İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/154 K.2024/231

Taraflar arasında görülen ihtiyati haciz talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonucunda, kararda yazılı nedenlerle verilen ihtiyati haciz kararına karşı, borçlu ... tarafından yapılan itirazın kabulüne ilişkin verilen ek karara karşı, alacaklının istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili talep dilekçesinde özetle; ... San. Tic. ve Ltd. Şti. tarafından borçlu ... Peyzaj Ürün. Paz. Tic. Ltd. Şti.emrine keşide edilen ... Bankası A.Ş.

Belediye/Adana Şubesine ait ... seri nolu 20.08.2023 keşide tarihli ve 275.000,00-TL bedelli çekin ciro yolu ile müvekkilince iktisap edildiğini, keşide tarihinde ibraz edilen çekin karşılıksız çıktığını ve 6.000,00 TL banka sorumluluk bedelinden kalan bakiye 269.000,00 TL'sinin ödenmediğini, alacağın rehinle teminat altına alınmadığını ileri sürerek, borçluların taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini istemiştir.

İlk derece mahkemesi, ihtiyati haciz talebini değerlendirdiği 19.09.2023 tarihli kararında; "...talebin, icra iflâs kanununun 257 ve devamı maddeleri gereğince yerinde olduğu anlaşılmakla kabulü ile; yukarda kimliği yazılı alacaklının 269.000,00tl alacağının ifasının temini için borçluların yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz malları ve alacaklariyle diğer haklarının borca yeter miktarının i.i.k’nunda belirtilen muayyen tahditler dairesinde ihtiyaten haczine,

alacağın % 15 oranında 40.350,00tl nakdi veya banka teminat mektubunun alacaklı tarafından mahkememiz veznesine teminat olarak depo edilmesine,.." gerekçesiyle ihtiyati haczin teminat karşılığı kabulüne, karar vermiştir. Bu karara karşı, borçlu ... vekili tarafından, İİK'nın 265. maddesi uyarınca, süresinde itiraz edilmiştir. İhtiyati hacze itiraz eden borçlu ... vekili, itiraz dilekçesinde özetle; mahkemenin ihtiyati haciz kararı üzerine Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında ihtiyati haciz uygulanmasına karar verildiğini, müvekkili şirketin araçları ile banka hesaplarına haciz uygulandığını, ihtiyati haczin hiç bir borçlu için yetkili olan icra dairesinde talep edilmediğini ve ihtiyati haciz şartları oluşmadığını, çekin müvekkilince keşide edilmediğini ve müvekkilinin çeki keşide eden şirketten alacağı bulunduğunu, müvekkilinin önceki cirantadan mal veya hizmet almadığını, sahte kaşe ve imza ile müvekkilinin çek sorumlusu yapıldığını belirterek, ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ İlk Derece Mahkemesi, itirazı değerlendirdiği 18.10.2023 tarihli ek kararında; "..İİK'nun 265/1 maddesi uyarınca 'borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.' İİK 257 ve devamı maddelerinde düzenlenen ihtiyati hacze itirazın süresi ve koşulları aynı yasanın 265.

Maddesinde açıkça hükme bağlanmıştır. Bu itiraz sebepleri sınırlı olup, şekli niteliktedir.

İtiraz edenin adresi ve anılan adresin bağlı bulunduğu mahal mahkemesi göz önüne alınarak talep konusunda İstanbul Anadolu Mahkemelerinin yetkili olduğu anlaşılmakla, itirazın kabulüne, itiraz eden yönünden ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.." gerekçesiyle ihtiyati haciz kararına yapılan yetki itirazının kabulü ile 19.09.2023 tarihli ve 2023/278 D.İş 2023/280 D.İş karar sayılı kararının kaldırılmasına, karar verilmiştir.

Bu ek karara karşı, ihtiyati haciz talep eden alacaklı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili istinaf başvuru dilekçesinde. Müvekkilinin yetkili hamili olduğu ... seri nolu, 20.08.2023 keşide tarihli ve 275.000,00 TL bedelli çekin tahsili amacıyla lehdar ... Peyzaj Ürü. Paz. Tic. Ltd. Şti. ile diğer borçlular ... San. Tic. Ve Ltd. Şti. ve ...

A.Ş. aleyhinde Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/278 D.İş sayılı dosyasından ihtiyati haciz kararı alınarak takip başlatıldığını, karara karşı ... Peyzaj Ürü. Paz. Tic. Ltd.

Şti. tarafından yetkisiz yerde ihtiyati haciz talep edildiği gerekçesiyle itiraz edildiğini, ve mahkemece itirazın kabulüne karar verildiğini, ihtiyati haciz açısından genel yetkili yer olan borçlunun yerleşim yerindeki icra dairesinde, muhatap bankanın bulunduğu yerde veya İİK’nın 50/1. maddesi uyarınca çekin keşide edildiği yerdeki icra dairesinde ve borçlunun birden fazla olması halinde bunlardan birinin yerleşim yerinde ihtiyati haciz talep edilebileceğini, borçlu ...

A.Ş.'nin ticaret sicil adresinin "... Mah. ... Sok. No:...

Başakşehir/İstanbul" olup Küçükçekmece adliyesinin etkili olduğunu, bu yerin de asliye ticaret mahkemesi açısından Bakırköy Adliyesine bağlı olduğundan dolayı ihtiyati haciz başvurusunun yetkili yerde yapıldığını, mahkeme kararına göre birden çok borçlu hakkında ayrı yerlerde takip yapılması gerektiğini ve HMK'nın 7.maddesinin uygulanmasının imkansız hale geleceğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve ihtiyati hacze yönelik itirazın reddine karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, İİK'nın 265.maddesi uyarınca ihtiyati hacze itirazın kabulüne dair verilen ek kararın istinafına ilişkindir. İlk derece mahkemesince borçlu vekilinin ihtiyati hacze itirazın kabulüne dair verilen ek karara karşı, ihtiyati haciz talep eden alacaklı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı yasanın 50. maddesiyle "Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur.

Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe salahiyetlidir." şeklindeki düzenleme uyarınca ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan bu alacaklar için 6098 sayılı TBK'nın 89/1. (818 Sayılı BK'nın 73/1) hükmü uygulanamaz.

Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, ödeme yerinde (6102 sayılı TTK'nın 781/2 fıkrası uyarınca çekte açıklık yoksa, muhatabın ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılır. Muhatabın ticaret unvanı yanında birden fazla yer gösterildiği takdirde, çek, ilk gösterilen yerde ödenir.

Böyle bir açıklık ve başka bir kayıt da yoksa, çek muhatabın merkezinin bulunduğu yerde ödeme yeri sayılır.) ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Ayrıca, muhatap bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra, götürülecek borç niteliği kazanır ve HMK’nın 10. maddesi uyarınca ifa yeri olarak TBK'nın 89. madde hükmü nedeniyle, alacaklının ikametgah yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme haline gelir.

Somut olayda, ihtiyati hacze konu ... Bankası AŞ Adana Şubesine ait 20.08.2013 keşide tarihli 275.000 TL bedelli çekin keşidecisi ... Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti.olup, çek ... amrine keşide edilmiştir. Çek lehdar cirosu ile ... Ürünleri AŞ'le onun da cirosu ile takip alacaklısı ... San.ve Tic.Ltd.tarafndan iktisap edilmiştir.

Keşide tarihinde ibraz edilen çekin karşılığı bulunmadığı bankaca belirlenmiş ve çek garanti tutarı olan 6.000,00 TL bankaca 06.09.2023 tarihinde ödenmiştir.

Muhatap bankaya ibraz edilen ve karşılıksız çıkan çeke dayalı alacağın bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliği kazandığı, TBK'nın 89. maddesinde belirtilen alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme haline gelecektir.Dosyadaki belgelerden borçlulardan ...nin yerleşim yeri Başakşehir ilçesi olup, bu yerin Küçükçekmece yargı sınırları içinde kaldığı ve ticaret mahkemesi olarak Bakırköy ticaret mahkemelerinin yetkili olduğu anlaşılmaktadır.

Diğer yandan alacaklının yerleşim yeri de talep dilekçesinde Başakşehir ilçesi olarak gösterilmiştir. Dairemizce İTO sicil kaydı incelenmiş ve alacaklı şirketin de İkiteli/Başakşehir de yerleşim yerinni bulunduğu anlaşılmıştır. Bu durumda alacaklının yerleşim yeri itibariyle HMK'nın 10 ve TBK'nın 89.maddesi uyarınca ihtiyati haciz kararı veren mahkeme yetkilidir.

Talep konusu çekin bankaya ibrazı ile borcun götürülecek borç niteliğine dönüşmesinden dolayı TBK'nın 89/1.maddesi uyarınca alacaklının kendi ikametgahı mahkemesinde ve HMK'nın 6.maddesi uyarınca da borçlunun ikametgahı mahkemesinde talepte bulunulabilecektir. Çekin keşide yeri Adana olup bu madde yönünden mahkeme yetkili değildir. Ancak alacaklının yerleşim yeri/muamele merkezinin Başakşahir ilçesinde olması nedeniyle mahkeme yetkilidir.

Diğer yandan HMK'nın 7. maddesi gereğince birden fazla davalı bulunması hâlinde, bunlardan birinin yerleşim yerinde dava açılabilir. Borçlulardan ... AŞ'nin yerleşim yeri olan Başakşehir ilçesi, Bakırköy Asliye Ticaret mahkemelerinin yargı çevresi sınırları içinde kalmaktadır.

Gerek alacaklının ve gerekse borçlulardan birinin yerleşim yeri itibariyle mahkemenin yetkili olması ve HMK'nın 7. maddesinde belirlenen, bir davalıyı yetkili mahkemesinden başka yere götürme şartının gerçekleşmediği anlaşılmakla, mahkemenin yetkili olduğu anlaşılmaktadır. Borçlu tarafından ileri sürülen diğer itiraz nedenleri İİK'nın 265. maddesinde düzenlenen ihtiyati hacze itiraz nedenleri arasında değildir. Borçlu şekli olarak çekte borçlu görünmektedir.

Gerçekte bir borcunun bulunup bulunmadığı ile sahtelik iddiası açılacak bir menfi tespit davasında ileri sürülebileceğinden borçlu vekilinin itirazının reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle, alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin ihtiyati hacze itirazın kabulüne dair verilen 18.10.2023 tarihli ek kararının kaldırılmasına, HMK'nın 353/1.b.2 ve İİK'nın 265/5 maddeleri uyarınca ihtiyati hacze itiraz hakkında Dairemizce yeniden karar verilmesine ve sonuçta ihtiyati hacze yönelik ... vekilinin itirazının reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.