İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2023/527 K.2025/1919

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava dışı ...

Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne sattığı malların karşılığında ...Bankası Avcılar Şubesi'ne ait, 10/06/2022 keşide tarihli, ... no'lu, 64.000,00 TL bedelli çek aldığını, çekin müvekkilinde iken rızası dışında elinden çıktığını, buna ilişkin çek iptali davası açıldığını, davalı tarafça çekin kendilerinde olduğundan bahisle beyanda bulunulduğu, bu nedenle kendilerine ilgili tarafa karşı istirdat davası açmak üzere süre verildiğini ve iş bu davayı açtıklarını belirterek ilgili çekin istirdadına ve müvekkiline iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

dava konusu çekin, müvekkili şirketin bir dönem ticari ortaklık yaptığı ... isimli şahıstan geçtiğini, davacı tarafın dava konusu çekin müvekkilinin elinde olduğunu bildiği halde çek iptali davasını açtığını, çekin ödemesini geciktirmeyi amaçladığını, davacının kötü niyetli olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 16/11/2022 tarih 2022/642 Esas- 2022/1073 Karar sayılı kararında;"Dava, davacı tarafın rızası dışında elinden çıkan çekin istirdadı ve iadesi istemine ilişkindir.Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmıştır.

6102 sayılı TTK’nin 792. maddesi, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmünü haiz olup, davacı, zikredilen madde gereği üzerine düşün ispat külfetini yerine getirmesi halinde çek bedelinin istirdadını çeki kötüniyetle veya ağır kusurlarıyla iktisap etmiş olan hamilden talep edebilecektir.İncelenen tüm dosya kapsamı,

tarafların iddia ve savunmaları içeriğine göre; davacı tarafından çekin nasıl rıza dışında elden çıktığı ilişkin bir açıklama yapılmadığı gibi davalı tarafından dosyaya ibraz edilen delillerin incelenmesinde çekin kötüniyetle veya ağır kusurla iktisap edilmediği anlaşılmakla davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..."gerekçesi ile, ''Davanın reddine,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/642 Esas, 2022/1073 Karar sayılı ve 16/11/2022 tarihli kararı ile davanın reddine karar verilmiş olup, işbu karar kanuna, hukuka ve Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatlarına aykırı olduğunu, Müvekkilinin, dava dışı ...

Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne sattığı malların karşılığında ...Bankası Avcılar Şubesi'ne ait, 10/06/2022 keşide tarihli, ... no'lu, 64.000,00 TL bedelli çek aldığını, müvekkilinin rızası dışında elinden çıktığını, bu nedenle Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/538 Esas ile çek iptali davasının açılmış olup, davalının çekin kendilerinde olduğundan bahisle beyanda bulunduğunu, bunun üzerine Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/538 Esas sayılı dosyasında kendilerine ilgili tarafa karşı istirdat davası açmak üzere süre verildiğini,

söz konusu istirdat davası açmak üzere süre verilmesi uyarınca Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/642 Esas ile ...Bankası Avcılar Şubesi'ne ait, 10/06/2022 keşide tarihli, ... no'lu, 64.000,00 TL bedelli çekin istirdadı ve müvekkile iadesinin istendiğini, Yerel mahkeme gerekçeli kararında "Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmıştır." şeklinde açıklama da bulunmuşsa da tarafımızın dava dilekçesinde gösterdiği deliller toplanmaksızın davanın reddine karar vermiştir.

Dava dilekçemizde delillerimiz arasında çekin nasıl müvekkil şirkete ait olduğunu gösteren faturalar ile ticari defter ve kayıtlara, bunlar üzerinde yapılacak bilirkişi incelemesine dayanılmış, 16/11/2022 tarihli duruşmada da "Fatura ve ticari defterlerimiz mali müşavirimizdedir.

Bunların celbi için tarafımıza süre verilsin." şeklinde bu delillerin celbinin istendiğini ancak yerel mahkemenin delilleri toplamaksızın davanın reddine karar verdiğini, aynı duruşmada davalının "Davacı tarafı çeki elinde bulundurmamıştır" şeklindeki beyanı da göz önüne alındığında dava dilekçesinde yer alan delilleri toplanmadan, duruşmada bu yöndeki beyanları dikkate alınmadan ve delilleri üzerinde bilirkişi incelemesi de yapmadan, sadece davalının cevap dilekçesinde belirttiği tek taraflı beyanlarına itibar edilerek kötü niyetli iktisap etmediğinden bahisle davanın reddinin kanuna,

hukuka ve Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatlarına aykırılık teşkil ettiğini, Dava konusu çek incelendiğinde davalının çeki teslim aldığını belirttiği ... isimli kişinin cirosunun bulunmadığını, oysa kendilerinin çeki teslim aldığını belirttiği ...

Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi cirosunun bulunduğunu, dava konusu çekin müvekkil ticari defterlerine de kayıtlı olup çek kaybolmadan 7 ay önceden cari hesabın açık olduğunu, bu itibarla da deliler toplanmaksızın yetersiz inceleme ile davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu beyanla, Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/642 Esas, 2022/1073 Karar sayılı ve 16/11/2022 tarihli kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Dava, TTK'nın 792. maddesi uyarınca davacının elinden rızası dışında çıktığı iddia edilen çekin istirdadı talebine ilişkindir.Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin,

çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' TTK'nın 790. Maddesi , "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmünü içermektedir.

Çek istirdatı davasında davacı çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlanmalıdır. Somut uyuşmazlığa konu 10/06/2022 keşide tarihli 64.000,00 TL bedelli çekin keşidecisinin ... Özel Güvenlik Ltd. Şti., lehtarının ve ilk cirantanın ... Reklamcılık Promosyon Dış Tic.

A.Ş., ilk ve tek cirantanın davalı olduğu, çekin davalı tarafından bankaya ibrazında karşılıksız olduğunun ve tedbir kararı olmasından dolayı işlem yapılamadığının şerh edildiği, çek üzerinde davacının ve davalının çeki aldığını savunduğu ...'in çek üzerinde cirosunun bulunmadığı görülmüştür.

Az yukarıda da belirtildiği üzere davacı tarafından ilk önce çekin yetkili hamili olduğu hususu ispat edilecek olup, davacı vekili tarafından buna ilişkin dava dilekçesinde faturalar ve ticari defter ve kayıtlarına dayanıldığı, ancak Mahkemece tarafların bildirmiş olduğu delillerin toplanmadığı ve söz konusu kayıtlar üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmadığı gibi davacının yetkili hamili olup olmadığına ilişkin gerekçeli kararda da bir değerlendirme yapılmamıştır.

Yine davacının yetkili hamil olduğunu ispat etmesi halinde, davalı tarafından çekin ... isimli kişiden alındığı savunulması karşısında bu cironun niteliği ve ciro silsilesinin düzgün olup olmadığı ve buna göre davalının çekin yetkili hamili olup olmadığı, çeki kötü niyetle iktisap edip etmediği veya iktisabında ağır kusurunun bulunup bulunmadığı hususlarının değerlendirilmediği,

gerekçeli kararda davalı tarafından dosyaya ibraz edilen delillere göre çekin kötüniyetle veya ağır kusurla iktisap edilmediği belirtilmiş ise de söz konusu delillerin hangi deliller olduğu ve bu delillere hangi gerekçe ile ne şekilde itibar edildiğinin somut bir şekilde açıklanmadığı anlaşılmakla deliller toplanmadan eksik araştırma ve değerlendirme ile karar verilmesi, davanın reddine karar verilmesine rağmen davalının kötü niyet tazminatı talebi hakkında olumlu/olumsuz bir karar verilmemesi usul ve yasaya uygun olmamıştır.

Sonuç olarak davacının istinaf başvurusunun kabulü ile, İlk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dosyanın davanın yeniden görülmesi için mahkemesine iadesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.