İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2022/767 K.2022/1789

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile, dava dışı sigortalı ...

AŞ, Madagaskar ülkesinde yerleşik ... firmasına ihraç ettiği buğday unu emtiasını ... nolu 201-Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi ile müvekkili ... ya sigorta ettirdiğini, Bağımsız Sigorta Ekspertiz raporunda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere Ambarlı limanından 11/1/2020 tarihinde ... gemisi ile gönderilmiş 2.500 çuval, net 125.000 Kg, brüt 125.212,50 Kg un emtiaları varış limanı Antsiranana/Madagascar limanına m/v ... isimli aktarma gemisi ile 10/6/2020 tarihinde vardığını, varış yerinde yapılan incelemede 2.500 çuval emtiadan 736 çuval un emtiasının hasarsız,

bakiye 1.764 çuval un emtiasının ise bozulmuş ( tamamen hasarlı ) olduğu Madagascar ülkesi resmi görevlileri ve yetkilileri tarafından tespit edildiğini ve bu bozuk unlar aynı resmi makamlarca tutanakla imha edildiğini, sigortalının hasar ihbarı ve tazminat talebi üzerine müvekkilince ... nolu hasar dosyası açılmış ve 5684 sayılı yasa kapsamında bağımsız sigorta ekspertiz raporu alındığını, 26/11/2020 tarihli,108/20 nolu bağımsız sigorta Ekspertiz raporunda da sigortalıya ödenmesi gereken hasar tazminatı 35.744,78 USD olarak hesaplandığını,

ekspertiz raporuyla belirlenmiş olan 35.744,78 USD sigorta tazminatı müvekkilimizce sigortalıya 9/12/2020 tarihinde Swift ile ödendiğini, böylece müvekkilinin TTK 1472/1 mad. " Kanuni Halefiyet " gereğince sigortalının yerine geçerek alacaklı davacı sıfatını elde ettiğini, davalı aleyhinde İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ...

E. sayılı dosyasıyla sigortalıya ödenen 35.744,78 USD'nin rücu ihbar tarihindeki TL karşılığı olan ( USD : ) 279.620,69 TL asıl alacak ve işlemiş faizi = 280.463,38 TL üzerinden icra takibi açılmış , Borçlu davalı yasal sürede itiraz ettiği için takip durduğunu belirterek icra dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile, müvekkilinin acenteliğini yaptığı taşıyan ... tarafından dava konusu taşıma ile ilgili olarak düzenlenmiş olan konişmentolarda, “işbu konişmento tahtında taşıyana karşı doğan tüm talepler ve uyuşmazlıkların Marsilya Ticaret Mahkemeleri tarafından başkaca hiçbir ülke mahkemesinin yetkisi olmaksızın münhasıran çözüme kavuşturulacağı” öngörüldüğünü, Marsilya Mahkemelerinin münhasır yetkisinin kabul edildiğini, aktif ve pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddi gerektiğini, usulüne uygun olarak taşıyan veya taşıyanın tahliye limanı acentesine hasar ihbarında bulunulduğunun ispat edilemediğini,

hasarın ne zaman ve nasıl meydana geldiğine ilişkin bir tespit olmadığını, hasarın, deniz yolu ile taşıma sırasında ve taşıyanın sorumlu olduğu sebeplerden dolayı meydana geldiğini gösteren bir belge olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 01/02/2022 tarih ve 2021/347 Esas - 2022/34 Karar sayılı kararında;" .....Davalının pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı yönünden yapılan değerlendirmede ; konişmentonun " signed for the carrier .... " kaydı ile taşıyan adına acentesi tarafından imzalandığı, taşıma işleri komisyoncusu sıfatına haiz Esna Uluslararası Taşımacılık adına düzenlenen navlun faturasının ise fiili taşıyan ... tarafından düzenlendiği görülmüştür.

TTK'nun 105.maddesinde "acentenin aracılık ettiği sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklardan dolayı acente tarafından müvekkili adına dava açılabileceği gibi kendisine karşı da aynı sıfatla dava yöneltilebileceği" hükmü düzenlenmiş olup anılan yasa maddesine göre acenteye karşı izafeten dava yöneltilebilecek olmasına rağmen doğrudan dava açılması mümkün değildir.

Davalının taşıma işini üstlendiğine dair başkaca bir delilin de sunulmadığı, bu haliyle davalının pasif dava ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur...."gerekçesi ile, Davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile, ön inceleme aşamasında red kararı verilmesinin usule aykırı olduğunu,Dava dilekçesinde belirtilen ve celbi gereken delillerin tamamlanmadığını, gelen cevaplara beyanda bulunmak üzere süre verilmediğini, Konsimentonun signed for the carrier ... kaydı ile taşıyan adına acentesi imzalandığına ve bu acentenin de davalı şirket olduğuna dair tespitlerinin hatalı olduğunu, anılan konişmentoda imzası olan acentenin davalı ...

AŞ değil tercüme evrakından da görüldüğü üzere ... unvanlı bir başka şirket olduğunu,Navlun faturasının ... tarafından kesilmişse de AKDİ Taşıyıcı davalı ... AŞ olduğunu ve sigortalının taşıma öncesi ve sonrası ve hatta hasar sonrası ihbar ve ihtarını davalı şirketle yaptığını, müvekkilinin sigortalısı ... Tic AŞ'nin hiçbir zaman ... ile muhatap olmadığını, muhatabının davalı ...

AŞ olduğunu,Dava konusu taşıma işinde sigortalının tek muhatabının davalı olduğunu ve bütün aşamaların davalı ile görüşülerek yürütüldüğünü, davalı ...

A.Ş arasında e-posta ihbar ihtar yazışmaları kapsamında icra takibinde borçlu, dava dilekçesinde davalı olarak gösterildiğini, bunun yerel mahkemece gözardı edildiğini ve sigortalı ile hiçbir şekilde muhatap olmayan ... taşıyıcı kabul edilerek davanın pasif husumet yönünden reddine karar verildiğini,Davalının ... firmasının acentesi olduğunu belgelemediği halde sırf beyanlarına itibar edilerek hüküm kurulmasının doğru olmadığını, ... firmasının dünyanın çeşitli ülkelerinde çeşitli unvanlarla faaliyet gösterdiğini, "..." çatı unvanını kullandığını,

ülkemizde de bu çatı unvan altında ancak aynı şirket merkezinde iki ayrı vergi kimliği ve kaydıyla faaliyet gösterdiğini, Davalı ... A.Ş.

Ümraniye VD VK ... nolu mükellefi olup ... ise Ümraniye Vergi Dairesi VK ... nolu mükellef olduğunu, uluslararası faaliyet gösteren Deniz taşıma ve konteyner şirketi ... firmasının TC de bir acentesi olduğu halde ...'nın müstakilen bir şirket faaliyeti ile Ümraniye Vergi Dairesi VK ... nolu mükellefi olmasının olağan olduğunu, Somut olayda da sigortalısıyla TC MADAGSKAR ülkesi arasındaki taşıma işinde tüm yazışmalarda taşıma işini üstlenen davalının - ...

A.Ş. olup hasar ortaya çıkıncaya kadar acente sıfatıyla hareket ettiğine dair hiçbir beyanı bulunmadığını, Yerel mahkemenin gerekçeli kararda" Davalının taşıma işini üstlendiğine dair başkaca bir delilin de sunulmadığı, bu haliyle davalının pasif dava ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla" şeklindeki ibaresinin AHİM 6. Maddesine aykırı olduğunu, İleri sürerek istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi sonucunda kaldırılmasına, anayasal ve AHİM gereği hak ihlallerinin kamu düzenine açık aykırılığı nedeniyle resen değerlendirilmesine,

davanın esası hakkında karar verilmek üzere iadesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Dava, deniz taşımasından kaynaklı hasar bedelinin rucüen tahsili talebiyle başlatılan icra takibine itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır.Mahkemece, davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.Dava ve taraf ehliyeti HMK 114/1-d madde gereği dava şartlarından olup dava şartları mahkemece re'sen incelenir.Dava konusu taşımaya ilişkin olarak taşıyan sıfatıyla ... tarafından tarafından 11/01/2020 tarihli konişmento düzenlendiği, konişmentonun acente sıfatıyla davalı ...

A.Ş. tarafından imzalandığı anlaşılmıştır. Dosya içerisinde bulunan navlun faturası incelendiğinde, taşıma işleri komisyoncusu sıfatına haiz ... adına düzenlenen navlun faturasının fiili taşıyan ... tarafından düzenlendiği görülmüştür. Somut olay bakımından taşıyıcının ... olduğu, davalının ise taşıyıcı ... şirketinin acentesi olduğu anlaşılmaktadır. Davalının, taşıma işini kendi adı ve namına üstlenmediği, dolayısıyla davalı ...

A.Ş.' nin taşıyan sıfatını haiz olmadığı belirlenmiştir. TTK nın 105/2. Maddesinde "acentelik sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklardan dolayı acentenin müvekkili adına dava açabileceği, kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabileceği" hükmü düzenlenmiştir. Eldeki davanın ise acente davalı ... A.Ş.' karşı açıldığı, TTK 105. Maddeye göre acentaya doğrudan dava açılamayacağından davalının pasif husumeti olmadığı anlaşılmıştır.

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2016/14152 Esas- 2018/5412 Karar sayılı kararı benzer mahiyettedir.) Sonuç itibariyle, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre; mahkeme kararı usul ve yasaya uygun olduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.