İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2023/332 K.2025/1637

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı alacaklı firmanın davacı aleyhine İstanbul 14. Müd. ..., ... ve ... sayılı dosyaları ile kambiyo senedine dayalı icra takibinde bulunduğunu, söz konusu takipler ve dayanağı olan bonolardan davacının sorumluluğunun bulunmadığını, taraflar arasında bir kambiyo ilişkisi olduğunu, senetlerin ciro yoluyla ... AŞ 'ye temlik edildiğini, bonolarda yazılı "malen" kaydına rağmen, davalının elinde; fatura, irsaliye, sözleşme, makbuz vs.

Alacağı tevsik eden bir yazılı belge bulunmadığını, davacının, davalı ...temsilcisi olduğunu beyan eden ...'dan ödünç para alacağı ümidiyle dava konusu bonoları imzaladığını, ancak para alamadığını, bonoların ciro edilerek başka bir firmaca icraya konulduğunu, davalı ...tarafından davacıya herhangi bir ödeme yapılmadığını iddia ederek davacının borcunun olmadığının tespitine, her iki davalı aleyhine %40'tan aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatı hükmedilmesine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı ......Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine usulüne uygun olarak duruşma gün ve saatini bildirir tebligat yapıldığı, davalının cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 16/02/2022 tarih 2021/629 Esas - 2022/148 Karar sayılı kararında. "İstanbul 14. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası UYAP sistemi üzerinden dosyamız arasına alınarak, incelenmesinde özet ile; alacaklı ... A.Ş. tarafından borçlular ... ve 3.263,42 TL alacak üzerinden bonoya dayalı takip başlatıldığı anlaşılmıştır. İstanbul 14. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı takip dosyası UYAP sistemi üzerinden dosyamız arasına alınarak, incelenmesinde özet ile; alacaklı ... A.Ş. tarafından borçlular ... ve 3.250,99 TL alacak üzerinden bonoya dayalı takip başlatıldığı anlaşılmıştır. İstanbul 14. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası UYAP sistemi üzerinden dosyamız arasına alınarak, incelenmesinde özet ile; alacaklı ...

A.Ş. tarafından borçlular ... ve 3.297,33 TL alacak üzerinden bonoya dayalı takip başlatıldığı anlaşılmıştır. Takiplerin dayanağı bonolarda keşidecinin davacı, lehtar ve birinci cirantanın davalı, 2. Ciranta ve hamilin dosyadan tefrik edilerek dava dışı kalan ... AŞ oldukları tespit edilmiştir.

Dava, takip dayanağı bonoların, bedelsizlik iddiasına dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.Malkara Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen gönderme kararı ile dosya mahkememiz esasına kaydedilmiştir.

Bu aşamada, her ne kadar hakimliğimizce 07.07.2021 tarihli 608 numaralı HSK kararında sadece yargı çevresinin belirlenmesine dair karar verilmiş olup Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi kurulmadan önce açılmış olan ticari davaların yeni kurulan mahkemeye devredilmesi gerektiğine dair bir karar verilmediği, bu kararın yetki çevresinin belirlenmesine yönelik olduğu,

Anayasa'nın "Kanuni hakim güvencesi" başlıklı 37'nci maddesindeki düzenleme birlikte değerlendirildiğinde davaya bakmaya devir kararı veren mahkemenin görevli olduğu kanaati bulunmakta ise de (Bu yönde verilmiş Yargıtay 5 HD 2022/1181 esas ve 2022/2687 karar, İstanbul BAM 44. HD 30.12.2021 tarih, 2021/1577 esas ve 2021/1654 karar, Konya BAM 3. HD 11.01.2022 tarih 2022/39 esas ve 2022/20 karar, Ankara BAM 23. HD 22.11.2021 tarih 2021/1939 esas ve 2021/1732 karar, İzmir BAM 21. HD 24.12.2021 tarih 2021/2020 esas ve 2021/2204 karar sayılı ilamları).

Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi heyeti olarak Mahkememizin 2021/937 esas sayılı dosyasında yapılan içtihatların birleştirilmesi başvurusu neticesinin beklenilmesi kanaatinde olunması, davanın basit yargılama usulüne tabi olması ve dosyada tahkikat aşamasının tamamlandığı hususları birlikte değerlendirilerek yargılamaya devam edilmiştir.Davacı vekili, davacı aleyhine başlatılan üç adet bonoya dayalı takipte bonoların bedelsiz olduklarını iddia ederek menfi tespit isteminde bulunmuş olup ayrıca senet metinlerinde malen kaydı bulunmakta ve inançlı işlem ile senetlerin tanzim edildiği iddiasında bulunmaktadır.

Davalı şirket dava konusu bonolarda lehtar konumunda olup davacı keşidecidir. Dava konusu bono kambiyo vasfında olup, senedin tanzim sebebinde talil yapan davacı, bedelsizliğe yönelik iddiasını, yazılı delil karşısında kesin delillerle ispat etmelidir. Davalı şirket davaya cevap vermeyerek davayı inkar etmiş sayılmaktadır.

Taraflara delillerini ibraz etmeleri için kesin süreler verilmiş, kesin sürede ibraz edilmeme halinde mevcut delil durumuna göre karar verileceği hususu ihtar edilmiş ve iddiasını ispatlaması gereken davacının bildirdiği tüm deliller toplanmış olup dava konusu bonoların bedelsiz olduğu iddiasının yazılı ve kesin delillerle ispatlanamaması nedeniyle davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. ""gerekçesi ile, davanın reddine, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece, davacının,bedelsizliğe dönük iddiasını kesin delillerle ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiğini, Davalı şirketin elinde, bonodaki “malen” kaydını doğrulayan, temel ilişkiyi ortaya koyan ticari defter ve kayıtların incelenmediğini, bu kayıtların kesin delil niteliğini haiz ve davacının iddiasını tespit eden, kanıtlayan belgeler olduklarını, davacının, delil olarak bu kayıtlara dayandığını, senetlerin karşılıksızlığı hususunda ispat yükünün, davalı şirkette olduğunu, davalı şirketten kayıtlar celbedilmeden ve bilirkişice incelenmeden, doğrudan karar verilmesinin hatalı olduğunu, deliller dahi toplanmadan karar verildiğini, İleri sürerek; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Dava; bonoya dayalı olarak başlatılmış kambiyo takiplerinden ve takip konusu bonolardan ötürü İİK'nun 72 maddesi kapsamında davalıya borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Eldeki davanın Malkara Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde, davalılar ......Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve ... A.Ş.

Aleyhine ikame edildiği, mahkemenin 2021/88 Esas, 2021/509 Karar sayılı ve 03/09/2021 tarihli görevsizlik kararı üzerine, dosyanın Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yukarıdaki esasına kaydedildiği, mahkemece 16/02/2022 tarihli ön inceleme celsesinde davalı ... A.Ş.

Aleyhine açılan davanın tefriki ile ayrı bir esasa kaydına karar verildiği, davalı ...Şirketi yönünden ise yargılamaya devam edildiği, aynı celse ön inceleme ve tahkikat aşamaları bitirilerek davalı aleyhine açılan yukarıda yazılı gerekçelerle ispatlanamayan davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır. Dava konu üç ayrı takip dosyası bulunduğu, bu takip dosyalarına konu üç ayrı bono kapsamında hakkında açılan dava iş bu dosyadan tefrik edilen ...

A.Ş. tarafından davacı ile davalı ...Şirketi aleyhine kambiyo takibi başlatıldığı anlaşılmıştır. İstanbul 14. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasına dayanak bononun, 03/03/2020 tanzim tarihli, 15/04/2020 vadeli, 3.000,00-TL bedelli olduğu, keşidecisi davacı, lehdarı davalı olan ve üzerinde malen kaydı bulunan bononun lehdar tarafından ... A.Ş.'ye ciro edildiği, süresinde keşideciye ödememe protestosu gönderildiği tespit edilmiştir.

İstanbul 14. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasına dayanak bononun, 03/03/2020 tanzim tarihli, 15/05/2020 vadeli, 3.000,00-TL bedelli olduğu, keşidecisi davacı, lehdarı davalı olan ve üzerinde malen kaydı bulunan bononun lehdar tarafından ...

A.Ş.'ye ciro edildiği, süresinde keşideciye ödememe protestosu gönderildiği tespit edilmiştir.İstanbul 14. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasına dayanak bononun, 03/03/2020 tanzim tarihli, 15/06/2020 vadeli, 3.000,00-TL bedelli olduğu, keşidecisi davacı, lehdarı davalı olan ve üzerinde malen kaydı bulunan bononun lehdar tarafından ... A.Ş.'ye ciro edildiği, süresinde keşideciye ödememe protestosu gönderildiği tespit edilmiştir.

Davacı yan; davalı ...Şirketi'nin yetkilisi olan dava dışı ...'dan borç para alacağı ümidiyle takip ve davaya dayanak bonoları imzaladığını, ancak karşılığında borç para da alamadığını, akabinde bonoların ... Şirketi'ne ciro edildiğini, davacı ile davalı arasında mal teslimini gerektirir bir ticari ilişki bulunmadığını ileri sürerek davalı şirketin defter ve kayıtlarının incelenmesini talep etmiştir. Hakkında açılan dava iş bu dosyadan tefrik edilen ...

Faktoirng Şirketi tarafından sunulan cevap dilekçesi ekinde, davalı ...Şirketi tarafından davacı adına tanzim edilmiş, her biri KDV dahil 3.000,00-TL bedelli, 13/04/2020, 20/02/2020 ve 21/02/2020 tarihli linyit kömür açıklamalı satış faturaları bulunduğu tespit edilmiştir. Dava konusu bonolar malen kaydını taşımaktadır.

Bonolar üzerinde bulunan malen kaydı, bonoların mal karşılığında verildiğine ve malın teslim edildiğine dair davalı lehine karine teşkil etmekte olup, bonoların ileride alınması beklenen borç para karşılığı tanzim edildiğini ve bedelsiz olduğunu yazılı delille ispat yükü davacı üzerindedir.

Davacı yan, dava dilekçesinde delil olarak davalı şirketin defter ve kayıtları ile bilirkişi incelemesine dayanmış ise de, iddianın ileri sürülüş biçimine göre, davacının bonoların mevcut bir ticari ilişki kapsamında verilerek mal teslim edilmemesi nedeniyle bedelsiz kaldıklarını ileri sürmediği, aksine taraflar arasında hiçbir ticari ilişki bulunmadığını bonoda yer alan malen kaydının da gerçeği yansıtmadığını iddia ettiği, bu iddianın yazılı delille ispatını zorunlu olduğu,

öte yandan bonoların davalı defterlerine kayıt zorunluluğu bulunmadığı gibi, ticari defterlerde yer alan kayıtların kesin değil, takdiri delil olması karşısında, davalı şirket defterlerinin incelenmesinin sonuca etkisinin bulunmayacağı, aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır (bkz. Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin 2023/2985 esas, 2023/5014 karar sayılı ve 18/09/2023 tarihli ilamı).

Sonuç itibariyle; mahkemece ispatlanamayan davanın reddine dair verilen hüküm ve gerekçesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi, kamu düzenine aykırılık da tespit edilmediğinden, davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.