İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2019/2151 K.2019/1624

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı mahkemenin yetkisizliğine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, taraflar arasında imzalanan AutoMatic Müşteri Sözleşmesine istinaden davalının araçları için lüzumlu akaryakıtı müvekkilinin bayiilerinden satın aldığını ve bedelini de sözleşmeye dayalı kurulan sistem marifetiyle ödemesinin kararlaştırıldığını, müvekkilinin davalıdan alacaklı olduğunu, davalının sözleşmeden kaynaklanan ödeme yükümlülüğünü yerine getirmediğini, alacağın tahsili için davalı aleyhine girişilen ilamsız icra takibinin yetkiye ve borca itiraz sonucu durduğunu ileri sürerek,

itirazın iptali ile takibin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin ikametgahı Kayseri’de olup, davanın yetkisiz yerde açıldığını, davacının dayandığı sözleşmedeki imzanın müvekkiline ait olmadığını, kaldı ki müvekkilinin akaryakıt sözleşmesi imza edecek araç filosuna sahip olmadığını, davacıdan akaryakıt alımında bulunan araçların müvekkili ile ilgisinin bulunmadığını, müvekkilinin adına tek bir araç olup aracın akaryakıtını da peşin olarak herhangi bir akaryakıt istasyonundan aldığını savunarak, davanın reddine ve kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, 2004 sayılı İİK hükümleri kapsamında açılan itirazın iptali davasında yetkili mahkemenin tamamen 6100 sayılı HMK'nın m. 6 vd. hükümlerine göre belirlendiği, davalının yetki ilk itirazının usulüne uygun ve yerinde olduğu, davacının yetki ilk itirazına karşı çıkmadığı gerekçesiyle mahkemenin yetkisizliğine, yetkili mahkemenin Kayseri Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunun tespitine, kararın kesinleşmesini takiben HMK'nın 20. maddesinde belirtilen iki haftalık süre içerisinde talep halinde dosyanın Kayseri Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir.Bu karara karşı davacı vekili tarafından, süresi içerisinde, istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; uyuşmazlığın para alacağından kaynaklı olup, TBK'nın 89. ve HMK'nın 10. maddeleri gereğince alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin de yetkili olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmedeki yetki şartına göre de İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğunu, yetkisizlik kararı verilmesinin usule aykırı olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE Dava, taraflar arasında imzalandığı iddia edilen Automatic Müşteri Sözleşmesi çerçevesinde davalının araçlarına satılan akaryakıt bedellerinin tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince, davanın yetkisiz yerde açıldığından dava dosyasının Kayseri Nöbetçi Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. İtirazın iptali davalarında, dava konusu icra takibinde icra müdürlüğünün yetkisine yönelik yetki itirazının bulunması halinde, mahkemenin öncelikle icra müdürlüğünün yetkisine vaki itirazı incelemesi gerekmektedir.

Çünkü, yerleşik Yargıtay içtihadı uyarınca, yetkili icra müdürülüğünden icra emri tebliğ edilmiş olması, dava şartıdır. İcra Müdürlüğünün yetkisine vaki itirazın haklı bulunması halinde mahkemece verilecek olan karar, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden ret kararı olmalıdır.

İlk derece mahkemesince, öncelikle İcra Dairesinin yetkisine vaki itirazın incelenip dava şartının mevcut olup olmadığı hakkında bir karar vermeden, mahkemenin yetkisine vaki itirazı inceleyip karara bağlaması usule aykırı olmuştur. Somut olayda, davalı tarafça davaya dayanak olarak sunulan sözleşmedeki imzanın yanısıra taraflar arasındaki akdi ilişki inkar edilmiştir. Diğer taraftan davacı taraf, delil olarak sözleşmenin yanısıra fatura ve ticari defterlerine de dayanmıştır.

Yetki itirazı ön sorun (hadise) şeklinde incelenir.

Bu durumda mahkemece davacının sunmuş olduğu bu deliller incelenip, sözleşme üzerinde imza incelemesi ve gerekirse ticari defterler üzerinde araştırma yaptırılmak suretiyle deliller eksiksiz olarak toplanıp hep birlikte değerlendirilerek, taraflar arasında akdi ilişkinin varlığının saptanması halinde TBK'nın 89/1 ve HMK'nın 10. maddeleri uyarınca, davanın para alacağına ilişkin bulunması nedeniyle alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yeri icra dairesi de yetkili olduğu gözetilerek, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir (Bkz.

Yargıtay 19. HD, 04.11.2015 tarih, 2015/2795 Esas; 2015/14017 Karar sayılı ilamı).HMK'nın 353/1.a.4. maddesi uyarınca, mahkemece, dava şartlarına aykırı karar verilmesi halinde, istinaf mahkemesince, işin esası incelenmeksizin, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilir.

Somut olayda mahkemece, dava şartı niteliğindeki icra dairesinin yetkisine vaki itiraz değerlendirilmeden karar verilmiş olduğundan, HMK'nın 353/1.a.4 .maddesi uyarınca, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki karar verilmiştir.