İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/249 K.2025/1128

Zayi belgesi verilmesi talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle talebin reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle. 23/08/2024 tarihinde ... Bankası AŞ Yabancı Sermayeli Şirketler Şubesinde gerçekleşen tadilat nedeni ile ...

Bankası AŞ Levent/İstanbul Şubesinin zemin katında yer alan arşiv ve kiralık kasa bölümlerinde su baskını oluştuğunu, su baskını ile müvekkili banka tarafından zamanaşımı süresi boyunca saklamakla yükümlü olunan ve arşive alınan müşteriler tarafından yapılan işlemleri gösterir dekont/ ve fişler su altında kalarak zayi olduğunu, su baskını sonrasında müvekkili bankanın şubesi tarafından konu ile aynı gün olaya ilişkin tutanak tutulduğunu, arşivde saklanan belgelere ilişkin olarak ise,

müvekkili başka şubesi tarafından 11/03/2024- 31.04.2024 tarihleri arasında yapılan işlemlere ilişkin işlem bazında ayrıştırılmış excel listesi de dilekçeleri ekinde ibraz edildiğini, gelinen aşamada müvekkili banka’nın saklamakla yükümlü olduğu dava dilekçesi ekinde liste halinde sunulan 11/03/2024 -31/03/2024 ve 01/04/2024-31/04/2024 gerçekleşen işlemlere ait fişlerin tamamı zayi olmakla birlikte, gerekmesi halinde Mahkeme tarafından yapılacak tespit neticesinde de gerçek durumun ortaya çıkacağını,

müvekkili bankanın saklamakla yükümlü olduğu ve zayi olduğu tespit edilen dava dilekçesi ekinde işlem bazında ayrıştırılarak listelenen fişlerle ile ilgili olarak zayi belgesi verilmesini talep edilmesi zarureti hasıl olduğunu ileri sürerek, İstanbul İli, Beşiktaş İlçesinde meydana gelen su baskını sonucu müvekkili bankanın "... Mahallesi ... Sokak No:...

Beşiktaş/ İstanbul" adresinde mukim Levent/İstanbul Şube hizmet binası içerisinde zayi olan ve müvekkili bankanın saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeler hakkında T zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Dava; dava dilekçesinde bahsi geçen ... Bankası Yabancı Sermaye Şirketler Şubesinde gerçekleşen tadilatta meydana gelen su baskını iddiasıyla arşiv bölümünde bulunan davacının saklamakla yükümlü olduğu fişlerin ıslanarak hasar gördüğü iddiasıyla ilgili belgeler konusunda TTK. 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi isteminden ibarettir.

Dava dilekçesinde 23/08/2024 tarihinde ...Bankası A.Ş. Yabancı Sermayeli Şirketler Şubesinde gerçekleşen tadilat nedeni ile ... Bankası A.Ş.

Levent/İstanbul Şubesinin zemin katında yer alan arşiv ve kiralık kasa bölümlerinde su baskını oluştuğu , su baskını ile davacı Banka tarafından zamanaşımı süresi boyunca saklamakla yükümlü olunan ve arşive alınan -müşteriler tarafından yapılan işlemleri gösterir dekont/ ve fişler su altında kalarak zayi olduğu belirtilerek olaya ilişkin tutulan tutanak ve ilgili belgelere ilişkin dökümler flash bellek ile mahkememize sunulmuştur.

Su baskını iddiasıyla ilgili olarak nedeniyle İSKİ'ye müzekkere yazılarak olay nedeniyle herhangi bir ihbar veya şikayette bulunulup bulunulmadığı hususu sorulduğu , söz konusu adresle ilgili kayıtlarda yapılan inceleme neticesinde 23/08/2024 tarihinde bahse konu adresten herhangi bir arıza kaydının bırakılmadığı tespit edildiği şeklinde yazı cevabı gönderildiği anlaşılmıştır. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde. TTK'nun 82/7. maddesinde.

"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." hükmüne haizdir.

Davacı, zayi belgesi verilmesini istediği belgeleri, ticari işletmesinde sakladığı sırada su baskını nedeniyle zayi oldukları iddiasını TTK'nun 82/7. maddesi gereğince ispatla yükümlüdür. Davacı delilleri eksiksiz olarak toplanıp tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı bankanın şube yetkilileri tarafından zayi belgesi istenilen belgeler hakkında düzenlenmiş olan tutanak yeterli görülmemiştir.

Davacı banka mücbir sebep niteliğindeki su baskını iddiasına karşılık kanunen saklamakla yükümlü olduğu belgeleri muhafaza etmek için basiretli bir tacirin alması gereken tedbirlere başvurup vurmadığını, özen görevini yerine getirip getirmediğini, belgelerin zayi olmasında kusuru olmadığını ispat edememiştir. Bu durumda TTK'nun 82. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi mümkün değildir.

Tüm bu nedenlerle davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 27/11/2019 tarih 2019/663 Esas 2019/7589 Karar sayılı ilamı) "gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava dilekçesini tekrarla, su baskını ile davacının zamanaşımı süresi boyunca saklamakla yükümlü olunan ve arşive alınan -müşteriler tarafından yapılan işlemleri gösterir dekont/ ve fişler su altında kalarak zayi olduğunu, su baskını sonrasında müvekkilinin şubesi yetkilileri ile aynı gün olaya ilişkin tutanak tutulduğunu, bu davanın hasımsız açıldığını, mahkemenin gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebileceğini, arşive alınan -müşteriler tarafından yapılan işlemleri gösterir dekont/ ve fişler su altında kalarak zayi olduğunu,

flash bellek içerisinde saklamakla yükümlü olunan belge listesine ek olarak şube içerisindeki su basan kısımları gösterir kamera görüntülerine yer verilmişse de, mahkeme kararının gerekçesinde buna değinilmediğini, kamera kayıtları izlenmiş olsaydı evrakların saklandığı odanın zeminin tamamen su bastığının görüleceğini, bir su baskının bunun dışında ne şekilde ispat edileceğinin anlaşılamadığını, ... yazısının baz alınarak kararın oluşturulmasının eksik inceleme yapıldığının göstergesi olduğunu, zira su baskınının yan binadaki tadilat çalışmaları sonucunda gerçekleştiğini,

burada asıl ispatın kamera görüntülerinde görüldüğü üzere odanın su basmış, odada kurtarılabilecek evrakların çıkarılması adına iş çizmeleri ile odaya girildiğinin görüldüğünü, daha dikkatli bakıldığında kolilerin içindeki evrakların hamurlaştığının görüleceğini, tüm bu görüntüler dikkate alındığında, evrakların zayii olduğunun ispatı için yeterli ve açık olduğunu, bankanın adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini, Bankanın zayi belgesi başvurusunda hukuki yararı bulunduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek,

kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, TTK'nın 82/7.maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

01/07/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanunun 55.maddesi ile değişik TTK'nın 82/7 maddesi uyarınca, bir tacirin saklamakla mükellef olduğu defter ve kâğıtlar; hırsızlık veya yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içinde ziya uğrarsa, tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yerin yetkili mahkemesinden kendisine zayi belgesi verilmesini isteyebilir.

Mahkeme, lüzumlu gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. Böyle bir vesika almamış olan tacir defterlerini ibrazdan kaçınmış sayılır.Davacı vekili, davacının Yabancı Sermayeli Şirketler Şubesinde gerçekleşen tadilat nedeni ile hemen bitişikte bulunan ...

Bankası AŞ Levent/İstanbul Şubesinin zemin katında yer alan arşiv ve kiralık kasa bölümlerinde su baskını meydana geldiğini, davacının saklamakla yükümlü olduğu dava dilekçesi ekinde liste halinde sunulan 11/03/2024 -31/03/2024 ve 01/04/2024-31/04/2024 gerçekleşen işlemlere ait fişlerin tamamı zayi olduğundan zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, davacı bankanın şube yetkilileri tarafından zayi belgesi istenilen belgeler hakkında düzenlenmiş olan tutanağın yeterli olmadığı, davacı bankanın mücbir sebep niteliğindeki su baskını iddiasına karşılık kanunen saklamakla yükümlü olduğu belgeleri muhafaza etmek için basiretli bir tacirin alması gereken tedbirlere başvurup vurmadığını, özen görevini yerine getirip getirmediğini, belgelerin zayi olmasında kusuru olmadığını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Somut olayda her ne kadar mahkemece talebin reddine karar verilmiş ise de eksik inceleme ile karar verildiği görülmektedir. Şöyle ki. Davacı banka yetkililerince 23.08.2024 tarihli tutanakta, Yabancı Sermayeli Şirketler Şubesinde gerçekleşen tadilat nedeni arşiv bölümünde su baskını olduğu ve bir kısım fişlerin zayi olduğu belirtilmiştir.

Davacı vekilince bu tutanakla birlikte bir adet flash bellek içinde su bakınına ilişkin 23.08.2024 tarihli kamera görüntülerine de yer verilmiştir. Ancak mahkemece tutanak tarihi ile aynı tarihli olduğu anlaşılan kamera görüntüleri incelenmemiştir.

Bu durumda mahkemece, davacı yanca sunulan kamera görüntüleri incelenerek ve dava dilekçesi ekinde zayi olduğunu belirttiği belgelerin, saklanması zorunlu olan ve zayi belgesi verilmesine konu olabilecek belgelerden olup olmadığı konuları incelenerek, gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılarak oluşacak sonucuna göre bir karar verilmesi için istinafa konu kararın kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın yukarıdaki açıklamalar ışığında yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.