İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/528 K.2025/589

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin ... Bank ...-Kağıthane Şubesine ait ...çek seri nolu, 23.02.2024 vade tarihli 418,000 TL bedelli, ve ...

Bank ...-Kağıthane Şubesine ait ... çek seri nolu, 23.03.2024 vade tarihli 418,000 TL bedelli 2 adet çeki kaybetmek suretiyle zayi ettiğini, çeklerin kaybolduğunun fark edilmesinin akabinde müvekkili şirket yetkilisi tarafından şikâyette bulunulduğunu, çeklerde hamil bulunmamakta ve çeklerin vade tarihleri 23.02.2024 ve 23.03.2024 olsa da kötü niyetli 3. şahısların eline geçmesi durumunda, vade tarihlerinin değiştirilmesi ile çekin işletilmesi tehlikesi söz konusu olduğundan,

müvekkilinin uğrayacağı zararlar nedeni ile mağdur olmasının önlenmesi ve zayi olan çeklerin müvekkili firma lehine ve hamil kısmınında doldurulması ile hamili aleyhine de telafisi zor zararlar doğurabileceğinden çeklerin iptaline karar verilmesi için bu davanın açılması ve çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ilgili banka şubesine çeklere ilişkin tedbiren ödeme yasağı konulmasını talep etme zarureti hasıl olduğunu beyanla ... Bank Kağıthane Şubesi’nin TR...

IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ...çek seri nolu, 23.02.2024 vade tarihli 418,000,00 TL bedelli, ve ... Bank ...Kağıthane Şubesine ait ... çek seri nolu, 23.03.2024 vade tarihli 418,000,00 TL tutarındaki 2 adet çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi'nin 24/02/2025 tarih 2025/126 Esas- 2025/129 Karar sayılı kararında.

"Dosyada yapılan incelemede davanın çek iptali davası olduğu ve davada HMK 316-322 maddelerince basit yargılama usulü uygulandığından ve HMK 321/1 maddesi gereğince mahkeme mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verileceğinden ve dava dilekçesinin incelenmesinde davayı açan ... keşideci olduğu keşidecinin çek iptali davası açma hakkı bulunmadığından yapılan incelemede davacı şirketin iptalini istediği çeklerin ...

Bank ...-Kağıthane Şubesine ait ... çek seri nolu, 23.02.2024 vade tarihli 418,000,00 TL. bedelli, ve ... Bank ...-Kağıthane Şubesine ait ... çek seri nolu, 23.03.2024 vade tarihli 418,000,00 TL. bedelli keşide yeri İstanbul olan çeklerin keşidecisinin davacı ... olduğu anlaşılmıştır. TTK'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir(TTK m.652). 6102 sayılı TTK'nın 651/2.

Maddesi gereğince kıymetli evrak zayi olduğu anda ancak çek üzerinde hak sahibi olan kişinin iptal davası açma hakkının bulunduğu keşidecinin çek iptal davası açma hakkının bulunmadığı (Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 30/10/2013 tarih 2013/3036 esas 2013/19155 karar sayılı ilamınında aynı yönde olduğu) anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..."gerekçesi ile ''Davacının davasının REDDİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Mahkemenin verdiği kararın gerekçesinin yerinde olmadığını, keşidecisi müvekkili olan ve iptali istenilen çeklerin kaybolduğunu, kaybolduğuna dair emniyete yapılan şikayet tutanağının bulunduğunu ve her iki çek üzerinde hamil kısımlarının boş olduğunu, Mahkemeye sunulan çek görsellerinde de hamil kısmının boş olduğunun açık olması hasebiyle müvekkilinin elindeyken kaybolan çeklerin iptali talebinin 6102 sayılı TTK'nın 651/2. maddesine dayanılarak reddedilmiş olması usul ve yasaya aykırı olduğundan,

bu istisna sayılacak durum karşısında kaybolan çeklerin kötü niyetli kişiler tarafından doldurularak müvekkili şirketin zarara uğrayabileceğinin gözetilmesi gerektiğini, Mahkemeden keşidecisi müvekkili şirket olan ve hamil kısmı boş olan çeklerin sonradan doldurularak kullanılabileceğini ve bu durumda da müvekkili şirketin bu çekler sebebiyle zarara uğrayacağını beyanla Yerel mahkemenin 24.02.2025 tarihli ve 2025/126 E. - 2025/129 K. sayılı kararının istinaf incelemesi sonucu kaldırılmasını talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, TTK'nın 818/1-s maddesi yollaması ile 757 vd. maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali davasıdır. Mahkemece, yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

6102 sayılı TTK'nın 757. maddesi uyarınca, iradesi dışında çek elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, çekle ilgili ödeme yasağı kararı verilmesini isteyebilecektir. Aynı kanunun 651/2. maddesinde kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda, senet üzerinde hak sahibi olan kişinin senedin iptaline karar verilmesini isteyebileceği kabul edilmiştir.

Buna göre, kıymetli evrakın iptaline ilişkin davanın ancak kıymetli evrakın hamili tarafından açılabilmesi mümkündür.

Mahkemece de belirtildiği üzere, davacı keşidecisi olduğu çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiş olup davacının keşideci konumunda olduğu ve meşru hamil (alacaklı) sıfatı bulunmadığı çekler hakkında iptal davası açamayacağı, dosyadaki belgelere ve gerekçe içeriğine göre, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, verilen kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.