İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/1620 K.2024/2009

İlk derece Mahkemesinde yapılan yargılama sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkillerinin murisi hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı 2017/81085 numaralı dosyası ile soruşturma başlatıldığını, iddianame hazırlanarak dosya İstanbul 23. Ağır Ceza Mahkemesine tevzi edildiğini, yapılan yargılama kapsamında müvekkili hakkında 21.02.2020 tarihli mahkümiyet kararı verildiğini, kararın istinaf edildiğini, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 27. Ceza Dairesi tarafından düzeltilerek İstinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiğini akabinde müvekkili ...nın 20/11/2022 tarihinde vefat ettiğini, müvekkilinin büyük hissedar olduğunun sabit olduğunu, müvekkillerinin murisinin vefatı üzerine Büyükçekmece ....

Noterliği 09/12/2022 tarihli ... yevmiye nolu mirasçılık belgesi alındığını beyanla anılan nedenlerle müvekkillerinin mirasçılık payları oranında hisselerinin şirket pay defterlerine işlenmesi ve veraset intikal vergisinin tayin ve ödenmesi için 2022 yılı bilanço suretinin taraflarına bildirilmesini, pay defterine işlenen nisap oranı üzerinden geçmiş dönem kar paylarının hesaplanarak ayrı ayrı müvekkillerin hesaplarına ödenmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. İstanbul 9. Sulh Ceza Mahkemesinin 02.02.2017 tarihli ve 2017/353 D.

İş numaralı kararı ile 647 Sayılı KHK' mn 19. Maddesi uyarınca müvekkili şirkete ... kayyım olarak atandığını, davacıların murisi ...ı, müvekkili şirket hissedarlarından olduğunu, 20.11.2022 tarihinde vefat ettiğini ancak ...'nın hisseleri üzere el konulduğunu ve müsadere edildiğini, davacılar tarafından ileri sürülen iddia ile taleplerin hukuka aykırı olduğunu, huzurdaki davanın usul ile esastan reddedilmesi gerektiğini, esas nitelik teşkil eden ...'nin aldığı Yönetim Kurulu kararının açık olduğunu, davacıların murisi ...'nın ölümünün payları etkilemediği,

paylar hakkında müsadere kararının devam ettiği hatta sanık müdafiinin de bu hususu kabul ile müsadere yönünden talepte bulunduğunu, davacıların taleplerine ilişkin kayyım heyeti tarafından alınan hiçbir karar olmadığını, huzurdaki davanın dava şartının oluşmaması nedeni ile usulden reddine karar verilmesi gerektiğini,Yerel Mahkeme'nin, genel kurul yerine geçerek davacılara kar payı dağıtılmasına şeklinde hüküm tesis edilmesi hukuka aykırı olacağını, davacıların bu alacak talepleri bakımından doğrudan dava açması hukuken mümkün olmadığını,

davacının aktif husumet ehliyetinin mevcut olmaması ve dava şartının oluşmaması nedeni ile huzurdaki davanın usulden reddedilmesi gerektiğini, huzurdaki davanın Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmasının hukuken mümkün olmadığını, davanın görevsizlik nedeni ile usulden reddedilmesi gerektiğini, husumet itirazında bulunduklarını, iddialarını hiçbir somut bilgi ve belgele ile ispat edemeyen davacılara, geçmiş dönem kar paylarının ödenmesinin hukuken mümkün olmadığını beyanla anılan nedenlerle davanın husumet, görevsizlik, dava şartı yokluğu ve davacıların aktif husumet yokluğuna ilişkin itirazlarıuyarınca usulden reddedilmesine,

aksi halde davanın esastan reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 24/06/2024 tarih ve 2024/136 Esas - 2024/676 Karar sayılı kararında.

"Dava, davacıların şirket ortağı olduğunun tespiti ile kar paylarının davacılara ödenmesi talebine ilişkindir.TTK'nın 494/4. maddesinde payların miras, mirasın paylaşımı, eşler arasındaki mal rejimi hükümleri veya cebrî icra gereği iktisap edilmeleri hâlinde, bunların mülkiyeti ve bunlardan kaynaklanan malvarlığına ilişkin hakların derhâl devralana geçeceği düzenlenmiş, TTK'nın 493/6. maddesinde payların miras vs. gibi kanun gereği iktisabı halinde şirkete payları gerçek değeri ile ile satın almayı önererek devre onay vermeyi reddetme hakkı tanınmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 408/2-d. fıkrasında finansal tablolara,

yönetim kurulunun yıllık raporuna, yıllık kâr üzerinde tasarrufa, kâr payları ile kazanç paylarının belirlenmesine, yedek akçenin sermayeye veya dağıtılacak kâra katılması dâhil kullanılmasına dair kararların alınmasının genel kurulun devredilemez yetkilerinden olduğu düzenlenmiştir.İncelenen tüm dosya kapsamı, tarafların iddia ve savunmaları içeriğine göre; davacıların murisi olan ...'nin davalı şirket ortağı olduğu, İstanbul 9. Sulh Ceza Mahkemesinin 02.02.2017 tarihli, 2017/353 D.iş sayılı kararı ile 647 sayılı KHK'nın 19. Maddesi kapsamında davalı şirkete ... tarafından kayyım atandığı,

davacıların murisi olan ... hakkında İstanbul 23. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2020/40 Esas, 2020/53 Karar sayılı ilamıyla mahkumiyet ve şirket hissesi üzerinde müsadere kararı verildiği, karar temyiz aşamasındayken murisin öldüğü, ceza yargılamasının halen devam ettiği anlaşılmakla davacıların şirket hissedarı olduklarının tespiti bakımından Türk Ticaret Kanununda düzenlenmiş olan herhangi bir ihtilafın olmadığı, kaldı ki TTK'nın 494/4. maddesi uyarınca mirasa dayalı pay geçişlerinin derhal geçeceğinin düzenlendiği, şirket tarafından satın alma teklif edilerek ancak devre onayı reddetme hakkının bulunduğu,

uyuşmazlığın ceza mahkemesince şirket yönetimine ...'nin kayyım olarak atanmasının ve müsadereye ilişkin kararın henüz kesinleşmemesinden kaynaklandığı, ayrıca kar payı dağıtılması kararının münhasıran anonim şirket genel kuruluna ait olduğu buna ilişkin bir karar alınmadan mahkemeden tüm geçmiş dönem kar paylarının dağıtılmasının da talep edilemeyeceği, davacıların bu aşamada;

ceza dosyası kesinleşmeden ve kar payı dağıtılmasına ilişkin genel kurul kararı olmaksızın dava açmalarında hukuki yararları bulunmadığından davanın usulden reddine ve davalı yararına maktu vekalet ücretine (emsal olarak Yargıtay 11. HD. 10/04/2023, 2021/7762 Esas, 2023/2193 Karar sayılı ilamı) karar vermek gerekmiştir. "gerekçesi ile, ''Davanın usulden reddine,'' karar verilmiş ve karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Müvekkillerinin murisi hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı 2017/81085 numaralı dosyası ile soruşturma başlatıldığını, akabinde iddianame hazırlanarak dosya İstanbul 23. Ağır Ceza Mahkemesine tevzi edildiğini, yapılan yargılama kapsamında müvekkillerinin murisi hakkında 21.02.2020 tarihli mahkûmiyet kararı verildiğini, iş bu kararın taraflarınca istinaf edilmiş olduğunu, eksik incelemeyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 27. Ceza Dairesi tarafından düzeltilerek İstinaf başvurusunun esastan reddine kararı verildiğini, yine ...nın 20/11/2022 tarihinde vefat ettiğini, Türk Ceza Kanunu md. 64 de sanıgın ölümü durumunun düzenlendiğini,

''(1) Sanıgın ölümü halinde kamu davasının düsürülmesine karar verilir. Ancak, niteliği itibarıyla müsadereye tabi esya ve maddi menfaatler hakkında davaya devam olunarak bunların müsaderesine hükmolunabilir.'' denildiğini, Bu doğrultuda.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 26/01/2023 tarihli ve 2021/134275 sayılı tebliğnamesin de özetle; " "Sanık ...'nın UYAP ortamından alınan nüfus kayıt örneğine göre, karar tarihinden sonra, 19/11/2022 tarihinde öldügü anlaşılmakla, TCK'nın 64/1 ve CMK'nın 223/8. maddeleri uyarınca, ölüm nedeniyle hakkında düşme kararı verilmesinde zorunluluk bulunması,

Yasaya aykırı, bu itibarla sanık müdafiinin temyiz itirazları yerinde oldugundan, CMK'nın 302. maddesi geregince hükmün BOZULMASI," şeklinde belirtildiğini,Bu nedenle de Yargıtay 3. Ceza Dairesi tarafından müvekkili hakkında verilen mahkumiyet kararı hakkında düşme kararı verileceğini, hem de müsadere kararı yönünden bozulmasına karar verileceğini düşündüklerini,Dolayısı ile müsadere mümkün olmayan hisselerin müvekkillerine intikalinin gerçekleşmesinin kanuni zorunluluk olduğunu,Müvekkillerinin murisi ...nın (T.C. ...) 19.11.2022 tarihinde vefat etmiş olduğunu, Büyükçekmece ..

Noterliği 09.12.2022 tarihli ...yevmiye nolu mirasçılık belgesi alındığını, Buna göre. Mirasçılarının davacılarla birlikte dava dışı ... ile birlikte ... olduğu, taraflarınca Beyoğlu....

Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve 10.11.2023 tarihli ihtarnamesiyle söz konusu durumun şirketlere bildirildiğini, ihtarnamenin tebliğ olduğu halde gereğinin bilinçli biçimde yerine getirilmediğini,Müvekkillerinin ortaklıktan doğan haklarını kullanabilmesi için deftere kayıt edilmesinin zorunlu olduğunu, bu durumun aynı zamanda 3. kişilere karşı hak sahipliğini belgelediği gibi müvekkillerinin şirkete karşı haklarını kullanması için de önemli olduğunu, MADDE 375 yönetim kurulu görevleri arasında;" Pay, yönetim kurulu karar ve genel kurul toplantı ve müzakere defterlerinin tutulması,

yıllık faaliyet raporunun ve kurumsal yönetim açıklamasının düzenlenmesi ve genel kurula sunulması, genel kurul toplantılarının hazırlanması ve genel kurul kararlarının yürütülmesi. " şeklinde olduğunu,6758 sayılı Kanunun 19/3 maddesi hükmüne göre. "20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan ve ...

Genel Müdürlüğüne 5 veya Hazineye devredilen şirketler hariç olmak üzere; birinci ve ikinci fıkra kapsamındaki şirketler, soruşturma ve kovuşturma sonuna kadar, ...nun gözetiminde,...nun ilişkili olduğu Bakanın atadığı yöneticiler tarafından ticari teamüllere uygun olarak ve basiretli tüccar gibi yönetilir.Bu şirketlerin yöneticileri ...nun ilişkili olduğu Bakan tarafından atanır ve görevden alınır.

Bu şirketlerin mali durumu, ortaklık yapısı, piyasa koşulları veya diğer sorunları nedeniyle mevcut halin sürdürülebilir olmadığının tespit edilmesi durumunda, şirketin yahut varlıklarının veya 5271 sayılı Kanunun 128 inci maddesinin onuncu fıkrasında belirtilen malvarlığı değerlerinin satılmasına veya feshi ile tasfiyesine ...nun ilişkili olduğu Bakan tarafından karar verilebilir.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ...unun ilişkili olduğu Bakan onayıyla belirlenir." 6758 Sayılı Kanunun 19. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esasların 7. maddesinde; "…Mali durum, ortaklık yapısı, piyasa koşulları veya diğer sebepler nedeniyle şirketin mevcut halinin sürdürülebilir olmaması halinde şirketin, şirket varlıklarının veya malvarlığı değerlerinin satılmasına veya feshi ile tasfiyesine Bakan tarafından karar verilebilir." Ayrıca 15 Temmuz 2018 tarihli ve 2018/1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine göre.

TMSF, Cumhurbaşkanlığına bağlanmıştır. Bu bakımdan;...nin kayyım olarak atandığı Şirketlerde mali durum, ortaklık yapısı, piyasa koşulları veya diğer sebepler nedeniyle şirketin mevcut halinin sürdürülebilir olmaması halinde şirketin, şirket varlıklarının veya malvarlığı değerlerinin satılmasına veya feshi ile tasfiyesine ...nin bağlı bulunduğu ilgili Bakan (2018/1 Sayılı Genelge doğrultusunda Cumhurbaşkanı) tarafından karar verilebilir.

Kayyım sıfatı ile ...nin ve Şirketlere atanan yöneticilerin Şirketleri satma yetkileri olmadığını, kayyım ve yöneticilerin görevi şirketi basiretli tacir gibi yönetmek ve şirket varlıklarını korumak olduğunu, buna aykırı bir şekilde tesis edilen işlemlerin hukuka açıkça aykırı olduğunu, 6758 sayılı Kanunun 19/3 maddesi hükmüne göre.

"20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan ve...

Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen şirketler hariç olmak üzere; birinci ve ikinci fıkra kapsamındaki şirketler, soruşturma ve kovuşturma sonuna kadar, ...nun gözetiminde, ...nun ilişkili olduğu Bakanın atadığı yöneticiler tarafından ticari teamüllere uygun olarak ve basiretli tüccar gibi yönetilir." bu bakımdan kayyım sıfatı ile ...nin ve ayrıca şirketlere atanan yöneticilerin şirketleri satma hakları bulunmadığını, kayyım ve yöneticilerin görevi müvekkilinin malvarlığı değerlerini basiretli bir tacir gibi yönetmekten ibaret olduğunu, bu bakımdan kayyım ve yöneticiler sınırsız bir yetkiye sahip olmadığını,

ortada haklı bir neden bulunmadan müvekkilinin malvarlığı değerlerini satmaları, yetkileri dışında ver kötü niyetli bir şekilde tesis ettiklerini gösterdiğini, kayyım olan ...nin yetkilerini aşmak sureti ile tesis ettiği 4 Ekim 2019 tarih ve 2019/483 Sayılı kararın iptali gerektiğini, Müvekkillerinin mirasçılık payları oranında hisselerinin şirket pay defterine işlenmesi ve veraset intikal vergisinin tayin ve ödenmesi için 2022 yılı bilanço suretinin taraflarına bildirilmesini, Pay defterine işlenen nisap oranı üzerinden geçmiş dönem kar paylarının hesaplanarak ayrı ayrı müvekkillerinin hesaplarına ödenmesini, gerektiğini, İleri sürerek.

Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/136 Esas - 2024/676 karar sayılı 24/06/2024 tarihli kararının istinaf inceleme sonucunda kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Dava, davacıların mirasçılık payları oranında hisselerinin şirket pay defterine işlenmesi ve Pay defterine işlenen nisap oranı üzerinden geçmiş dönem kar paylarının hesaplanarak ödenmesi istemine ilişkindir.Mahkemece, davanın usulden reddine, karar verilmiş ve karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstanbul 9. Sulh Ceza Mahkemesinin 02.02.2017 tarih ve 2017/353 D.

İş numaralı kararı ile 647 Sayılı KHK' nın 19. Maddesi uyarınca davalı şirkete ... kayyım olarak atanmıştır.Davacı tarafça, davalı şirketteki muris ...ı hissesinin davacıların mirasçılık payları oranında şirket pay defterine işlenmesi ve Pay defterine işlenen nisap oranı üzerinden geçmiş dönem kar paylarının hesaplanarak ödenmesi talep edilmiştir. Dosya arasında bulunan murise ait veraset ilamı incelendiğinde.

Murisin davacılar dışında...ve ... isminde murasçılarının da olduğu anlaşılmıştır.Davacı ve dava dışı diğer ortaklara mütevaffa ...'nın payı miras olarak intikal etmiş, davacı ve diğer ortaklara geçen paylar elbirliği mülkiyet hükümlerine tabi olup, mirasçılar adına kaydedilebilmesi için müşterek mülkiyete dönüşmesi gerekir.

Bunun için ise mirasçılar arasında taksime ilişkin anlaşma bulunmalıdır.Davacıların murisi ...'nin, davalı şirket hissedarlarından olup, davacıların murisi olan ... hakkında İstanbul 23. Ağır Ceza Mahkemesinin 2020/40 Esas, 2020/53 Karar sayılı ilamıyla mahkumiyet ve sanığın ortağı olması nedeniyle kayyım atanan ve kayyımlık görevi ...'na devredilen tüm şirketlerdeki hisselerinin müsaderesine, soruşturma aşamasında sanıkların ortaklıklarındaki şirketlere ...'nin kayyım olarak atanması kararlarının hüküm kesinleşinceye kadar aynen devamına, karar verildiği,

kararın temyiz aşamasındayken davacıların murisi ...'nın 20.11.2022 tarihinde vefat ettiği anlaşılmıştır.TCK'nın 64. madde uyarınca sanığın ölümü nedeniyle ceza davasının ölüm nedeniyle ortadan kaldırılması söz konusu ise de şirket hisselerinin müsaderesi hakkında yargılamaya devam edilerek bir karar verilmesi gerekmektedir.UYAP sisteminden yapılan sorgulamada Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 2023/6208 Esas - 2024/9383 Karar sayılı 19/07/2024 tarihli kararı ile ;''......örgütün amaç ve faaliyetlerine özgülenip örgüte tahsis edildiği kabul edilerek,

...Şirketi'nin, iyi niyetli pay sahipleri ile üçüncü kişilerin hakları saklı kalmak kaydıyla 5237 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca müsaderesine” ibaresinin yazılması suretiyle, hükmün düzeltilerek onanmasına, karar verilmiştir.Davacıların murisi ...'ya ait şirket hisseleri üzerinde halihazır durum itibariyle müsadere kararı bulunduğu, bu durumda, davacıların murisine ait iken müsaderesine karar verilen şirket hisselerinin müşterek mülkiyete dönüşmesi mümkün olmadığından, davacıların eldeki davayı açmakta hukuki yararları bulunmamaktadır.

Bu nedenle mahkemece açılan davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmediğinden aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.6758 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 19/10 maddesi; "..

Fonun, yönetim organı yetkilerini ya da yönetim organı yetkileri ile birlikte ortaklık payları veya menkul kıymetler idare yetkilerini haiz kayyım olarak görevlendirildiği şirketlerde ana sözleşmelerine bağlı olmaksızın, kayyım atanmasından önceki dönem bilanço ve kâr/zarar hesaplarını tasdik ile bu dönemlerde görev yapan yönetim/müdürler kurullarını ibra etmek anlamına gelmemek kaydıyla, bu maddenin dokuzuncu fıkrası çerçevesinde, şirketlere kayyım atanan faaliyet dönemini izleyen dönemden başlamak üzere kısmen ya da tamamen kâr dağıtımına karar verilebilir.

Dağıtımına karar verilen kâr; milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı nedeniyle haklarında mahkûmiyet kararı bulunmayan hissedarlara payları oranında ödenir.

Soruşturma veya kovuşturması devam edenlerin hissesine isabet edecek kâr payı; kovuşturmaya yer olmadığına, beraate, ceza verilmesine yer olmadığına, davanın reddine veya düşmesine ilişkin kararın kesinleşmesine kadar ödenmeyerek ...hesaplarında tutulur. Hakkında soruşturma, kovuşturma bulunmama veya müsadere kararı verilmemiş olma koşulu, borsada işlem gören hisseler bakımından aranmaz.

Kâr dağıtımı kararı ilişkili olduğu faaliyet dönemi mali verilerinin ve tablolarının tasdiki anlamına gelmez. Dağıtıma ilişkin hususlar ... Kurulu tarafından belirlenir...,"şeklinde düzenlenmiştir.Anılan düzenleme uyarınca ... kararı ile, kar payı dağıtılabileceği belirtilmiştir.

Düzenleme uyarınca, dağıtımına karar verilen karın hissedara ödenebilmesi için; milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı nedeniyle haklarında mahkûmiyet kararı bulunmaması gerekir.

Soruşturma veya kovuşturması devam eden hissedarların hissesine isabet edecek kâr payı; kovuşturmaya yer olmadığına, beraate, ceza verilmesine yer olmadığına, davanın reddine veya düşmesine ilişkin kararın kesinleşmesine kadar ödenmeyerek ... hesaplarında tutulacaktır.Dava tarihi itibariyle, davacıların murisi hakkında verilmiş bir düşme kararı bulunmadığından, kar payının dağıtılmasını talep etmeleri mümkün değildir.

Bu nedenle mahkemece açılan davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmediğinden aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Sonuç olarak, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.