İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/78 K.2025/219

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sırasında, ihtiyati tedbire itirazın reddine dair verilen ara karara karşı, davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde 2024/279 D. İş dosyasına başvurulmuştur ve anılan dosyada 09.07.2024 tarihli ve ... numaralı karar ile "Müvekkili aleyhine teminat mektubunun haksız ve hukuka aykırı olarak tazmin edilmesinin muhtemel olduğunu, işbu ihtimale istinaden takibe konu teminat mektubunun (1.000.000,00 TL) takdiren % 20 kadar (200.000,00 TL)teminat karşılığında teminat mektubunun nakde çevrilmesinin durdurulmasına" hükmedildiğini, ilgili teminat yatırılmış olup mahkeme nezdinde teminat mektubunun bozulmaması için ihtiyati tedbir kararı uygulandığını, 09.07.2024 tarihli tedbir kararının kaldırılmasına, karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince, ihtiyati tedbire itirazın değerlendirildiği 18.11.2024 tarihli ara kararıyla; "...İstanbul 4.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/279 D.iş sayılı dosyasının 12/09/2024 tarihli murafaa duruşmasında ihtiyati hacze itiraz eden vekilinin itirazlarının esas mahkemesi olan İstanbul 12 ATM'nin 2024/479 Esas sayılı dosyasında değerlendirilmesine'' şeklinde ara karar kurulmuş olmakla.

05/11/2024 tarihinde mahkememizde murafaa duruşması görülmüş olup.

İhtiyati tedbir kararına itiraz eden davalı vekilinin talep dilekçesi incelendiğinde; ihtiyati tedbir kararının kaldırılması yönünde mevcut koşullarda bir değişiklik olmadığı, itirazın kabulünü gerektirir ve verilen ihtiyati tedbir kararının gerekçesinde değişiklik yapılmasını gerektirir bir durumun olmadığı gibi teminat mektubunun uyuşmazlık konusu ile ilgisinin bulunduğu, bunun koşullarının veya durumunun değiştirilmesine ilişkin karar verilemeyeceği anlaşıldığından itiraz eden vekilinin itirazının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur... " gerekçesiyle, ihtiyati tedbire itirazın reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Mahkemece bilindiği ve (HMK uyarınca ihtiyati tedbir hususunda kesin hüküm vermeye yetkili) Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından içtihat edildiği üzere teminat mektupları, bizzat lehtarın veya üçüncü bir kişinin verdiği kontrgaranti karşılığında muhatap bankanın, belirli bir parayı muhatabın ik yazılı talebi üzerine ve hatta teminat mektubunun düzenlenmesine konu borcun yerine getirilmediğinin muhatap tarafından tek taraflı olarak beyan edilmesi halinde, muhataba ödeyecek olduğu yönündeki taahhüdü olduğunu, yukarıda yer alan özellikleri nedeniyle teminat mektupları hakkında tedbir kararı verilebilmesi için,

HMK'nın 391. maddesi kapsamında aranacak olan yaklaşık ispatın, seviyesi yükseltilmiş bir ispat olması gerektiğinin açık olduğunu, bu kapsamda, benzer uyuşmazlıklar bakımından verilen birkaç İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine ait ilamları dilekçe ekinde sunduklarını, ... tarafından tedbir talebine konu edilen teminat mektubunun ise, taraflar arasında imzalanan Protokol'ün 3.1. maddesi uyarınca ...'ın, Bayilik Sözleşmesi'nden veya Protokol'den kaynaklanan her türlü borcunun ve bu borçların fer'ilerinin teminatı olarak düzenlenmek sureti ile müvekkili şirkete verildiğini, kaldı ki,

dilekçede daha önce alıntılamış oldukları üzere Bölge Adliye Mahkemesi ilamlarında da açık bir şekilde vurgulandığı üzere, teminat mektubunun karşılıksız kalıp kalmadığını ancak yapılacak yargılama sonucunda belirlenebilecek olup bu hususa dair verilen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin 2023/2135 Esas ve 2023/1755 Karar sayılı ilamının ilgili bölümünü mahkemenin bilgisine sunarız.

Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu ara kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, ara kararın kaldırılmasına, itirazın kabulüne ve sonuçta ihtiyati tedbirin kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, HMK'nın 389 vd. maddeleri uyarınca, teminat mektubunun ödenmesinin önlenmesi için ihtiyati tedbire ilişkindir. İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/279 D.

İş sayılı 2024/275 K sayıl 09.07.2024 tarihli kararı ile talebin kabulüne karar verilmiş, sonrasında asıl davanın açıldığı İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/479 E sayılı dosyasında yapılan murafaalı inceleme sonucunda 18.11.2024 tarihli ara karar ile sonuç itibariyle davalı yanın tedbire itirazının reddine karar verilmiş, bu karara karşı davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı ile davalı ... AŞ arasında 10.06.2024 tarihli LPG Bayilik Sözleşmesi, aynı tarihli protokol ve ekleri düzenlenmiştir. Sözleşme kapsamında davacı bayi, davalıya ait ürünlerin satımını yüklenmiştir. Sözleşmelerin teminatı olmak üzere davacı tarafından davalı lehine 13.06.2024 tarihli 1.000.000,00 TL bedelli ...

Bankası AŞ tarafından düzenlenen dava konusu teminat mektubunun verildiği ihtilafsızdır. Taraflar arasındaki bayilik sözleşmeleri kapsamında davalı lehine verildiği ileri sürülen talebe konu teminat mektubunun kesin ve süreli olduğu anlaşılmaktadır. HMK'nın 390/3. maddesi uyarınca tedbir talep eden taraf davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispatlamalıdır. Esas dava açılmadan İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/279 D.

İş sayılı 2024/275 K sayıl 09.07.2024 tarihli kararı ile talep üzerine yaklaşık ispat koşulunun gerçekleştiği belirtilerek teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilmiş olup, davalının tedbire yönelttiği itiraz üzerine asıl davanın açıldığı anlaşılan İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/479 E sayılı dosyasında yapılan murafaalı inceleme sonucunda, eldeki istinaf başvurusuna konu 18.11.2024 tarihli ara karar ile tedbire yönelik itirazın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

İhtiyati tedbir geçici hukuki korumalardandır. Taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi kapsamında davalı lehine verildiği ileri sürülen talebe konu teminat mektubunun kesin teminat mektubu olduğu anlaşılmaktadır. Banka teminat mektubu, bizzat lehtarın veya üçüncü bir kişinin verdiği kontrgaranti karşılığında bankanın muhataba karşı, belli bir paranın, muhatabın ilk yazılı talebi üzerine ödemesi hakkındaki taahhüdüdür.

Buna göre, lehtarın muhataba olan borçlarının yerine getirilmemesi hâlinde bankanın bağımsız olarak yüklendiği bir borçtur. Bankanın bu borcu, üçüncü kişinin fiilini taahhüt niteliğinde olup üçüncü kişinin (lehtarın) borcunu yerine getirmemesi hâlinde, hatta yerine getirilmediğinin muhatap tarafından beyan edilmesi hâlinde, salt bu soyut beyan üzerine mektup bedelinin ödenmesi yükümlülüğünü doğurur.

Bu nedenle de bankanın borcunun, lehtarın muhatap ile olan borç ilişkisinden bağımsız ve asli bir niteliğinin olduğu kabul edilmektedir. Bununla birlikte, muhatapla lehtar arasındaki uyuşmazlıkta, teminat mektubunun banka tarafından ödenmesinin durdurulması konusunda ihtiyati tedbir talep edilebilir. Böyle bir talep hâlinde mahkemece, HMK'nın 391/3. maddesi uyarınca yaklaşık ispatın aranması gerekir.

Ancak teminat mektubunun açıklanan bu özelliği nedeniyle, burada aranacak yaklaşık ispat, seviyesi yükseltilmiş bir yaklaşık ispat olmalıdır (Müjgan TUNÇ YÜCEL, "Banka Teminat Mektuplarının İhtiyati Tedbire Konu Olması Üzerine Medeni Usul Hukuku Bakış Açısından Bir İnceleme", Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C:8, S: 107-108, Temmuz- Ağustos 2013, s.9-18).

Somut olayda, tedbir talep eden tarafından davalıya karşı sözleşmede yükümlendiği edimlerini tam ve eksiksiz yerine getirilip getirilmediği, bu surette teminat mektubunun karşılıksız kalıp kalmadığı yargılama sonucu belirlenebileceğinden ve davacının bu iddiaları yönünden yaklaşık ispatın dosyada mevcut delil durumuna göre gerçekleşmediği anlaşılmakla, ilk derece mahkemesinin tedbire itirazın reddine dair verilen karar isabetsiz bulunmuş ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü gerekmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.2 ve 394/son maddeleri uyarınca, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ihtiyati tedbire vaki itirazın reddine dair 18.11.2024 tarihli ara kararının kaldırılarak İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/279 D. İş sayılı 2024/275 K sayıl 09.07.2024 tarihli tedbir kararına yöneltilen itirazın kabulüne ve ihtiyati tedbirin kaldırılmasına dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.f ve 394/5 maddeleri gereğince karar kesindir.