İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi E.2022/1956 K.2024/858

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili: davacı şirketin İstanbul Büyükşehir Belediyesinin iştirak şirketi olan davalı şirketin açmış olduğu ihalelere katıldığını, bu ihaleler kapsamında davalı ile hizmet alım sözleşmeleri imzalandığını ve bu sözleşmeler kapsamında hizmetler sunduğunu, bu hizmetlere ilişkin olarak yapılan işlerin kesin kabullerinin davalı tarafından gerçekleştiğini, sonrasında davacı tarafından kesin hakediş bedellerine dair faturalar kesildiğini ve davalıya gönderildiğini, davacı şirket ile davalı şirket arasında açık hesap ilişkisi olduğunu, davalıya fatura düzenlenmesine rağmen davalının haksız bir biçimde ödeme yapmadığını,

....sayılı dosya ile icra takibi başlattıklarını, davalının icra takibine itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, davalının yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına, %20 den aşağı olmamak üzere davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; davalı şirketin temerrüde düşmemesi nedeniyle icra takibine konu edilen alacağın oluşmadığını, taraflarca imzalanan sözleşmelerin 18.3. maddesinde “Teslim alınan işin muayene ve kabul işlemleri işin kabule elverişli şekilde teslim edildiği tarihten itibaren 60(Altmış) iş günü içinde yapılarak kesin hesap raporu çıkarılır” dendiğini, iş sonunda yüklenici firmaya ödeme yapılabilmesi için idare tarafından gerekli inceleme yapılarak projenin ancak kusursuz ve eksiksiz görülmesi,

kabule elverişli olduğunun tespit edilmesi halinde ödeme yapılabileceğini, projenin kabule elverişli şekilde teslim edildiği tarih kabule elverişliliğin idare tarafından kesin olarak tespit edileceği tarih olduğunu, İdarenin (...) ana işlere ilişkin kesin hakedişleri hala beklenmekte olduğunu,- işin kabule elverişli şekilde teslim edilip edilmediği henüz tespit edilmediğini, bu nedenle “Projelerin Yüklenici tarafından süresi içinde tamamlanıp idareye teslim edilmesine mütakiben tetkik ve inceleme neticesinde projelerin hatasız,

kusursuz ve eksiksiz olduğunun anlaşılıp onaylanması halinde ilgili projeye karşılık gelen oranda tanzim edilecek hakkedişler ile idarenin Mali İşler Müdürlüğünce ödenecektir” şeklindeki sözleşmelerin 11.1.1.

Maddesi uyarınca hakedişin düzenlenerek faturanın alınması için projelerin müvekkil şirkete teslim edildiği tarihten itibaren söz konusu projelerin kabule elverişliliğinin incelenmesine derhal başlanmış ve İdarenin (İBB) ana işlere ilişkin kesin hakedişleri hala beklendiğini, davacı tarafın gerekli idari prosedür bitmeden dolayısıyla işlerin kesin kabulü yapılmadan tek taraflı olarak fatura düzenleyerek ödeme talep ettiğini, davacı tarafından davalı şirketçe düzenlendiği iddia edilen hakedişle kesin hakediş olmadığını, kesin hakediş raporları idare (...) tarafından oluşturulacağını,

söz konusu işlerin sözleşmelere uygun olarak yapılıp yapılmadığı tespit edilmeden ödeme yapılması mümkün olmadığını, davanın reddine, davacı aleyhine %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Mahkemece; davacı ile davalı arasında akdedilen sözleşmeler kapsamında davacı tarafından sözleşmeler ile yükümlenilen işlerin yapılarak davalıya teslim edildiği, tarafların incelenen ticari defter ve kayıtları kapsamında davalının davacıya kendi defterinde 2.580.193,31 TL borçlu olduğu, sözleşmenin 18.3.

Maddesinde teslim alınan işin muayene ve kabul işlemlerinin 10 gün içerisinde yapılacağı, işin kabule elverişli şekilde teslim edildiği tarihten itibaren 60 iş günü içinde kesin hesap raporunun çıkarılacağının düzenlediği, TTK.nun 1530/7.maddesine göre; mal ve hizmet tedarikinde alacaklıya yapılan geç ödemelere ilişkin temerrüt faiz oranının sözleşmede öngörülmemesi halinde geç ödemelere uygulanacak faiz oranının yıllık %15 olduğu, faturaların tarihlerinden 60 gün sonrasından başlamak üzere TTK.nun 1530/7 maddesi uyarınca davacının talep edebileceği faiz tutarının 469.807,67 TL olduğu,

eser sözleşmesi ile kesin olarak miktarı saptanan hak ediş alacağının likit alacak olarak kabul edildiği, (Yargıtay 15.Hukuk Dairesi 10/02/1995 tarihli, 1994/3428 E, 1994/673 Karar ilam, itirazın iptali davaları kitabı, Dr. Adnan Deynekli, syf 181) davalılar tarafından taraflarca belirlenebilir likit alacak miktarına itiraz edildiğinden %20 icra inkar tazminatının da davalıdan tahsiline karar vermiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; dosya kapsamında bilirkişi raporuna itirazların dikkate alınmadığını, faize ilişkin itirazların değerlendirilmemesi sebebiyle eksik incelemeyle hüküm kurulduğunu, faizin Türk Ticaret Kanunu'nun 1530/7. maddesi uyarınca hesap edilmesi gerektiğini, buna göre faturanın borçlu tarafından alınmasını takip eden 30 günlük sürenin sonunda borçlu temerrüde düştüğünü, faturalar düzenleme tarihinde borçluya tebliğ olduğunu, faiz hesaplamasının hatalı olduğnu, sözleşmenin 18.3 maddesi, işin tesliminden sonra kesin hesap raporu çıkarılması gereken azami süreye ilişkin olduğunu,

faturadan 60 iş günü sonrasını faiz başlangıcı kabul etmenin hukuki dayanağı bulunmadığını, 18.3. maddede düzenlenen 60 iş günlük süre teslimden sonra kesin hesap raporu çıkarılması sürecini düzenlediğini, kesin hesap raporu teslimden sonraki 60 iş günü süre içinde düzenlendiğini, bu süre işin tesliminden başlayarak hesap edilen azami süre olduğunu, kesin hesap raporu düzenledikten sonra fatura kesilecek olup faturadan sonra 60 iş günü içinde ödeme yapılacağına dair sözleşme hükmü bulunmadığını, açıklanan sebeplerle mahkeme kararının hukuka aykırı olduğunu, bu sebeple mahkeme kararını kaldırılarak davanın tam kabulüne karar verilmesini,

yargılama gideri, harç ve vekalet ücretinin buna göre hesap edilmesini ve yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davalı şirket temerrüde düşmediğini, dava konusu alacak oluşmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte taraflar arasında takibe esas değer konusunda da uyuşmazlık bulunmakta olduğunu, söz konusu proje ve işlerin uygun olarak tamamlandığını kabul edilmediğini, kademeli faizler ile talep asıl alacağa dönüştürülmüş olduğunu, alacak likit olmaktan çıkmış olup, icra inkar tazminatına hükmedilmesi hukuka aykırı olduğunu, alacak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1530. maddesi gereğince borçlunun temerrüdü kapsamında olmadığını, taraflar arasında bir hizmet tedariki olmadığını,

bir eserin üretilerek teslimi işi bulunmadığını, açıklanan nedenlerle Türk Ticaret Kanunun 1530. maddesinin davada uygulanma imkanı bulunmadığından takip tarihi öncesine ilişkin işletilerek hükmedilen faizin iptali ile takip tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verilmesi gerektiğini belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık TBK 470 ve devamında düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.

Davacı yüklenici, davalı ise iş sahibidir.Davada davacı, davalı tarafın çıkarmış olduğu ihaleler kazandıkları ve sözleşme kapsamındaki işleri tamamlamak suretiyle teslim ettiklerini, sözleşme gereğince teslim edilen işin kabul edilmesi halinde kesin hesap ile bedelin ödenmesi gerektiğini ancak iş bedellerinin ödenmediğini, girişilen icra takibine itiraz ile durması sebebiyle itirazın iptali ile %20 icra inkar tazminatının tahsilini talep etmiştir.

Davalı, davacı edimlerini tam olarak yerine getirmediğini, iş sahibi İBB nezdinde kabullerin alınmadığını, davacının alacağının henüz oluşmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme, dosya kapsamı ve bilirkişi raporu itibariyle davacının davasının 2.416.163,73 TL asıl alacak ve 469.807.67 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 2.885.971,40 TL üzerinden itirazın iptali ile takibin devamına, takip tarihinden itibaren asıl alacak üzerinden temerrüd faizi işletilmesine,

icra inkar tazminatın kabulü ile 577.194,28 TL kabulüne karar vermiştir.Taraflar arasında her bir ihale için ayrı sözleşme imzalandığı ancak sözleşmelerin aynı olduğu görülmektedir.Sözleşmenin 11.1.1 maddesinde "projelerin yüklenici tarafından süresi içinde tamamlanıp idareye teslim edilmesini müteakiben idare tarafından yapılacak tetkik ve inceleme neticesinde projelerin hatasız kusursuz ve eksiksiz olduğunun anlaşılıp onaylanması halinde ilgili projeye karşılık gelen oranda tanzim edilecek hakedişlerle idarenin muhasebe ve finans müdürlüğünce ödenecektir.

"Sözleşmenin 18.2 maddesinde "sözleşme konusu iş tamamlandığında Yüklenici, işin teslim alınarak kabul işlemlerinin yapılması için bu talebini içeresen bir dilekçe ile idaye başvuracaktır. Bunun üzerine yapılan iş, her türlü masrafı Yükleniciye ait olmak üzere ... A.Ş adresinde ve başvuru yazısının idareye ulaştığı tarihten itibaren 10 iş günü içinde teslim alınır.

Yüklenici, işin teslimi için sözleşme ve ekleri uyarınca üzerine düşen yükümlükleri yerine getirmemesi nedeniyle oluşan zarardan sorumludur."Sözleşmenin 18.3 maddesinde " Teslim alınan işin muayene ve kabul işlemleri, işin kabule elverişli şekilde teslim edildiği tarihten itibaren 60 iş günü içinde yapılarak kesin hesap raporu çıkarılır." hükmü bulunmaktadır.

İcra takibine konu olan ve aynı zamanda dava konusu olan ihale dosyaları üzerinde bilirkişi heyeti tarafından bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup, bilirkişi raporu denetime elverişli olduğu anlaşılmıştır. Davacı tarafından takip öncesi davalı ... temerrüde düşürecek herhangi bir ihtarname göndermemiş olup, bu hususta dava dosyasına bir delil sunulmamıştır.

Somut olayda, davacı yüklenici edimini tamamlamak suretiyle davalı iş sahibine teslim etmiş, davalı iş sahibi tarafından davacı edimi kabul edilmiştir. Ancak sözleşme gereğince yasal süresi içerisinde hakediş bedeli ödenmediği bilirkişi raporu ve dosya kapsamı itibariyle anlaşılmıştır. Taraflar arasındaki ilişki de tacirler arası hizmet alım/satım sözleşmesi veya mal tedarik sözleşmesi de bulunmadığından TTK 1530 maddesi hükmü uygulanması mümkün değildir.

Taraflar arasındaki hukuki ilişki eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Dosya kapsamı gereğince davacının TBK 117 maddesi gereğince davalı tarafı takip öncesi temerrüde düşürmediğinden, mahkemece takip öncesi faiz talebinin kabulüne yönelik kararı hatalı olmuştur. Yine, davacı tarafından davalıyı temerrüde düşürülmediği gibi taraflar arasında imzalanan sözleşmeler ile alacak borç ilişkisinin bulunup bulunmadığı dosya kapsamında belirlenmiştir.

Davacının alacaklı olduğu yargılama ile belirlenmiş olup, mahkemece icra inkar tazminatına hükmedilmesi hatalı olmuştur.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf talebinin reddine, davalı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK'nın 353/1-b-2. bendi gereğince kaldırılarak davacının davasının 2.416.163,73 TL kısmının kabulüne bu miktar itibariyle icra dosyasına yapılan itirazın iptalini, icra inkar tazminat talebinin reddine, fazlaya ilişkin taleplerinin reddine dair yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.