İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2022/2282 K.2024/1011

Zayi belgesi verilmesi talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin muhasebe işleri ile muhasebeci ...'nun ilgilendiğini, muhasebecinin 05/01/2022 tarihinde bilgisayarına crypto virüs bulaşması nedeni ile bilgisayarının çöktüğünü, bu nedenlerle 2021 yılı Ocak ayı yevmiye beratı, kebir beratı, defter raporu ve yine bu döneme ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyaları, 2021 yılı Şubat ayı yevmiye beratı, kebir beratı, defter raporu ve yine bu döneme ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyaları, 2021 yılı Mart ayı yevmiye beratı, kebir beratı,

defter raporu ve yine bu döneme ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyaları, 2021 yılı Nisan ayı yevmiye beratı, kebir beratı, defter raporu ve yine bu döneme ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyaları, 2021 yılı Mayıs ayı yevmiye beratı, kebir beratı, defter raporu ve yine bu döneme ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyaları, 2021 yılı Haziran ayı yevmiye beratı, kebir beratı, defter raporu ve yine bu döneme ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyaları, 2021 yılı Temmuz ayı yevmiye beratı, kebir beratı, defter raporu ve yine bu döneme ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyaları, 2021 yılı Ağustos ayı yevmiye beratı, kebir beratı,

defter raporu ve yine bu döneme ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyaları, 2021 yılı Eylül ayı yevmiye beratı, kebir beratı, defter raporu ve yine bu döneme ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının zayi olduğuna ilişkin zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Davacı taraf dava dilekçesi kapsamında 2021 yılına ait e-defterlerinin muhasebecisinin bilgisayarına virüs girdiğinden zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep etmiştir. E-defter tutan davacının e-defter tutmakla e-defterin muhafazası ve saklanması yönünden yapması gereken yükümlülükleri bulunmaktadır.

Bu yükümlülükler ise Yüksek Yargtıay 11. Hukuk Dairesi'nin ve Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairelerinin yerleşik içtihatlarında açıklanmıştır. Söz konusu yerleşik içtihatlarda da açıklandığı üzere e-defter tutan tacirlerin öncelikle e-defterlerin ikincil kopyalarını kendilerinin harici olarak depolama aygıtlarında yedekleme yapmaları gerektiği, yine ayrıca özel entegratör kuruluşlardan ikincil yedekleme için yedekleme hizmetlerinin alınması gerektiği ifade edilmiştir.

Dava konusu uyuşmazlıkta ise tacir olan davacı ikincil yedekleme bakımından kendisi harici bir yedekleme yapmadığı gibi yedekleme konusunda özel entegratör kuruluştan hizmet de almamıştır. Tacir olan davacı basiretli davranmayarak e-defterlerin zayisinde kusurlu olduğu sabittir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 82. maddesi gereğince tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin yangın, su baskını veya buna benzer bir afet durumunda yada hırsızlık sebebi ile saklama süresi içerisinde defterlerin veya belgelerin zayi olması durumunda zayi belgesinin verilebileceği belirtilmiş, Yüksek Yargtıay 11. Hukuk Dairesi'nin ve Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairelerinin yerleşik içtihatlarında e-defterler yönünden zayi belgesi verilebilmesi için tacir ikincil kopyalar yönünden yapması gereken yükümlülükler bulunduğu,

bu yükümlülüklerin ise ikincil kopyaların tacir tarafından harici olarak depolama aygıtlarında saklanması, yine özel entegratör firmalarından ikincil kopyaların muhafazası hususunda hizmet alınması gerektiği, dava konusu uyuşmazlıkta ise tacir olan davacının bu yükümlülüklerden hiçbirini yerine getirmediği, tacir olan davacının basiretli bir tacirin göstereceği tüm dikkat ve özenin gösterilmesi halinde dahi önlenemeyen bir sebepten ötürü e-defterlerinin zıyaa uğradığını ispatlayamadığı..." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Dava devam ederken bilirkişi incelemesi yapılmış olup 15/06/2022 tarihli bilirkişi raporunun dosyaya sunulduğunu, bilirkişi raporunda müvekkili şirketin muhasebecisi ...'nun müvekkili şirketin muhasebe işlemlerini yaptığı, SMMM ...'nun bilgisayarlarının güvenlik duvarı ile korunduğu, internet arızası nedeniyle ... tarafından modemin sıfırlanması sonucu güvenlik duvarının kalktığı, bu sebeple SMMM ...'nun bilgisayarlarına Crypto virüsü bulaştığı ve SMMM ...'nun bilgisayarında kopyaları olan e-defterlerin ulaşılamaz hale geldiği, bu durumun teknik bir sorun olduğu ve kimsenin kusuru bulunmadığı hususlarının saptandığını, bilirkişi raporunda;

e-defterlerin bilgisayar virüsü nedeniyle zayi olmasının müvekkili şirketin kusuru olmadığı açıkça saptanmışken, ilk derece mahkemesi tarafından müvekkili şirkete kusur yüklenerek davanın reddi kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu, İlk derece mahkemesinin gerekçeli kararında;

bilgisayara virüs girmesinin kanunda sayılan sel, yangın gibi özel bir durum olmadığının belirtildiğini ancak günümüz teknoloji çağında şirket ticari defterlerinin fiziki olarak değil, bilgisayar ortamında hazırlanmakta ve bilgisayar ortamında saklanmakta olduğunu, müvekkili şirketin yada şirket muhasebecisinin bilgisayara virüs bulaşmasında yada virüs sonucu e-defterlerin zayi olmasında bir kusurları olmadığından dolayı, bilgisayar virüsünün de sel, yangın gibi olağanüstü durum gibi değerlendirilmesi gerektiğini ve davamızın kabulüne karar verilmesi gerektiğini,

Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, TTK'nın 82. maddesi kapsamında zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkili şirketin e defter uygulamasına tabi mükelleflerden olup, 2021 yılı Ocak- Eylül ayları e defteri kebir ve e yevmiye defterleri ile bunların berat dosyalarının ikincil kopyalarına ilişkin dosyalarının bulunduğu mali müşavir bilgisayarının siber saldırıya uğraması sonucu e-defter ve berat dosya kayıtlarının zayi olduğunu ileri sürerek zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.TTK'nın 64/3. maddesinin son cümlesi "Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir." şeklindedir.

TTK'nın 82/7. maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. " düzenlemesi yer almaktadır.

Davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan 19/10/2019 tarih 30923 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 3 Sıra No'lu Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'le; elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanması zorunluluğu getirilmiştir (Bkz.

Tebliğ m.4.4.1-e).Öte yandan, aynı Tebliğin 7.1. maddesininde, e-defter tutanların, Vergi Usul Kanunu'nda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde,

söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini isteyebilecekleri.

Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin ibraz edilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-defter ve berat dosyalarının e-defter uygulaması aracılığı ile Başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için Başkanlık tarafından yazılı izin verileceği düzenlenmiştir.

TTK'nın 82/7. maddesine uygun şekilde düzenleme yapılan anılan Tebliğ'de e-defter veya beratlarına ait kayıtların bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren 15 gün içinde yetkili mahkemeden zayi belgesi verilmesini istemesi gerektiği belirtilmiştir.

İlk derce mahkemesi gerekçesinde de işaret edildiği üzere, davacı yanca ikincil kopyaların sisteme yüklenmesi konusunda gerekli işlemleri yapması gerektiği, kopyaların muhafazası için Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanması zorunluluğu bulunmasına rağmen, davacı yanca bu yönde özel entegratör firmalarından destek alınıp, özel entegratör bünyesinde saklama işlemi yapılmadığı anlaşılmakla, davanın reddi kararı isabetli olup, aksi yöndeki davacı vekili istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Davacı vekilinin istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucu ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusununa HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.