İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi E.2025/50 K.2025/245

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, taraflar arasında. 28.03.2022 tarihli ... İnönü tesisleri Sosyal Tesis Mekanik İşleri Yüklenici Sözleşmesi kapsamında müvekkili şirketin, ...

İnönü Tesisleri Sosyal Tesis projesine ait mekanik işlerinin yapımını üstlendiğini, davacı şirket tarafından üstlenilen sözleşme konusu mekanik tesisat işi, inşaata ilişkin tüm imalatların tamamlanmasını müteakip yapılması gereken bir iş olup öncelikle karşı tarafça yapılması gereken imalatlar tamamlandığında davacı tarafın işi yapmasının mümkün olacağı, sözleşmesinin imzalanmasıyla birlikte işe başlanamadığı, davacının son hakedişi ana işveren yetkililerine teslim etmiş ancak, son onaylı hakkedişin onaylandığına veya onaylanmadığına ilişkin herhangi bir bilginin taraflarına iletilmediği,

bu yüzden hazırlanacak hakkediş karşı tarafa gönderilemediği, davacı tarafça tüm edimlerin yerine getirilmiş olmasına karşın karşı tarafın keşide etmiş olduğu Kadıköy ...

Noterliğinin 19.02.2024 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile kendiliğinden 504.894.99 TL gecikme cezası tahakkuk ettirerek, 256.585,98 TL borçlu olduğuna dair bir hakediş raporu düzenleyerek, hakedişin onaylanmasını, aksi takdirde teminat mektubunun paraya çevrileceğini ihtar edildiği, teminat mektubundan dolayı bir borçlarının kalmadığı, davalı tarafa verilen ...

Bankası AŞ tarafından düzenlenen 11.04.2022 tarihli ve ... numaralı numaralı avans teminat mektubunun bedelsiz kaldığının tespiti ile tarafına iadesini talep edilmiştir.Davalı vekili; davaya konu edilen teminat mektubu kesin teminat mektubu olup avans teminat mektubu olmadığı “ihtiyati tedbiri tamamlayan işlemler” başlıklı HMK Madde 397/1'e aykırı şekilde esastan açılan dava ile tedbir kararı tamamlanmadığı, tedbir kararıyla korunan hak dava konusu edilmediği,

bu yönüyle de davasız kalan tedbir kararının derhal kaldırılmasının gerektiği, davaya konu edilen kesin teminat mektubunun davacının sözleşme gereği yükümlülüklerine ilişkin verilmiş bir teminat mektubu olduğu, tedbir kararıyla elde edilmesi önemli ölçüde zorlaşan ya da imkânsız hale gelmiş olan tek hakkın, davacı ile arasındaki sözleşmeden doğan “müvekkil şirkete ait elinde ayıba karşı tekeffül borcu nedeniyle teminat tutma hakkı“ olduğu,

zira müvekkili ve davacı arasındaki sözleşme geçici kabulden sonraki garanti dönemine girdiği halde, dosyadaki Tedbir kararıyla birlikte, Müvekkili şirketin elinde garanti döneminde ortaya çıkabilecek Yüklenici ayıp ve kusurlarını garanti eden herhangi teminat kalmadığı, Oysa müvekkili şirketin bu hakkı davacı ile arasındaki sözleşmenin 13.6 ila 13.10 arasındaki ve bilhassa 13.8. maddesinden doğan akdi bir hak olduğu belirtilerek tedbir kararının kaldırılması talep edilmiştir.

Mahkemece, 05/06/2024 tarihli ara karar ile, ihtiyati tedbir kararına itirazın reddine karar verilmiştir. Dairemiz 25.09.2024 tarih 2024/1200 Esas ve 2024/687 karar sayılı ilamı ile; " Tedbire konu ...

Bankası A.Ş 'nin 11.02.2022 tarihli ve ... numaralı 449.366,00 TL teminat mektubunun geçerlilik süresinin 31.03.2023 olup akabinde sürenin 01.04.2024 tarihine kadar uzatıldığı tekrardan sürenin uzatıldığına dair dosyaya yansıyan bir belge bulunmadığı anlaşıldığından mahkemece dosya kapsamında mevcut teminat mektubunun süresi dikkate alınarak bir karar verilmesi gerekir." gerekçesi ile kaldırılmasına karar verilmiştir.Mahkeme tarafından 08.11.2024 tarihli ara kararı ile,

teminat mektubunun süresinin uzatılıp uzatılmadığı yönünde bankadan alınan cevabi yazı itibariyle teminat mektubunun vadesinin tazmin talebinin iletildiği tarihten itibaren uzatıldığı ve teminat mektubu halen yürürlükte olduğu bildirilmesi itibariyle; tedbirin kaldırılması talebin reddine karar verilmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesiyle, 25.09.2024 tarihli istinaf kararının içeriğinde yanlızca teminat mektubunun süresi yönünden değerlendirmenin yer aldığı, yanlızca bu yönde inceleme yapılarak yeniden itirazın reddine karar verildiğini, diğer itirazlarının değerlendirilmediğini, ihtiyati tedbir karasında avans teminat mektubu olarak belirtilen teminat mektubu kesin teminat mektubu olduğu,

istinaf incelemesinde mahkemenin mektubun niteliğinde dahi yanılgı husus değerlendirmesi gerektiğini, teminat mektubu avans teminat mektubu olmadığını kesin teminat mektubu olduğunu, ihtiyati tedbire konu edilen kesin teminat mektubu davacının sözleşmeden doğan garanti borcunun gereği olarak davacı şirkete verilmiş bir teminat mektubu olduğunu, bu husus değerlendirilmediğini, ihtiyati tedbir kararı HMK da belirtilen şartlara açıkça aykırı olduğunu, ana dava süresinde açılmadığını bu sebeple ihtiyati tedbirin kaldırılması gerektiğini belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını, ihtiyati tedbir kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı yüklenici, davalılar ise iş sahibidir.İhtiyati tedbirin şartları 6100 Sayılı HMK'nın 389/1. maddesinde genel olarak düzenlenmiştir.

Buna göre, mevcut durumda meydana gelebilecek değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.HMK'nın 390/3 maddesine göre, tedbir talep eden, öncelikle tedbir istemine ilişkin dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak, yasal delillerle ispat etmek zorundadır.

Buradaki ispatın ölçüsü, “yaklaşık ispat” kuralına göre belirlenir. Yaklaşık ispat kuralı uygulanırken, iddianın doğruluğunu kabul etmekle birlikte, aksinin mümkün olduğu ihtimalini de gözetmelidir. Bu nedenle, ihtiyati tedbire karar verilirken, talebin haksız olma ihtimali de dikkate alınarak talepte bulunandan kural olarak teminat alınır. Geçici hukuki koruma kapsamında olan ihtiyati tedbir kararı verirken hakim, asıl uyuşmazlığı çözecek içerikte bir karar vermemelidir.

Bununla birlikte, ihtiyati tedbire karar verilirken tarafların çıkar dengesini ve ihtiyati tedbirin amacını hakimin gözetmesi gerekli ve zorunludur.İhtiyati tedbir kararı verilmesinde hakime geniş bir takdir alanı bırakılmışsa da; hakim, her somut olayda, ihtiyati tedbir şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğini dikkatlice incelemelidir ve hangi yasal sebebe ve hangi somut duruma göre ihtiyati tedbir kararını verdiğini kararında belirtmelidir.

İhtiyati tedbir şartları mevcut değilse, Yasa’nın öngördüğü ölçüde ispat edilememişse, ihtiyati tedbir isteminin reddine karar verilmelidir. Anayasanın 141/3. Maddesine göre mahkeme ihtiyati tedbir isteminin kabulü ile ihtiyati tedbir kararı vermesi veya istemin reddine karar vermesi hallerinde kararında hukuksal gerekçe göstermek zorundadır.Taraflar arasında 28.03.2022 tarihli ... İnenü tesisleri sosyal tesis projesine ait mekanik işlerin yapılması sözleşmesi imzalanmıştır.

İş teslim tarihi olarak 13.08.2022 tarihi olarak belirlenmiştir. Davada davacı, imalat sahasının imalata hazır gelmesiyle 16.08.2022 tarihinde 17.08.2022 tarihinde malzemeyi sahaya sokabildiklerini, iş gecikmeli başlayabildiğini, dava konusu ...

Bankası A.Ş 'nin 11.02.2022 tarihli ve ... numaralı 449.366,00 TL teminat mektubu davalı tarafa verildiğini, uzatılan süre itibariyle teminat mektubu süresi 01.04.2024 tarihine uzatıldığını, davacı tüm edimlerini yerine getirdiğini, davalı şirket 256.585,98 TL davacının borçlu olduğunu hakedişte çıkarttığını ve hakedişin onaylanması aksi halde teminat mektubun paraya çevrileceğini bildirdiğini, son hakediş bedeli 696.520,70 TL olduğunu, davalı taraftan alacaklı olduklarını belirterek teminat mektubunun bedelsiz kaldığının tespiti talep edilmiştir.

Dava açılmadan önce İstanbul 18.Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/102 D.iş 2024/108 karar sayılı kararı ile ... Bankası A.Ş 'nin 11.02.2022 tarihli ve ... numaralı 449.366,00 TL bedelli avans teminat mektubunun teminat karşılığında paraya çevrilmesinin önlenmesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmiştir. Tedbire konu ...

Bankası A.Ş 'nin 11.02.2022 tarihli ve ... numaralı 449.366,00 TL teminat mektubunun geçerlilik süresinin 31.03.2023 olup akabinde sürenin 01.04.2024 tarihine kadar uzatıldığı, dairemiz kaldırma kararı sonrasında bankandan alınan cevabi yazıda teminat mektubunun süresinin uzatıldığı bildirilmiştir. Somut olayda, davacı taraf dava dilekçesi ile ihtiyati tedbire konu ve dava konusu olan teminat mektubunun bedelsiz kaldığının tespiti talep edilmiştir.

Bankadan alınan son cevabi yazı itibariyle teminat mektubu geçerliliği devam etmektedir. Dava konusu ihtiyati tedbir konusu teminat mektubu olduğu anlaşılmaktadır. Teminat senedinin bedelsiz kaldığı hususu yargılama ile belirlenecek olup, dosyaya sunulan belge ve evraklar itibariyle dava konusu teminat mektubunun paraya çevrilmemesine yönelik ihtiyati tedbir kararı ve bu karara itiraz edilmesi ile mahkemece verilen talebin reddi kararı doğru olmuştur.

Açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılan istinaf incelemesi sonucunda, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre, mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. bendi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.