İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/331 K.2025/271

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; tacir müvekkilinin ticari alışverişi neticesinde borcuna karşılık olarak hazırlanan; ... Bankası A.Ş., Şişli/İst. Şubesi, 08.02.2025 keşide tarihli, ... seri numaralı, ... hesap numaralı, 200.000,00-TL bedelli çek ve ... Bankası A.Ş., Şişli/İst. Şubesi, 08.03.2025 keşide tarihli, ... seri numaralı, ... hesap numaralı, 200.000,00-TL bedelli çekin müvekkili şirket yedinde iken nedeni belirlenemeyen bir şekilde ortadan kaybolduğunu, bahsi geçen çeklerin kötü niyetli şahısların eline geçmiş veya geçebilecek olması sebebiyle ve müvekkili şirketin telafisi güç zararlara uğramaması için ödeme yasağı kararı verilmesini, çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 07/02/2025 tarih ve 2025/75 Karar sayılı kararında; "Davacı talebinin incelenmesinde, davacının çekin keşidecisi olması nedeniyle ödeme yasağı talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir."gerekçesi ile, ''1-İhtiyati tedbir talebinin bu aşamada REDDİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından tedbir taleplerine istinaden verilen kararda "davacı talebinin incelenmesinde, davacının çekin keşidecisi olması nedeniyle ödeme yasağı talebinin reddine" şeklinde karar verildiğini, Kural olarak iptal davasını, çeki düzenleyenin değil, hamilin açması gerektiğini, ancak, çekin düzenleyen tarafça imzalandıktan sonra lehtara verilmeden kaybolma ihtimalinde, çeki düzenleyenin de iptal davası açabildiğini çünkü bu durumda düzenleyenin hem çeke varlık kazandıran iradesinin çekte yer aldığını hem de bir anlamda düzenleyen kişinin çekin hamili konumunda olduğunu,

Somut olayda ödeme yasağı talep edilen çeklerin, düzenleyen müvekkil tarafça imzalandığını ancak lehtara verilmeden kaybolduğunu, dolayısıyla Yerel Mahkeme tarafından verilen kararın hukuka aykırı olup ortadan kaldırılması gerektiğini beyan etmiştir. ... Bankası A.Ş., Şişli/İst. Şubesi, 08.02.2025 keşide tarihli, ... seri numaralı, ... hesap numaralı, 200.000,00-TL bedelli çek ve, ... Bankası A.Ş., Şişli/İst.

Şubesi, 08.03.2025 keşide tarihli, ... seri numaralı, ... hesap numaralı, 200.000,00-TL bedelli çekin müvekkil şirket yedinde iken nedeni belirlenemeyen bir şekilde ortadan kaybolduğunu, (Ek-1: Bankadan alınan çek karnesine ait bilgi evrakı.) Bahsi geçen çeklerin kötü niyetli şahısların eline geçmiş veya geçebilecek olması sebebiyle ve müvekkil şirketin telafisi güç zararlara uğramaması için ödeme yasağı kararı verilmek üzere Yerel Mahkemenin tedbire ilişkin kararının ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep etme zarureti hasıl olduğunu beyanla,

İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/75 E. Sayılı dosyasından verilen ihtiyati tedbir talebinin reddi kararının ortadan kaldırılmasına, çekler hakkında ödeme yasağına istinaden ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Talep, 6102 Sayılı TTK’nun 818/1-s bendi atfı ile 757 ila 764. maddeleri hükümlerine göre zayi nedeniyle çek iptali istemiyle açılan davada, dava konusu çekler ile ilgili ödeme yasağı kararı verilmesine ilişkindir.

Mahkemece, ihtiyati tedbir niteliğindeki ödemeden men talebinin reddine karar verilmiş ve verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. 6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek elinden çıkan hamil, çekin kimde olduğu bilinmiyorsa, çekin ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerinden çekin iptaline karar verilmesini talep edebilir.

Çekin zayii nedeniyle iptali davası açma hakkı hamile ait olup, zayi nedeniyle iptal talebinde bulunan kişi, çekin hamili olduğunu ve çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu ispata elverişli deliller sunmalıdır.

TTK'nın 818/1-s maddesi yollaması ile çekler hakkında uygulanacak olan TTK'nın 757/1 maddesinde;'' İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.'' hükmü düzenlenmiştir. Maddeye göre iradesi dışında çek elinden çıkan yetkili hamil, mahkemeden muhatap bankanın çek bedelini ödemesinin önlenmesi için tedbir talep edebilecektir.

Davacının dava konusu çek hesap sahibi olduğu dikkate alındığında yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler uyarınca keşidecinin muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmadığından Mahkemece ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesi isabetli olup, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Sonuç olarak, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere göre, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.