İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2022/1668 K.2023/1985

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davalı adına TPE de tescilli ... numara ile tescilli bulunan faydalı modellerin, müvekkili tarafından 1998 yılından itibaren üretilip satıldığını, ürünlerin piyasada 1989-1990 yıllarındana beri varolduğunu, çok uzun yıllardır yurtdışında ve piyasada kullanılan müvekkilinden 2000 yılında satın aldığı makinelere ilişkin tescil belgesi aldığını, davalı adına tescilli ... ve ... sayı ile tescilli faydalı model tescillerinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili adına tescilli olan ... sayılı faydalı modellerin teknolojik anlamda yeni bir buluş olduğunu, artı değer kattığını ve yenilik getirdiğini, davanın tamamen müvekkilinin hukuki haklarının kullanılmasının engellenmesine yönelik kötü niyetli bir dava olduğunu, haksız ve mesnetsiz açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI - Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 04/04/2017 tarih, 2016/51 esas, 2017/71 karar sayılı kararıyla "davacı tarafından sunulan deliller dikkate alındığında davalıya ait faydalı model belgesinin yeni olmadığı ispat edilemediğinden yerinde olmayan davanın reddine" karar verilmiştir.

DAİREMİZİN KARARI

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nin 27/01/2020 tarih, 2017/3731 esas, 2020/158 karar sayılı ilamıyla "bilirkişi raporunda, davalıya ait önceki tarihli ve geçerliliğini yitirmiş FM belgelerine tekniğin bilinen durumuna ne şekilde fayda yada avantaj sağladığının tek tek tescil belgeleri ile karşılaştırma yapılarak değerlendirilmediği, örneğin; ... başvuru numaralı FM belgesinin tarifnamesinde ve 1 numaralı bağımsız isteminde de; uzman personel ihtiyacını ortadan kaldırdığı, ürün miktarını arttırdığı, valf atıcı mekanizma, kapak kapatma ve kutulama ünitelerinin bulunduğu,

doldurulacak tüplere belirlenen oranda gaz ve sıvı doldurulduğunun , ürünlerin bir konveyör üzerinde ilerlediğinin açıklandığı, davaya konu hükümsüzlüğü istenen faydalı model belgelerinde tekniğin bilinen durumuna hangi fayda ve avantaj getirildiğinin açıklanmadığı, raporun denetime elverişli olmadığı, mahkemenin eksik inceleme ile karar verdiği anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına,

yenilik giderici belgeler ile davaya konu FM tescil belgelerinin tek tek karşılaştırılmak suretiyle denetime elverişli ek rapor yada yeni bir rapor alınarak hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi GEREKTİĞİ "gerekçesi ile kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

DAİREMİZİN KALDIRMA KARARINDAN SONRA İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: "Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan gelen kayıtlardan, davaya konu TR ... Y sayılı faydalı model belgesinin 24/04/2007 tarihinden itibaren, TR ... Y sayılı faydalı model belgesinin 31/01/2011 tarihinden itibaren 10'ar yıl müddetle davalı adına tescilli olduğu anlaşılmaktadır. 6769 Sayılı SMK'nın 101/1.

Maddesi ile, başvuru tarihinden başlamak üzere, patentin koruma süresinin yirmi, faydalı modelin koruma süresin on yıl olduğu ve bu sürelerin uzatılamayacağı belirtilmiş olup, görüldüğü üzere bu durumda, yargılama devam ederken TR ... Y sayılı faydalı model belgesinin 10 yıllık koruma süresinin 24/04/2017, TR ...

Y sayılı faydalı model belgesinin ise 10 yıllık koruma süresinin 31/01/2021 tarihinde son bulduğu ve koruma süresi dolan faydalı model belgeleri ile ilgili bir hükümsüzlük kararı verilemeyeceği ve bu haliyle davanın konusuz kaldığı anlaşılmakla, davacının davası hakkında karar verilmesine yer olmadığına şeklinde karar vermek gerekmiştir.

Her ne kadar davaya konu hükümsüzlüğü talep edilen faydalı model belgelerinin koruma sürelerinin dolması nedeniyle dava konusuz kalmış ise de, tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerine hükmedilmesi gerekmekte olup, dava açıldığı tarihte davaya konu faydalı model belgeleri davalı adına tescilli ise de, dosyada aldırılan bilirkişi raporları ile,

hükümsüzlüğü talep edilen davaya konu ... sayılı faydalı model belgelerinin, dayanak gösterilen ... ve ... sayılı faydalı model belgeleri karşısında yenilik niteliği taşıdığı belirtilmiş olmakla, aldırılan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre, davacı yan haklılığını ispat edemediğinden,

davalı lehine vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmesine karar verilmişTİR" şeklindeki gerekçe ile neticeten"1-Davacının davası hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 2-Alınması gereken 59,30 TL harçtan peşin alınan 29,20 TL harcın mahsubu ile bakiye 30,10 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hesaplanan 7.375,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

5-Davalı tarafından yapılan 18,50 TL yargılama giderinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine, " şeklinde hüküm kurulmuştur.

DELİLLER Davaya konu ... sayılı faydalı model belgesinin (Buluşun Adı : Otomasyon olarak aerosol kabı dolum sistemi) 31.01.2011 tarihinden itibaren on yıl süre ile 23.01.2012'de davalı adına tescil edildiği, ... Y nolu "Buluşun Adı : ... tüp dolumu için kullanılan otomatik ... makinelerde geliştirme olup" faydalı model belgesinin ise 24.04.2007 tarihinden itibaren on yıl süre ile 21.01.2008'de davalı adına tescil edildiği anlaşılmaktadır.

Bilirkişi heyeti 28.02.2017 tarihli raporunda özetle; ... sayılı faydalı model belgesinin sunulan delillerin davalının daha önceki tarihli şu anki geçerli olmayan faydalı modelleri dahil faydalı model belgesindeki ana istemdeki tüm unsurları aynı anda karşılamadığı ve söz konusu faydalı model belgesinin yenilik vasfına haiz olduğu,

... faydalı model belgesi yönünden davacının sunduğu tüm deliller incelendiği bu sistemin işlevini tümüyle gören bir sistemin mevcut olmadığı ancak bunun yerine bir birinden bağımsız farklı hızlarda tam-yarı otomatik veya manuel şekilde çalışan kısmi olarak davalının faydalı model belgesinde tanımlanan sistem içerisindeki ünitelerin işlevlerini yerine getirebilen (operatör desteği ile yani insan gücü unsuru ihtiva eder şekilde bir çok) makinalar bulunduğu ... nolu faydalı model ile tanımlanan sistemin bir hat olarak değerlendirilmesi gerektiği sonuç olarak sunulan delillerin davalının daha önceki tarihli şu anda geçerli olmayan faydalı

modelleri dahil faydalı model belgesindeki ana istemdeki tüm unsurları aynı anda karşılayamadığı söz konusu faydalı model belgesinin başvuru tarihi itibariyle sınaiye uygulanabilir yenilik vasfına haiz olduğu sonuç olarak ... ve ... nolu faydalı model belgelerinin aksini ispat eder nitelikte bir belge sunuluncaya kadar hükümsüz sayılmasının mümkün görülmediği yönünde görüş bildirilmiştir.

Dairemiz kararından sonra bilirkişiler marka patent vekili ..., Avrupa patent vekili , Türkiye Marka patent vekili Makine Yüksek Mühendisi ... ve makine yüksek mühendisi ...

27/12/2020 tarihli raporlarında; "... referanslı faydalı modelin bağımsız istemde yer alan tüm unsurların davacı tarafından sunulan önceki tarihli kanıtlarda gösterilmediği ve bilirkişi heyeti tarafından bağımsız istemde yer alan tüm unsurların bu kanıtlarda gözlemlenmediği, ... referanslı faydalı modelin bağımsız istemde yer alan tüm unsurların davacı tarafından sunulan önceki tarihli kanıtlarda gösterilmediği ve bilirkişi heyeti tarafından bağımsız istemde yer alan tüm unsurların bu kanıtlarda gözlemlenmediği" hususlarını bildirmişlerdir.

Bilirkişiler 27/07/2021 tarihli ek raporlarında; "... referanslı faydalı modelin bağımsız istemde yer alan tüm unsurların davacı tarafından sunulan önceki tarihli kanıtlarda gösterilmediği ve Bilirkişi Heyeti tarafından bağımsız istemde yer alan tüm unsurların bu kanıtlarda gözlemlenmediği ... referanslı faydalı modelin bağımsız istemde yer alan tüm unsurların davacı tarafından sunulan önceki tarihli kanıtlarda gösterilmediği ... tescil numaralı faydalı modelde korunması talep edilen unsurlardan C tipi başlık ünitesi ve inkjet, boy ayarlama şanzımanı, çoklu valf atma ünitesi, kam aracılığıyla valf kapatma, pensleme mekanizması,

itme yayı içeren c tipi başlık ünitesi unsurlarının buluş başlığı ile uyumlu şekilde “... makinelerde geliştirme” kapsamında olduğu ve bu unsurları ihtiva etmeyen ... tescil numaralı faydalı modeli yenilik unsuru bakımından aştığı, ... tescil numaralı faydalı modelde çözümlenen teknik sorunun ... tescil numaralı faydalı modelde korunması talep edilen unsurlardan farklı olduğu, ... tescil numaralı faydalı modelde korunması talep edilen unsurun ...

Makinelerde geliştirme kapsamında olduğu ve ... tescil numaralı faydalı modeli yenilik unsuru bakımından aştığı, Hükümsüzlüğü talep edilen ... tescil Numaralı faydalı Modelin “Otomasyon olarak aerosol kabı dolum sistemi” başlığını taşıdığı,

... tescil Numaralı faydalı modelde korunması talep edilen valf sabitleme ünitesi, likit dolum ünitesi, valf ekleme ünitesi, basma düğmesi ünitesi, konveyör hattı, aerosol kap kılavuz elemanı, düğme ekleme elemanı, kap besleme ünitesi unsurların ... tescil numaralı faydalı modelde yer almaması nedeniyle ... tescil numaralı faydalı modeli yenilik unsuru bakımından aştığı, hükümsüzlüğü talep edilen ... tescil Numaralı faydalı Modelin “Otomasyon olarak aerosol kabı dolum sistemi” başlığını taşıdığı,

... tescil numaralı faydalı modelin tarifnamesinde, bu buluşun amacının valf kapama işlemi yapan Makinaların genelde hava ile çalışması ve ayrıca kompresör sistemi gerektirmesinden kaynaklanan sorunları çözmek olduğu, istemlerin karşılaştırılmasıyla ... tescil Numaralı faydalı modelde korunması talep edilen unsurların ... tescil numaralı faydalı modeli yenilik unsuru bakımından aştığı, hükümsüzlüğü talep edilen ... tescil Numaralı faydalı Modelin “Otomasyon olarak aerosol kabı dolum sistemi” başlığını taşıdığı, Hükümsüzlüğü talep edilen ... tescil Numaralı faydalı Modelin ise ... makinelerde geliştirme başlığı taşıdığı,

... tescili numaralı faydalı modelde bulunan valf sabitleme ünitesi, valf ekleme ünitesi, basma düğmesi ünitesi ve kısmen farklı olan konveyöre hattı unsurlarının ... tescil Numaralı faydalı Model ile Hükümsüzlüğü talep edilen ... tescil Numaralı faydalı modeli farklı kıldığı, hükümsüzlüğü talep edilen ... tescil Numaralı faydalı modellerin dayanak gösterilen ... ve ... tescil numaralı faydalı modeller karşısında yenilik niteliği taşıdığı" hususlarında görüş bildirmişlerdir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Dava tarihi 09/03/2016 olup her iki faydalı modelin dava tarihi itibarıyla koruma süreleri de henüz sona ermediğini, mahkemece müvekkilinin haksız olduğuna ilişkin değerlendirme yapılarak yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacı müvekkil üzerinde bırakılmasının yerinde olmadığını, HMK'nun 331. maddesine göre.

"Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder" şeklinde düzenleme yer aldığını, aynı zamanda dava açıldığı anda haklı durumda bulunan tarafın, yargılama sırasında meydana gelen mevzuat değişikliği sonucu haksız duruma düşmesi halinde yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 18.11.2009 tarihli ve 2009/18-421 E.-2009/526 K. sayılı ilamında da buna yer verildiğini,

davacı müvekkilinin davasında haklı olup mahkemece açıklanan sebeplerden ötürü davanın konusuz kaldığını, davalı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken müvekkil aleyhine vekalet ücreti ödenmesine hükmetmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE Dava, faydalı modellerin hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince dava konusuz kalmakla karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi HMK 355 maddesi gereğince kamu düzeni ve istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılmıştır. Somut uyuşmazlıkta; dava konusu ... sayılı faydalı model belgesinin 31.01.2011 tarihinden itibaren, ...

Y nolu faydalı model belgesinin ise 24.04.2007 tarihinden itibaren on yıl süre ile tescilli olduğu, 10.12.2021 olan karar tarihi itibarı ile her iki faydalı model belgesinin 10 yıllık koruma süresinin dolduğu, hükümsüzlük talebinin konusuz kaldığı anlaşılmaktadır. Dava konusuz kalmakla yargılama giderlerinin dava tarihindeki haklılık durumuna göre tespiti gereklidir.

Davacı hükümsüzlük koşullarının oluştuğu iddiası ile dava açmış ise de; bilirkişi raporlarına göre faydalı model belgelerinin yenilik niteliği taşıdığı, davacının aksi yöndeki iddiasını ispatlayamadığı dikkate alınarak yargılama giderleri ve vekalet ücretini davacı tarafa yükletilmesi yerinde olup davacı vekilinin bu yönden yerinde görülmeyen istinaf isteminin esastan reddi gerekmiştir. Açıklanan nedenle davacının istinaf isteminin esastan reddine karar vermek gerekmiştir.