İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/365 K.2025/940

Taraflar arasındaki haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ve maddi tazminat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle mahkemenin görevsizliğine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının Türkiyede ve bazı diğer ülkelerde ''...'' adlı protein kaynaklı gıda takviyesinin yaklaşık 5 senedir üreticisi ve satıcısı konumunda olduğunu, ...'in Türkiye'deki online alışveriş platformlarında çok uzun bir süredir bir numaralı satıcısı konumunda olduğunu, www...com ve www...com adresleri vasıtası ile satış rakamları, kullanıcı sayısı, yorum sayısı vb. değerlendirmelerden de davacının alanında lider konumda yer aldığının bariz bir şekilde görüldüğünü,

davalı firmanın henüz yeni çıkarttığı kolajen içeren ürünün ambalajı ve kutusunun müvekkili firmanın çok benzeri olmakla birlikte davalı firmanın bu hususta müvekkilinin müşteri portföyünde iltibas oluşturmak suretiyle hareket ettiğini, davacıya ait olan ''...'' adlı ürünün dış ambalajı ve kutunun boyutları ile şekli incelendiğinde yazı stili, renklendirmesi ve simgesi gibi özellikleri ile ön plana çıktığını ve tüketicide bu şekilde yer edindiğini,

bununla birlikte davalının agresif satış taktikleri sergileyerek özellikle internet ortamında sürekli olarak sponsorlu reklam vermekte ve bu reklamların içeriğinin de davacının reklam içeriği ile aynı akışta seyrettiğini, davalının bu husustaki amacının ise daha evvelden ''...'' adlı firmayı herhangi bir reklamdan görmüş olan tüketiciyi yanıltmak suretiyle kendi ürünlerinin bu yanılgıdan faydalanıp tercih etmelerini sağlamak olduğunu, özellikle davacının kullandığı yazı tipi, yazı fontları, büyüklüğü, renk tercihleri, kutudaki yazıların ve içeriklerin yerleri,

müvekkilinin kapak rengi ile davalının kullandığı kapak renginin aynı olmamasına rağmen benzer bir tasarımının olması, kutuda yer alan çizginin yeri vb hususlarda benzerlik yaratarak ayırt edilmesini güç hale getirdiğini, benzerliğin tesadüfi olmadığını, her iki ürünün ambalaj bakımından, yan yana yerleşimi, marka adı içeren ana yüzü ile arka yüzü karşılaştırıldığında bunun anlaşılacağını, bu benzerliklerin de orta düzeyde bir tüketici yönünden ürünleri karıştırma tehlikesi yarattığını, davalının, davacının ambalaj tasarımını hakkaniyete aykırı şekilde kullanarak tüketicileri yanıltmakta olduğunu, bunun haksız rekabet ihtiva ettiğini,

aşikardır.

Ürünün ambalajlarının iltibaslı olarak tasarlanıp kullanılması halinin bir haksız rekabet eylemi olduğunu, ürün ambalajı marka veya tasarım tesciline konu edilmemiş de olsa Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca haksız rekabet çerçevesinde koruma altına alındığını, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin emsal kararlarında tescilli olamayan bir tasarımın haksız rekabete göre korunabileceğinin belirtildiğini ileri sürerek, davalının haksız rekabet ihtiva eden fiillerinin tespitine, haksız rekabetin men’ine ve kaldırılmasına,

bilirkişi hesaplaması neticesinde belirlenebilecek olan maddi tazminatın kabulüne ve haksız rekabet hükümlerinin oluştuğu tarihten itibaren işleyen ticari faizi ile birlikte davacıya ödenmesine, davanın kabulüne karar verilmesi halinde işbu ilamın ilan edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Dava; davacı şirketin marka hakkına davalı tarafça yapılan ambalaj tasarımlarının kopyalanması yoluyla tecavüze dayalı haksız rekabetin tespiti, men'i ve kaldırılması ile ortaya çıkan maddi tazminatın ödenmesi istemine ilişkindir.Mahkemelerin görevi ancak kanunla düzenlenir.

Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir.Mahkemenin görevli olması HMK 114/1-c bendi uyarınca dava şartlarından olup. HMK 115 maddesi gereğince mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. TTK’nın 5. maddesine göre, iktisadi rekabetin objektif iyiniyet kurallarına aykırı her türlü suistimali haksız rekabettir.

Bu madde ile hakime, çevreye, zamana ve günün ekonomik koşullarına uyan, uyarlanabilen geniş ve değişik bir kıstas verilmiştir. Kanunun amacı, ekonomik alanda doğruluk ve dürüstlük esaslarının ihlâlini önlemek olup, 57. maddede de sınırlayıcı olmamak kaydıyla iyiniyet kurallarına aykırı hareketler 10 bent halinde gösterilmiştir.

5. bentde, "Başkasının emtiası, iş mahsulleri faaliyeti veya ticari işletmesiyle iltibaslar meydana getirmeye çalışmak veya buna müsait bulunan tedbirlere başvurmak, hususiyle başkasının haklı olarak kullandığı ad, ünvan, marka, işaret gibi tanıtma vasıtalarıyla iltibasa meydana verebilecek şekilde, ad, ünvan, marka, işaret gibi tanıtma vasıtalarını kullanmak veyahut iltibasa meydan veren malları, durumu bilerek veya bilmeyerek, satışa arzetmek veya şahsi ihtiyaçtan başka her ne sebeple olursa olsun ekinde bulundurma" eylemlerine yer verilmiştir.

10. bentde de “Rakipler hakkında cari olan kanun, nizamname, mukavele veyahut mesleki veya mahalli adetlerle tayin edilmiş bulunan iş hayatı şartlarına riayet edilmemesi” de haksız rekabet olarak sayılmıştır. Rakip olmayanlar bakımından eylemin, 56. madde ile birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Zira, haksız rekabet hükümleri sadece rakiplerin ekonomik çıkarlarını değil, rekabete dayalı ekonomik düzenin de korunmasını amaçlar.

556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 71. maddesinde "Bu Kanun Hükmünde Kararnamede öngörülen davalarda, görevli mahkeme ihtisas mahkemeleridir" hükmü getirilmiştir.

Somut olayda, davacı markaya iltibas yoluyla yapılan tecavüzün tespiti haksız rekabetin meni ve kaldırılması ile maddi tazminatın ödenmesine karar verilmesini talep etmiş olup marka hakkına tecavüze dayanılmasına göre uyuşmazlığın fikri sinai haklar mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği anlaşılmakla mahkememizin görevsizliğine dair aşağıda ki şekilde karar verilmiştir. " gerekçesiyle, görevli mahkeme İstanbul Anadolu Nöbetçi Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi olması sebebi ile mahkemenizin görevsizliğine karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekilleri, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; mahkeme tarafından dava konusuna ilişkin hiçbir araştırma yapılmaksızın verilen görevsizlik kararının hukuka aykırı olduğunu, dava dilekçesinde, davalı firmanın henüz yeni çıkarttığı kolajen içeren ürünün ambalajı ve kutusunun davacının ambalaj ve kutusu ile neredeyse birebir aynısı olduğu,

bu durumda davalı firma müvekkilinin güncel müşteri portföyünden faydalanmak için iltibas oluşturmak suretiyle hareket ettiğinin belirtildiğini, bu durumun haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine ve zararın tahsilinin istendiğini, davacının ambalaj ve etiket tasarımının kopyalanması nedeniyle haksız rekabet oluştuğuna ilişkin iddialarının ambalaj ve tasarımların tescilsiz olması nedeniyle TTK m.54 vd. hükümleri uyarınca asliye ticaret mahkemeleri nezdinde ikame edildiğini, mahkemenin FSEK kapsamındaki gerekçelerinin iddiaları bakımından herhangi bir dayanağı bulunmadığını,

haksız rekabet hukukunda iltibası düzenleyen TTK m.57 b.5 hükmü ürün ambalaj ve tasarımlarının korunmasında önemli bir yer tuttuğunu, mahkemenin dava konusunu anlamadığını, davanın haksız ve gerekçesiz olarak reddedildiğini, Yargıtay kararlarının da asliye ticaret mahkemelerinin görevli olması yönünde olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, TTK'nın 56.maddesi uyarınca haksız rekabetin tespiti ve men edilmesi, tazminat istemlerine ilişkindir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda mahkemenin görevsizliğine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi,

HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı vekili, davalı firmanın henüz yeni çıkarttığı kolajen içeren ürünün ambalajı ve kutusunun davacı firmanın ''...'' adlı protein kaynaklı gıda takviyesinin çok benzeri olduğunu, davalı firmanın bu hususta davacının müşteri portföyünde iltibas oluşturmak suretiyle hareket ettiğini, davacıya ait olan ''...'' adlı ürünün dış ambalajı ve kutunun boyutları ile şekli incelendiğinde yazı stili, renklendirmesi ve simgesi gibi özellikleri ile ön plana çıktığını ve tüketicide bu şekilde yer edindiğini,

özellikle davacının kullandığı yazı tipi, yazı fontları, büyüklüğü, renk tercihleri, kutudaki yazıların ve içeriklerin yerleri incelendiğinde benzer bir tasarımının olduğunu, bu benzerliğin ürünlerin ayırt edilmesini güç hale getirdiğini, tüketicilerin yanıltılmasına neden olduğunu ileri sürerek haksız rekabetin tespiti, meni ve maddi tazminatın tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Sınai Mülkiyet Kanununun 1.maddesine göre, bu Kanunun marka, coğrafi işaret, tasarım, patent, faydalı model ile geleneksel ürün adlarına ilişkin başvuruları, tescil ve sonrası işlemleri ve bu hakların ihlaline dair hukuki ve cezai yaptırımları kapsadığı hüküm altına alınmıştır. Sınai mülkiyet hukukuna dair uyuşmazlıklarda ise görevli mahkeme Fikri ve Sınai Haklar Hukuk mahkemesidir.

Ancak talebin hukuki niteliği itibariyle bu kanun kapsamında kalması, hukuki korumanın bu kanun kapsamında talep edilmiş oması gerekir. Ancak somut olayda davacı taraf, dava dilekçesinde Sınai Mülkiyet Kanunu hükümleri uyarınca tescilli markadan kaynaklanan öncelik ya da üstünlük haklarına dayanmamıştır.

Davacı iddialarını TTK'nın 54 ve devamı düzenlenen haksız rekabet hükümlerine dayandırmış ve davalının kolajen kategorisindeki ürününün, renk kullanımı, ambalajı ve tasarımı yönünden müvekkiline ait ''...'' adlı protein kaynaklı gıda takviyesi ürünü ile iltibasa yol açtığını ileri sürmüştür.

Dosya kapsamında davacının, sicilde kayıtlı tescilli marka veya tescilli ambalaj tasarımına dayalı olarak talepte bulunduğuna dair bir bilgi veya belge de bulunmamakta olup davacının hukuki koruma talebinin içeriğine göre görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesi olmasına rağmen mahkemece bu hususlar gözetilmeden yazılı şekilde görevsizlik kararı verilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.3 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesinin istinafa konu görevsizlik kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.c maddesi uyarınca karar kesindir.