İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi E.2021/1031 K.2024/1258

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı davalı vekilince istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili: davacı şirketin İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, ... adresinde bulunan taşınmazın kentsel dönüşüm kat karşılığı müteahhit firması olarak işi yüklendiğini, işbu sözleşmeye istinaden de alt taşeron olarak davalı şirketle sözleşme imzalandığını, sözleşmeye istinaden davacı şirketin eser binanın ... ürünlerinin yine sözleşmede belirtilen yönetmelik ve koşullar çerçevesinde precast uygulaması ve buna bağlı olarak ... doğramaları, cam, ... panjur, sineklik, balkon korkulukları ve cephe boyası işçiliğinin yapılması hususunda anlaşma akdedildiğini, davalı şirketin sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini,

sözleşmenin 3.17 maddesi gereğince davalı şirket tarafından iş bedelinin tamamının %15'i kadar teminat senedi verilmesi gerekirken halen senet verilmediğini, 3.20 maddesi uyarınca davalının işe dair ...

Sigortası yapılmadığını, 4.5 maddesi uyarınca işyeri teslim tutanağı yapılmadığını ve halen işyerini teslim almadığını, işe başlanacağına dair hiçbir girişimleri olmadığını, 8.6 maddesi uyarınca davalı şirket tarafından teminat mektubu verilmesi gerekirken halen teminat mektubunun verilmediğini, davalı şirketin hiçbir edimini yerine getirmediğini, iyi niyetli davacı şirket tarafından elden kaparo çeklerinin teslim edildiğini, yaklaşık 1,5 aydan beri de davalı şirketin hiçbir edimini yerine getirmediğini, edimlerine dair bir hazırlık çabası da sergilemediğini, sözleşmenin en temel maddesi olan 9.4 maddesi uyarınca,

teminat mektubu verilmeden sözleşmenin geçerli olamayacağına dair kabul ve taahhüt bulunduğunu, sözleşmenin geçerli olmadığını, anlaşmaya istinaden de davalı şirkete davacı şirketin kendisine ait olan 8 çekin elden teslim edildiğini, ...bank ...

Şubesi ... iban numaralı hesaba ait çeklerin elden teslim edildiğini, bu çeklerden bazılarının davalı şirketçe sözleşmede geçerli olmadığı halde tahsil edilmeye başlandığını, davacı şirketin zor durumda kaldığını, 10/09/2016 tarihli 50.000,00 TL bedelli ... numaralı çek, 20/06/2016 tarihli 50.000,00 TL bedelli ..., 30/09/2016 tarihli 50.000,00 TL bedelli ..., 12/10/2016 tarihli 50.000,00 TL bedelli ..., 30/11/2016 tarihli 25.000,00 TL bedelli ..., 30/12/2016 tarihli 25.000,00 TL bedelli ..., 30/01/2017 tarihli 25.000,00 TL bedelli ..., 28/02/2017 tarihli 25.000,00 TL bedelli ... nolu çeklerin elden teslim edildiğini,

bu çeklerin Eylül ayı tarihli olanların takas hesaplarına davacı hesabından ödendiğini, bu çekleri davacı ödemesine rağmen davalı şirketin hiçbir şekilde davacı hesabına da ödemediğini, kötü niyetli olarak da halen diğer çekleri de teslim etmediğini, çekin günü geldiğinde veya gününden önce davalı veya davalı tarafından 3. Şahıslara ciro ettiği cirantaların çeki tahsil için bankaya ibraz etmesi ihtimalinin çok yüksek olduğunu, bunun da davacının olmayan bir borcu ödemesi ve mağduriyeti anlamına geleceğini, tüm bu nedenlerle dilekçede belirtilen çeklerin iptali,

borcunun olmadığının tespitini ve dava sonuna kadar çekin ödenmemesi için çek üzerine İİK 72/2 maddesi gereğince ihtiyati tedbir konulmasını talep etme zorunluluğunun hasıl olduğunu, bu nedenlerle 8 adet çekin iptalini, davalıya borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.Davalı vekili; davacının iddialarının dayanaktan yoksun olduğunu, davanın reddi gerektiğini, davacı ile davacı şirket arasında düzenlenmiş bulunan bila tarihli sözleşme gereğince ... ürünlerinin fabrikada ilgili yönetmelik koşullarında cephe olarak üretilmesi,

konut inşaatının sözleşme ekinde yer alan projesine göre ... uygulaması ... doğramaları, cam, ... panjur, sineklik yapılması, balkon korkulukları ve cephe boyası işçiliğinin yapılması konusunda anlaştıklarını, sözleşmenin 3.17 maddesi uyarınca kendileri tarafından verilmesi gereken iş bedelinin %15'i tutarındaki senedin verilmesi gereken tarihin açıkça yazılmadığını, davacı ile yapılan görüşme ve mailler ile bu sözleşme konusu teminat senedinin davacı tarafından şantiyenin yer teslim tutanağı ile kendilerine teslim edildiği zaman verileceği bildirilmişse de davacının yer teslimine yanaşmadığını,

sözleşme ile ilgili herhangi bir kusuru olmamasına rağmen davalının oyaladığını, bu hususun Kartal ...

Noterliği'nin 21/10/2016 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davacı yana bildirildiğini, buna rağmen davacı tarafın şantiye teslimine yanaşmadığını,... sigortanın başlaması için davacı tarafından yer teslim tutanağının davacıya verilmesi ve bu tutanakla davalı firmanın davacıya ait şantiyenin bağlı olduğu ... sicil müdürlüğünde alt taşeron dosyası açmasının zorunluluğunun olduğunu, şantiye davacı tarafından teslim edilmediğinden ... sigorta işlemlerinin tamamlanamadığını,4.5.

Maddede belirtilen şantiye teslim tutanağını alabilmesi için davacı firmanın kaba inşaatın 11. Katını tamamlayıp, güvenlik önlemlerini alması gerektiğini, buna müteakip davalı firmanın sözleşmenin 3.19 maddesinde belirtildiği üzere 9. Katta gerekli asma iskele ray ve vinç sistemini kurup imalata başlayabileceğini, davacı tarafından sözleşmede belirtilen edimlerin yerine getirilmediğini, davalı firma tarafından sözleşme konusu projenin ... doğrama işleri için ... doğrama firması ile sözleşme yaptığını, ... firmasının istenen renkteki ... siparişlerini üretici ...'dan siparişini geçtiğini ve ödemelerini yaptığını,

davalı firmanın sözleşmedeki edimleri yerine getirebilmek için gerekli tüm hazırlıkları yaptığını, davacı tarafından haksız ve dayanaksız gerekçelerle sözleşmenin feshi yoluna gidilmesinin davacının kötü niyet içerisinde olduğunu, anlaşmalardaki siparişlerin davacı yanın projesine özel olduğundan iadelerinin mümkün olmadığını, imalatı yapılmış olan tüm ürünlerin ödemelerinin davalı firma tarafından yapıldığını, davacının davalıya verdiği dava konusu çekler karşılıksız çıktığından icra takipleri başlatıldığını,

bu nedenle telafisi imkansız bir takım zararlara uğradığını,davalı firmanın işbu zararları ile ilgili de dava açma hakkını saklı tuttuklarını belirterek davanın reddini, kötü niyetli davacının %20 kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Mahkemece; davalının sözleşmeden kaynaklanan edimlerini yerine getirmediği, taraflar arasında sözleşme kapsamındaki imali ve uygulanması kararlaştırılan imalatların tamamen başka firmalar tarafından yapıldığı ve davalı tarafından imal edilmediği hususunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, davaya konu çeklerin avans olarak davalıya teslim edildiği,

çeklerden 10.09.2016 keşide tarihli, 50.000 TL bedelli ... no'lu ve 30.09.2016 keşide tarihli, 50.000 TL bedelli, ... no'lu çeklerin takas suretiyle davalı tarafından tahsil edildiği, diğer çeklerin ise 20.09.2016 tarihli, 50.000 TL bedelli, ... no'lu çekin banka yükümlülüğündeki 1.290 TL'lik kısmının ödendiği, 12.10.2016 tarihli, 50.000 TL bedelli, ... no'lu çekin karşılıksız işlemi gördüğü, 30.11.2016 tarihli, 25.000 TL bedelli, ... no'lu çekin banka yükümlülüğündeki 1.290 TL'lik kısmının ödendiği, 30.12.2016 tarihli, 25.000 TL bedelli, ... no'lu çekin banka yükümlülüğündeki 1.290 TL'lik kısmının ödendiği,

30.01.2017 tarihli, 25.000 TL bedelli, ... no'lu çekin banka yükümlülüğündeki 1.417 TL'lik kısmının ödendiği, 28.02.2017 tarihli, 25.000 TL bedelli, ...no'lu çekin banka yükümlülüğündeki 1.417 TL'lik kısmının ödendiği, davacı tarafın incelenen ticari defterlerinde davaya konu çeklerin kayıtlı olduğu, davalı tarafından cevap dilekçesinde ön hazırlık işlemleri için yapılan emek ve mesainin hesaplanmasını talep etmediği, talebe bağlılık ilkesi gereği davalı tarafından talep edilmeyen hususta bilirkişi heyeti tarafından yapılan hesaplamanın mahkememizce değerlendirilmeyerek bedelsiz kalan davaya konu çekler yönünden davanın Kabulü ile;

davaya konu çekler nedeni ile davalıya borçlu olmadığının tespitine karar vermiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde.

Cephe için ... sigortası Şantiye kabası bitip yer teslim tutanağı yapılmadan mümkün olmadığını, bu durum mahkemece araştırılmadan aleyhe hükmedilmesi hukuka aykırı olduğunu, davaya konu çekler üzerinde her ne kadar davalının cirosu varsa da bu çekler davacının inşaatında kullanılacak olan ... firmasına verildiğini, çeklerin davalıda olmadığını, ... firmasında olduğu sabitken mahkemenin taraf teşkili yanlış olan dosyada husumeti doğru kabul edip davayı davalı aleyhine kabul edilmesi hukuka aykırı olduğunu,

davacı yan ... doğrama şirketi ile kendisinin görüştüğünu ve kendisi şirketi onaylamış davaya konu çeklerin 200.000 TL lik kısmını da direkt olarak ... şirketine teslim ettiğini, öyle ki davacı Doğrama ral kodu ( renk ) belirleyip yazılı siparişi direkt ... şirketine kendisi verdiğini, (Doğrama numunesi ve ral kodu yazılı tutanak dosyada vardır.) bilirkişi sadece davaya konu şantiyede keşif yaptığını, oysa ki davalının fabrikasında da bir keşif yapılmasını savunmalarda belirtilen deliller keşif ile toplanmasını, huzurdaki uyuşmazlıkta mağdur olan davalı olduğunu,

çeklerin 200.000 TL'si zaten karşılıksız çıkmış çeklerde cirosu olan davalı icra tehdidi ile karşı karşıya kaldığını, davacı hileli işlemlerle şirketinin içini boşaltmış zaten çekleri ödemediğini, ödenmeyen karşılıksız kaşesi vurulan çekler için davanın kabulüne karar verilmesi hukuka aykırı olduğunu belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Taraflar arasındaki uyuşmazlık TBK 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.

Davacı yüklenici, davalı ise alt yüklenicidir.Davada davacı, dava dışı iş sahibi ile yaptığı yüklenici sözleşmesi gereğince almış olduğu işin bir kısmını yapılması konusunda bila tarihli sözleşme ile davalı yüklenici ile sözleşme imzaladıklarını, sözleşme gereğince davalı yükleniciye 8 adet çek verdiklerini, davalı edimlerini yerine getirmediğini, çeklerin konusuz kaldığını belirterek çekler sebebiyle borçlu olmadığının tespiti ve çeklerin iptalini talep etmiştir.

Davalı, taraflar arasında alt yüklenici sözleşmesi imzalandığını, sözleşme 3.17 maddesi gereğince kendilerinin vermesi gereken iş bedelinin %15 teminat senedi davacı tarafa yer teslimi ile verileceği bildirildiği, davacı yer teslimine yanaşmadığını, 21.10.2016 tarihli ihtarla davacıya bildirdiklerini,... sigortası yapılması için yer tesliminin yapılması gerekli olduğunu, sözleşme 8. Maddesi gereğince teminat şeklini davacı belirleyebileceğini, işin edimini yapmak üzere malzeme siparişlerini verdiklerini, statik hesap raporu, polyester kalıp imalatı, galvanniz c profil vb. Isı yalıtım harcı,

... doğrama işleri için yaklaşık 459.000,00 TL ödeme yapmak suretiyle harcamalar yapıldığını, dava konusu çekler karşılıksız çıktığından kendileri hakkında icra takibi başlatıldığını, icra takipleri sebebiyle zarara uğradıklarını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme, davalının sözleşmeden kaynaklanan edimlerini yerine getirmediği, taraflar arasında yapılması kararlaştırılan edimler dava dışı şirket tarafından yapıldığı, davaya konu çekler davalıya avans olarak teslim edildiğini, davalı cevap dilekçesinde ön hazırlık için yapılan emek ve mesainin hesaplanması talep edilmediği bu sebeple bilirkişi yaptırılmadığını belirterek bedelsiz kalan çekler yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.Taraflar arasında bila tarihli taşeron sözleşmesi imzalanmış olup,

sözleşme gereğince davalı taşeron şirket tarafından konut inşaatının sözleşme ekindeki projesine göre yer alan öndökümlü (precast)... takfiyeli beton (...) uygulaması ve Ek-3 de belirtilen ... doğramaları + cam + ... panjur + Sinetlik yapılması + Balkon Korkulukları ve cephe boyası işçiliğinin yapılması, işin onaylı projeyi taşerona verilmesinden sonraki (130) takvim gününde tamamlanması, işin bedelinin precast cephe kaplamaları m2 birim fiyatı 295,00 TL itibariyle yaklaşık 5500 m2 prekast ...uygulaması yaklaşık bedeli 1.622.500,00 TL+ KDV, pencere doğramaları-cam panjur ve sineklik imalatı 550.000,00 TL + KDV kararlaştırılmıştır.

Sözleşmenin 8. Maddesinde ödeme şekli ve teminatlar düzenleyen 6. Başlığında " Ek 2-3-4 de belirtilen işler için taşeron işverene teminat olarak 300.000,00 TL lik daire ipoteği yada banka teminat mektubu verecektir. Teminat'ın kullanım şartları 9 da belirtilmiştir. Daire ipoteği verilmesi halinde ipotek garanti süresince devam edecektir." düzenlenmiştir.

Sözleşmenin 9. Maddesinde " işveren taşeronun teminatını sadece bu iş için kullanabilir, üçüncü firmalara-şahıslara taşeronun teminatını kullanamaz. Teminatın süresi sözleşme tarihinden işin kesin kabulünün yapıldığı tarihe kadar olacaktır. Bu süre teminat'da belirtilecektir.

Teminat onaylı projeye uyumsuzluk durumlarını değerlendirecek bu işte uzmanlığı olan bilirkişi raporlarına göre kullanabilir, aksi durumda kullanamaz, teminat verilmeden sözleşme geçerli sayılmayacak.teminat onaylı projeye uyumsuzluk durumlarını değerlendirecek bu işte uzmanlığı olan bilirkişi raporlarına göre kullanabilir, aksi durumda kullanılmaz. Teminat verilmeden sözleşme geçerli sayılmayacaktır" düzenlemeleri bulunmaktadır.

Sözleşmenin 4.5 maddesinde, " işveren, taşeron işe başlamadan önce yer teslim tutanağı ile iş yerini taşeron'a teslim eder. " düzenlemesi yapılmıştır.Somut olayda, taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince davacı tarafından iş avansı olarak dava konusu 8 adet çek davalı taşeron şirkete verilmiştir. Sözleşme 4.5 maddesi gereğince davacı işveren tarafından davalı taşeron şirkete yer teslimi yapılması gerekmektedir.

Dosya kapsamı itibariyle davacı tarafından yer tesliminin yapıldığına ilişkin belge ve evrak sunulmamıştır.

Davacı taraf avans olarak verilen çeklerden 10.09.2016 tarihli 50.000,00 TL bedelli ve 30.09.2016 tarihli 50.000.00 TL bedelli iki adet çek tahsil edilmiştir.Sözleşmenin 4.5 maddesi gereğince davacı taraf yer teslimini dosya kapsamında ispat etmemiş olup, sözleşme kapsamındaki işleri dava dışı şirkete yaptırdığı anlaşılmıştır.Davalı taşeron (alt yüklenici) cevap dilekçesi ile savunmasında belirttiği gibi kendisine yer teslimi yapılmadığı ve iş sebebiyle ön hazırlık ve ölçü işlemleri sebebiyle harcama yaptığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece, davalının savunmasında ön hazırlık işlemleri için yapılan emek ve mesainin hesaplanmasını talep etmediğinden bahisle bilirkişi incelemesi yaptırılmadığını kabul ederek hüküm vermiştir. Oysa davalı vekili savunmasında, iş sebebiyle yapılan harcamaları belirtmiştir.

Mahkemece davacının savunmasında yer alan bu husus ile ilişkin değerlendirme yapmaması hatalı olmuştur.Bilirkişi raporunda, toplam iş bedelinin 2.172.500,00 TL olduğu ve davalı tarafından ön hazırlık ve ölçü çalışmaları sebebiyle sarf edilen emek ve mesai karşılığı % üzerinden hesaplanarak 65.175,00 TL olarak hesaplanmıştır.Tüm dosya kapsamı itibariyle, davacı tarafından yer teslimi yapılmadan taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi sonlandırıldırılmış olduğu anlaşılmış olup, taraflar aldıklarını vermekle yükümlü hale gelmiştir.

Davacı tarafından davalı şirkete sözleşme kapsamında verilen 8 adet avans çek'i talep etmesi yerindedir.Ancak sözleşme davalı kusurundan kaynaklı olarak sona ermediği anlaşılmış olup, davalıda bu sözleşme kapsamında yapmış olduğu masraf ve giderleri talep etme hakkı bulunmaktadır.O halde, davacı savunmasında yer alan statik hesap raporu için harcanan 28.000,00 TL'nin ödendiği belirtilen 18.000,00 TL.

Polyester kalıp imalatı için harcanan 70.000,00 TL'nin ödendiği belirtilen 41.000,00 TL, ...

Profil, ... profil, ..., kaldırma mili, taşıma mili, paslanmaz halfen kanal ve T_bolt, 150x150 plaka için 221.722,00 TL için ödenen 25.000,00 TL nakit ve 75.000,00 TL çek, Isı yalıtım harcı için 300.000,00 TL'nin ödenen 25.000,00 TL nakit, 75.000,00 TL çek ile ödeme, ... doğrama işleri 650.000,00 TL sözleşme bedelinden ödenen 250.000,00 TL yönlerinden davalı vekiline varsa yapılan sözleşmeler ve ödemeler evraklarını ibraz etmesi için süre verilerek eksik evrakların toplanması, gerekirse mahallinde keşif yapılmak suretiyle dosya bilirkişiye tevdi edilerek ek rapor düzenlenerek, davalının savunmasında geçen ödemeler yapılıp yapılmadığı,

davacı tarafından bu ödemesi yapılan işlerden yararlanıp yararlanmadığı, davalını savunmasında yaptığı harcamalardan davacı asıl yüklenici şirket yararlanmış ise çek bedellerinden düşülmesi için gerekli yapılacak hesaplama neticesinde karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm verilmiş olması hatalı olmuştur.Mahkemenin kabulüne göre, yargılama aşamasında bir kısım çek'lerin tahsil edildiği hususu göz önüne alınarak,

menfi tespit kararı yönünden değerlendirme yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.