İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2026/381 K.2026/390

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili Banka'nın müşterileri tarafından tahsil işlemlerinin ifası için Müvekkili Banka'ya tevdi edilen aşağıda dökümü yapılan 1 adet bono ve müşteriden alınan kabul yazısı evrakı, Müvekkili Bankanın bir şubesinden başka bir şubesine gönderilmesi aşamasında iken kaybolmuş ve tüm aramalara rağmen bulunamamıştır. Diğer bir deyişle, mezkur bono Bankanın rızası dışında elinden çıkmıştır. Bono Bilgileri: Keşidecisi : .....

(TCN...........) Adresi :... Mah. ..... Cad. No:. D:. .-İstanbul Hamili : ..........Bankası A.Ş. Miktarı : 6.000.000,00.-TL (AltıMilyonTürkLirası) Düzenleme Tarihi : 20.01.2025 Düzenleme Yeri : İstanbul, söz konusu bononun keşidecilere ibrazı, ibrazından sonra suiniyetli kişiler tarafından kullanılması, hatta bonoya istinaden icra takibi dâhil bilcümle işlemlerin yapılması her zaman için mümkündür.

Müvekkili Banka’nın rızası olmaksızın elinden çıkan yukarıda bilgileri yer alan bonodan dolayı ödenmemesi gereken bir bedelin ödenmek zorunda kalınması veya da haciz gibi istenmeyen bir durumla karşılaşılması telafisi imkânsız zararların doğmasına sebebiyet verecektir.

Bu itibarla herhangi bir zararın önlenmesi bakımından öncelikle bono bedelinin ödenmemesi için ihtiyati tedbiren “ödeme yasağı kararı” verilmesi ve bunun ifası için; söz konusu bono keşidecisine yukarıda verilen adresine ödeme yasağı kararının tebliğine ve bilahare gerekli muhakemenin icrası ile neticeden söz konusu bononun iptaline karar verilmesini talep etme zarureti hasıl olmuştur. Sair bono ile birlikte...

(TCN.......)'dan alınan "Sözleşmede genel işlem koşulu kullanılmasının kabulü" ıslak imzalı belgesi de kaybolmuştur.

Bankacılık Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Vergi ve sair mevzuat gereğince saklamakla mükellef olunan işbu belge de kaybolduğundan, TKK madde 68. maddesi uyarınca belgenin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep etme zarureti hâsıl olduğundan bahisle müvekkili Banka’nın rızası olmaksızın elinden çıkan yukarıda dökümü yapılan bono bedelinin ödenmemesi için öncelikle ihtiyati tedbiren ödeme yasağı kararı verilmesine,

ödeme yasağı kararının ifası için Bononun keşidecilerinin / borçlularının yukarıda verilen adreslerine ödeme yasağı kararının tebliğine, neticede dilekçe içeriğinde dökümü yapılan bononun iptaline, müşteriden alınan Kabul Belgesine ilişkin Zayi Belgesi Verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde, .. Ekim 2025 tarih -........ sayı, ....... Ekim 2025 tarih - ..... sayı ve .....

Kasım 2025 tarih - ...... sayılı gazetelerde olmak üzere üç kez iptal talebine ilişkin ilan yaptırılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 21/01/2026 tarih ve 2025/884 Esas - 2026/72 Karar sayılı kararında;"......Davacı tarafından zayi edildiği bildirilen bonoyla ilgili olarak TTK 761. ve 762. madde hükümleri gereğince dava konusu bonoyu bulanların veya herhangi bir nedenle ellerinde bulunduranların ilk ilan tarihinden itibaren 3 aylık süre içinde mahkememize ibraz etmeleri veya bir bildirimde bulunmaları, aksi takdirde bononun iptaline karar verileceği konusunda Ticaret Sicil Gazetesinde 1. ilan ...../10/2025 tarihinde, 2. ilan ....../10/2025 tarihinde ve 3. ilan ./11/2025 tarihinde olmak üzere,

birer hafta ara ile üç kez ilan yapılmış ancak kaybolduğu iddia olunan bono bulunamamış ve ilgili bono mahkemeye ibraz edilmemiştir.Bu kapsamda talebe konu bonoya ilişkin ilanlar yaptırılmış ve ilanda beklenen sürelerin de geçtiği anlaşıldığından zayi sebebiyle bono iptali davasının kabulüne karar verilmiştir.

TTK 82/7 maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi davası yönünden;TTK 82(7) maddesi, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmünü düzenlemiştir.

Zayi belgesi verilmesi talep edilen kabul belgesinin davacı bankanın ...şubesinden...şubesine kargo vasıtasıyla gönderimi esnasında kaybolduğunun anlaşıldığı, TTK hükümleri kapsamında kendi kusurlu davranışı veya ihmali davranışı ile belgelerin kaybolmasına sebebiyet veren tarafın zayi belgesi talep edemeyeceğinden, davacının kendi ihmali davranışları ile kabul belgesinin kaybedildiği anlaşılmakla davacının zayi belgesi verilmesi davasının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesi ile,

''1-Zayi sebebiyle bono iptali davasının KABULÜ ile, Keşidecisi..., lehtarı ......Bankası Anonim Şirketi, tanzim yeri İstanbul, tanzim tarihi 20/01/2025 ve ödeme tutarı 6.000.000,00 TL, OLAN BONONUN ZAYİ SEBEBİYLE İPTALİNE, 2-TTK 82/7 maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi davasının REDDİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu belgenin davacı bankanın kusuru olmaksızın kaybolduğunu, müvekkil bankanın Türkiye genelinde 200'den fazla şubesi ile faaliyette bulunan bir.....bankası olduğunu, banka nezdindeki müşteriler tarafından hesap açtıkları şubelerde eksik belge bulunması durumunda davacı bankanın en yakın şubesine uğrayarak ilgili belgeleri imzalayabilmek te olduklarını, banka şubeleri tarafından işbu belgelerin kargo ile asıl şubelerine gönderilmekte olduğunu, davaya konu belgelerin davacı Bankanın ...Şubesi(İstanbul)sinde imzalandığını,

ancak müşterinin asıl şubesinin...Şube olması hasebiyle müşterinin belgelerinin kargo ile...Şubeye gönderildiğini, ilgili kargo aşamasında müşterinin bonosu ve kabul belgesinin kaybolduğunu, yerel mahkeme tarafından bononun iptaline karar verildiğini, TTK m.82/7 düzenlemesinde zayi belgesi verilmesini gerektirecek hallerin sınırlı olarak sayılmadığını, ayrıca davacı bankanın Bankacılık Kanunu, TTK ve Vergi Kanunu uyarınca ilgili belgeleri saklamakla yükümlü olduğunu, bu sebeple ilgili belgeye ilişkin zayi belgesi verilmesi gerektiğini,

davacı banka tarafından şubeleri arasında kargo ile belge gönderilmesi hususunun hayatın olağan akışına uygun olduğunu, işbu sebeple davacı bankaya kusur atfedilmesinin açıkça haksız olduğunu ileri sürerek zayi belgesi talebinin reddi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Dava; dava konusu bononun ve 20/01/2025 tarihli müşteri kabul yazısının davacı bankanın bir şubesinden diğer şubesine kargo ile gönderildiği sırada kaybolduğu iddiasıyla TTK'nın 778. maddesi atfı ile 757 ve devamı maddeleri uyarınca bononun iptaline, müşteri kabul yazısına ilişkin ise TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.Mahkemece bononun zayi sebebiyle iptaline, müşteri kabul yazısına ilişkin zayi belgesi verilmesi talebinin reddine karar verilmiş, red kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.TTK'nın 82/7. maddesinde.

"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün (01/07/2022 Tarihli 7417 sayılı Kanun ile değişik) içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü düzenlenmiştir.

Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler için zayi belgesi verilebilmesi, defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.

Somut uyuşmazlıkta davacı vekili tarafından dava konusu belgenin bankanın ...Şubesinden...Şubesine kargo ile gönderildiği sırada kaybolduğu ileri sürülerek zayi belgesi verilmesinin talep edildiği, ancak zıyaa durumunun maddede sayılan veya benzeri sebeplerden ileri geldiğinin iddia edilmediği gibi,

yasal mevzuat gereğince ağırlaştırılmış kusur yükümlülüğü bulunan bankanın kendisi ve müşterileri için önem arz eden söz konusu belgeleri daha güvenli araç ile taşıtmak yerine kargo ile taşınmasını tercih ettiği dikkate alındığında basiretli bir tacir gibi davranarak ticari belgelerini korumak için gerekli dikkat ve özeni göstermediği ve tüm özeni göstermesine rağmen kaçınılmaz sebeplerle zayii olgusunun gerçekleştiğini ispat edemediği gözetilerek Mahkemece zayi belgesi verilmesi talebinin reddine karar verilmesi isabetli olup,

davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.