansıtmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 17/05/2022 tarih 2021/349 Esas 2022/272 Karar sayılı kararında;"....Davacı vekilinin dava dilekçesi ile müvekkilinin 05/09/2020 tarihli gemiadamı iş akdi uyarınca “...” IMO numaralı ...” gemisinde bosun olarak hizmet vermekteyken mürettebatı ile birlikte 30/11/2020 tarihinde Canorky/Gine limanında korsan saldırısına uğradığını, korsan saldırısı sebebiyle davacı ve mürettebattaki diğer gemi adamlarının bir süre esir tutulduğunu, para ve eşyalarının yağmalandığını, fiziksel ve psikolojik şiddete maruz kaldığını belirterek,

saldırı sonrası depresif nöbetler geçirerek tedavi gördüğünden bahisle maddi ve manevi tazminat istemiyle eldeki davayı açtığı görülmüştür. Görevli mahkeme taraflar arasındaki temel ilişkiye göre belirlenecek olup davalı donatan ile davacı arasında hizmet ilişkisi bulunmaktadır. Dava konusu geminin yabancı bayraklı olması nedeniyle uyuşmazlığa Türk Borçlar Kanununun 393 ve devamı maddelerinde düzenlenen hizmet sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.

25/11/2017 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5/1.

Maddesinde İş Mahkemeleri; a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin dava ve işlere bakar." düzenlemesinin bulunduğu,

buna göre uyuşmazlığın İş Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği, benzer nitelikli olaya ilişkin İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesinin 2021/459 Esas 2021/1866 Karar sayılı ilamının da bu doğrultuda olduğu, göreve ilişkin özel düzenleme nedeniyle Mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir..."gerekçesi ile, 1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE İş Mahkemelerinin görevli bulunduğuna, karar kesinleştiğinde süresinde ve talep halinde dosyanın görevli bulunan İstanbul İş Mahkemesine gönderilmesine, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile, yerel mahkeme kararının usule ve yasaya aykırı olduğunu, Yerel mahkemece davalılardan 2 nolu davalının sigortacı olması nedeniyle davanın mutlak ticari dava olduğu hususunu dikkate almaksızın davanın iş mahkemelerinde görülmesi gerektiği yönünde karar verdiğini bu kararın hatalı olduğunu, Yargıtay 20. HD'nin 13/02/2017 tarih 2017/243 Esas - 2017/1114 Karar sayılı kararı uyarınca sigortanın mahiyeti fark etmeksizin sigorta şirketlerine karşı açılacak davalarda görevli mahkemelerin Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu karara bağladığını,

Yerel mahkemece 2 nolu davalının yurtdışı istinabe sonucunun beklenmeksizin eksik ve hatalı inceleme ile karar verdiğini, ilk derece mahkemesinin işbu davaya bakmakta Milletlerarası yetkisi bulunduğunu, Üçüncü kişinin sigortacıdan talep edeceği alacak hakkının kaynağı sigorta sözleşmesi olmadığı için MÖHUK m.46 hükmünü uygulamanın mümkün olmayacağını, davalının MÖHUK m.46'ya dayanmasını kabul etmediklerini, bu hükmün uygulanabilmesi için gerekli poliçenin de dosyaya sunulmadığını, işbu poliçenin celbinin talep edildiğini ancak bu yönde bir karar verilmediğini,

İleri sürerek istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi sonucunda kaldırılmasına, esastan inceleme yapılmak üzere dosyanın mahkemesine iadesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, hizmet sözleşmesiyle gemi adamı olarak çalışmakta olan davacının, geminin korsan saldırısına uğraması nedeniyle uğradığı maddi ve manevi zararın donatan ve kulüp sigortacısı olan davalılardan tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, mahkemenin görevsizliğine, dosyanın görevli İstanbul İş Mahkemesine gönderilmesine, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. 854 sayılı Deniz İş Kanununun 1. maddesine göre.

"Bu kanun denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk bayrağını taşıyan ve yüz ve daha yukarı grostonilatoluk gemilerde bir hizmet akti ile çalışan gemi adamları ve bunların işverenleri hakkında uygulanır." 25.11.2017 tarihinde yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5/1. maddesine göre ise.

"İş Mahkemeleri; a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/01/2011 tarihli ve 6098 sayılı TBK nun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına ... ilişkin dava ve işlere bakar." Bu nedenle yabancı bayraklı gemide çalışan gemi adamları Deniz İş Kanunu kapsamında bulunmamakta olup, TBK'nın 393. maddesinde düzenlenen hizmet sözleşmesi hükümleri kapsamında bulunmaktadır.

Somut olayda, davacının 05/09/2020 tarihli gemiadamı iş akdi uyarınca “...” IMO numaralı M/V “...” gemisinde bosun olarak hizmet vermekteyken mürettebatı ile birlikte 30/11/2020 tarihinde Canorky/Gine limanında korsan saldırısına uğradığı, korsan saldırısı sebebiyle davacı ve mürettebattaki diğer gemi adamlarının bir süre esir tutulduğu, para ve eşyalarının yağmalandığı, fiziksel ve psikolojik şiddete maruz kaldığını belirterek, 1 nolu davalı gemi donatanı ile 2 nolu davalı ''...” IMO numaralı “...” gemisinin ...

Sigortacısı şirkete yönelik eldeki maddi ve manevi tazminat davasının açıldığı anlaşılmıştır. Davacı hizmet akdine dayalı olarak yabancı bayraklı gemide çalışmakta olup, olayın hizmetin ifası sırasında gerçekleştiği, hizmetin temel ilişki olduğu, davacının çalıştığı geminin de yabancı bayraklı olduğu anlaşılmasına göre, uyuşmazlıkta TBK'nın 393 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olan hizmet sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.

Bu nedenle 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5/1 maddesi gereğince uyuşmazlığın çözümünde İş Mahkemeleri görevli olup, mahkemece görevsizlik nedeniyle davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Bu nedenle davacı vekilinin ileri sürdüğü istinaf nedeni yerinde görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK.

353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.