İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2022/192 K.2023/1824

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'nun “... ” markasıyla kendi orijinal tasarımları olan takı ve aksesuarları dünya çapında satışa sunduğunu, alanında tanınmış bir tasarımcı olduğunu, markasını dünyanın birçok ülkesinde de tanıtımını yaptığını ve markasını dünya çapında bilinir hale getirdiğini, müvekkilinin markasını 24.10.2017 tarihinde TPMK nezdinde tescil ettirdiğini, ayrıca ... markası ile satılan özel tasarımları da kendi adına tescil ettirdiğini, davalı yanın müvekkilinin tescilli ve koruma altındaki ürünlerini taklit ederek maddi ve manevi menfaat sağladığını,

ilk olarak 22-23 Kasım 2017 tarihinde Four Seasons'da düzenlenen Otizm Vakfı Kermesi'nde Assouline standı karşısında açmış olduğu stantta müvekkiline ait tasarımların taklitlerini sergileyerek sattığını, sonrasında 29-30 Kasım 2017 tarihinde ...

Otel'de gerçekleştirilen Elle Edit Kermesi'nde yine müvekkiline ait koruma kapsamındaki tasarımların taklitlerini sergileyerek sattığını, tüm tasarım hakkına tecavüz fillerinin yanında davalı tarafın, müvekkiline ait orijinal tasarımları taklit ederek elde ettiği taklit ürünleri "..."markası adı altında www.....com web sitesinde, yine ...'na ait ... isimli instagram hesaplarında sergileyerek satışa sunduğunu, davalının müvekkiline tasarım ve marka hakkına tecavüz fiillerinin öğrenilmesinin akabinde Beyoğlu ...Noterliği'nin 01.12.2017 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini, ihtarnamenin davalıya tebliğinden sonra,

davalı ile yapılan telefon görüşmesinde davalı yanın bir daha koruma kapsamında olan ürünleri internet ortamında paylaşmayacağını ve hiçbir yerde satışını yapmayacağını taahhüt ettiğini ancak sonrasında müvekkiline ait koruma altındaki tasarımları taklit etmeye, satmaya ve internet ortamında sergilemeye devam ettiğini ve bu eylemlerini arttırarak sürdürdüğünü, davalı yanın müvekkilinin şan ve şöhretinden faydalanarak işlerini büyüttüğünü ve İstanbul'un en popüler alışveriş merkezi olan Vadi İstanbul'da iş yeri açtığını,

davalının müvekkiline ait tasarım ve marka hakkına tecavüz fiillerinin hiçbir suretle durdurmaması üzerine İstanbul 2.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2018/27 D.İş sayılı tespit dosyası nezdinde 01.03.2018 tarihinde yapılan tespit neticesinde alınan bilirkişi raporunda tespite konu ürünlerin müvekkili adına 2017 05177 numara ile kayıtlı tescilli tasarımlar ile iltibas oluşturacak nitelikte benzer tasarım uygulaması olduğunun, seçenek özgürlüğü olmasına rağmen tescilli tasarıma benzer olarak üretim yapıldığı görüşünün bildirildiğini beyanla, ihtiyati tedbir kararı verilmesine,

müvekili adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde 2014/01540, 2017/05177 ve ... numara ile tescilli tasarımlarına vaki tecavüzün durdurulmasına ve ortadan kaldırılmasına, mümkün olduğu takdirde tecavüze konu ürünler ile kalıplar üzerinde müvekkiline mülkiyet hakkı tanınmasına,

mümkün olmadığı takdirde bunların imhasına, davalının hukuka, ticari ahlak ve rekabete aykırı davranışı sebebiyle içerisinde bulundukları haksız rekabetin tespiti ve menine, 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca müvekkilin tescilli tasarımlarına yönelik tecavüzün tespitine, men'ine ve ref'ine, fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak üzere şimdilik HMK 107. maddesi uyarınca hakları saklı kalmak kaydıyla 2.000,00-TL maddi tazminatın ihtar tarihinden işleyecek ticari faiziyle birlikte hükmolunmasına,

5.000,00-TL manevi tazminatın ihtar tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava ettiği anlaşılmıştır. Davacı vekili maddi tazminat talebini 151.2.c maddesine dayandırdığını açıklamıştır.

CEVAP VE KARŞI DAVA

Davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... isimli mağazanın sahibi olarak kendi tasarladığı ve el işçiliği olan takıların satışını kendi mağazasında yapan bir tasarımcı olduğunu, kendi tasarladığı ürünlerin yanında müşterilerinin isteği doğrultusunda piyasada çokça bulunan bazı ürünleri kendi yorumunu katarak sergileyen ve satan müvekkilinin, faaliyette bulunduğu sektörde tanınmış, tasarımları modacılar, bloggerlar ve cemiyet hayatından kişilerce çok beğenilen ve önerilen bir tasarımcı ve sanatçı olduğunu,

müvekkilinin “...” ismiyle markalaştığını ve İstanbul'da sosyal hayatta önemli sayılan birçok kermes ve etkinliğe davet edildiğini, bu etkinliklerde ürünlerini satışa sunduğunu, müvekkilinin yaptığı tasarımlara koyduğu bir takım detayların tasarımı ... ile özdeşleştirdiğini, müvekkilinin müşteri çevresinin bu tasarımları tercih ettiğini ve ... tasarımı olarak bilinen ürünlerin müşteriler tarafından tercih edildiğini, davacı tarafından müvekkili aleyhine haksız tespitler yaptırıldığını, müvekkilini taklitçilikle suçlayarak müvekkilinin kariyerini olumsuz şekilde etkileyecek basın haberleri çıkartıldığını,

bu haberlerin müvekkilinin başarısına gölge düşürmek için yapıldığını, basında çıkan haberlerin yanı sıra karşı tarafın müvekkili aleyhine özellikle tasarımcıların, bloggerların ve müvekkilinin müşteri çevresinin yanında, müvekkilinin tasarımlarını kötüler, müvekkili kendisini taklitçilikle suçlayan ithamlarda bulunduğunu ve bu konuşmaların tasarımcılar arasında yayıldığını, davacının müvekkili ile konuşmadan müvekkilinin tasarımlarını satın aldırarak fotoğraflarını çektirip kötüleme girişimlerine devam ettiğini,

davacının müvekkilinin tasarımına çok benzeyen bir ürünü satışa sunduğunu ancak müvekkilinin davacının ticari itibarının sarsılmaması için hiçbir hukuki yola başvurmayı tercih etmediğini, müvekkilinin tasarımlarını özellikle ünlü ve cemiyet hayatından insanların katıldığı kermes ve etkinliklerde sergilediğini ve satışa sunduğunu, davacının belirttiği gibi müvekkilinin tasarımlarının Four Seanson Bosphorus’ta düzenlenen Otizm Vakfı kermesinde ve Hilton Otel’de düzenlenen ... kermesinde yer almış ve bunun gibi birçok önemli kermes ve etkinliklerde tasarımları ile yer almaya devam ettiğini,

davacının iddia ettiği gibi ne davacıya ait ne de bir başkasına ait ürünlerin veya taklitlerinin müvekkili tarafından sergilenmediğini, müvekkilinin kendi tasarımı olan ürünleri sergilediğini, bir ürünün ...’na ait olup olmadığını müşteri çevresinin ürünü görünce ayırt edebildiğini, davacı tarafça yaptırılan delil tespiti sonrasında alınan Bilirkişi Raporu'nda müvekkilinin küpe ve bileziklerde kullandığı hayvan figürlerinden biri olan kaplumbağanın, karşı tarafın tasarımlarında kullandığı kaplumbağa ile kıyaslandığını, her iki kaplumbağanın birbirinden çok farklı olduğunu,

bilinçli kullanıcıların ürünler arasındaki ayırt edici özelliklerin farkına varılabileceği düzeyde olduğunu, müvekkilinin davacıya ait tasarımların aynısını veya benzerini üretmediğini ve satmadığını, ,davaya konu kaplumbağa figürlü küpelerin tüm tasarımcılar tarafından kullanıldığını ve yılın modası haline geldiğini, müşterilerinin talebi üzerine müvekkilinin de toptancıdan aldığı ve yoğunluğu Çin'den ithal olan içerisinde kaplumbağa figürünün de olduğu hayvan figürlerini satın aldığını ve bu hayvan figürlerinin altına gerçek inciler, altın toplar, minik inci kaplı toplar, çiçek desenleri koyarak kendinden esintilerle ürünler çıkardığını,

kaplumbağa ve diğer hayvan figürlerini sadece küpelerde kullanmadığını, bunun yanında kelepçe bileklikler de tasarladığını, davacının dava konusu ettiği tasarımları ile müvekkilinin tasarımları arasında herhangi bir benzerlik bulunmadığını müvekkilinin tasarımlarında ve ürünlerinde taklit bulunmadığından ve davacı davasını somut olarak kanıtlayamadığından haksız davanın reddine karar verilmesini talep ettiği, karşı davaya ilişkin olarak özetle;

müvekkilinin kendi tasarımı ve el işçiliği olan takıların satışını yapan ayrıca takı dizaynırı olarak kariyerinde isim yapmış bir tasarımcı olduğunu, kendi ismi ile ünlenen ve özgün ve yenilikçi tasarımlarını mağazasında ve önemli kermes ve etkinliklerde sergileyen ve satan müvekkilinin geniş bir müşteri portföyü edindiğini, kendi tasarladığı ürünlerin yanında müşterilerinin isteği doğrultusunda piyasada çokça bulunan ürünlere kendi yorum ve kalitesini katarak sergilediğini, faaliyette bulunduğu sektörde tanınmış, tasarımları modacılar, bloggerlar ve cemiyet hayatından kişilerce çok beğenilen ve önerilen, bir tasarımcı ve sanatçı olduğunu,

tasarımları ve kariyeri ile ilgili hiçbir olumsuz geri dönüş almadığını, haksız ve asılsız ithamlarla müvekkilinin ticari itibarına gölge düşürüldüğünü, davacı-karşı davalının müvekkilini tasarımcı çevresinde kötüleyerek, tasarımları hakkında olumsuz yorumlar yaparak müvekkilinin ticari itibarını sarsmaya çalıştığını, başarılı olamayınca da müvekkilini kendisini taklit etmekle suçladığını, müvekkilinin öncelikle manevi sonrasında da maddi olarak ticari itibarının zedelendiğini, davacı-karşı davalının da tasarımcı olup iş bu haksız davranışları ile haksız rekabet yasağına aykırı davrandığını, müvekkilinin ticari hayatının zedelendiğini,

davacı-karşı davalının ağır ithamları nedeniyle kişilik haklarının zedelendiğini ve müvekkilinin müşterileri tarafından duyulan ithamlar karşısında derin üzüntü duyduğunu ve çalışamadığını beyanla davacının davası yönünden davacının davasının tüm talepler yönünden reddine karar verilmesini, karşı dava yönünden; öncelikle davacı-karşı davalının müvekkil aleyhine gerçeğe aykırı haberler çıkartmaması ve iş bu dava sonuna kadar dava sebebiyle müvekkilin ticari itibarının sarsılmasının önlenmesi için dava ile ilgili bilgilerin basında yer almasının önlenmesine ve davanın basın yasağına tabi olmasına,

15.000,00 TL manevi tazminatın davacı-karşı davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine, davacı-karşı davalının hukuka aykırı davranışları ile tahkikat aşamasında taleplerini arttırmak koşuluyla şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminata hükmedilerek müvekkiline ödenmesine, taleplerine dava tarihinden itibaren reeskont faizi uygulanmasına karar verilmesini talep ve karşı dava ettiği anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"...A/1-Asıl davanın kısmen kabulü ile, davalı-karşı avacıya ait 18.09.2020 tarihli bilirkişi raporunda "1" sıra no ile gösterilen ürün kullanımlarının davacı-karşı davalıya ait 2017/05177-5 numaralı tescilli tasarıma tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, men'ine, sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, bu suretle davaya konu tecavüze ilişkin davalıya ait "1" sıra no'lu ürünlere, ürün görsellerinin bulunduğu kataloglara ve her türlü tanıtım evrakı ve malzemelere, davalı yana ait işyerinden toplatılarak el konulmasına,

yeddiemin'e teslimine, Kararın kesinleşmesini müteakip masrafı davalıya ait olmak üzere imhasına, Fazlaya ilişkin dava konusu diğer tasarımlara yönelik taleplerin REDDİNE, 2-18 Eylül 2020 tarihli bilirkişi raporunun hükmün infazında dikkate alınmasına, kararın eki sayılmasına, 3-2.000.00 TL maddi tazminatın 01.12.2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı-karşı davacıdan alınarak, davacı-karşı davalıya verilmesine, 4-5.000,00 TL manevi tazminatın 01.12.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı-karşı davacıdan alınarak,

davacı-karşı davalıya verilmesine,5-Hüküm özetinin karar kesinleştiğinde, masrafı davalı-karşı davacıya ait olmak üzere bir defaya mahsus Türkiyede yayın yapan trajı en yüksek üç gazeteden birinde ilanına,B. KARŞI DAVANIN REDDİNE" karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı-karşı davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;Mahkemenin bilirkişi raporuna itirazları dikkate almadığını, bilirkişilerce davaya konu tüm ürünlerde biçim olarak aynı kaplumbağa figürü olmasına rağmen bu kaplumbağalar ile müvekkili ürünlerinde kullanılan kaplumbağalar arasında benzerlik olmadığının kabul edildiğini, buna rağmen genel görünümde belirgin benzerlik olduğu şeklindeki değerlendirmenin hatalı olduğunu,Her iki üründe de kaplumbağa figürünün olması tasarım hakkının ihlali anlamına gelmeyeceğini, hayvan figürlerinin günün modasına uygun olarak takıdan kıyafete kullanıldığını, kullanılan kaplumbağa figürünün farklı olduğunu,

kaplumbağa figürünün davacı ürününde kafasının daha kısa, yuvarlak ve kafasının üzeri taşlı iken müvekkili ürününde kafanın daha uzun elips biçimli ve üzeri taşsız olduğunu, kaplumbağalara arasında gözle görülür boyut farkı da olduğunu, bunların belirgin farklılık niteliğinde olduğunu,Top figürünün de bir kişiye özgülenemeyeceğini,, davacının kullandığı toplar ile müvekkilini kullandığı top eklentilerinin materyallerinin farklı olduğunu, birinin metal birinin plastik türevi olduğunu, topların boyutları ve renklerinin farklı olduğunu, bilinçli tüketici tarafından kolaylıkla anlaşılabileceğini,

sunulan fotoğraflarda figürün kulakta duruşu ve boyut farklılığının açıkça görüldüğünü, raporun çelişkili olduğu her iki figürün taşla kaplı olmasının benzerlik olmayıp taşların dizim şekli renk farklılığı müvekkili ürününde tüm sırtın taşlar ile değil aralarında boşluk kalacak şekilde kaplı olduğunu, kaplumbağa figürlerinin ayak boyut ve eğimlerinin farklı olduğunu, kuyruk kısımlarının farklı olduğunu, kaplumbağa figürünün toptancıdan alındığını,Dönemin modasına uygun takı yapılmasının seçenek özgürlüğünü sınırladığını, kaplumbağa figürünün bir dönem moda olduğunu, bu hususta tanık beyanlarının da değerlendirilmesi gerektiğini,

mahkemenin seçenek özgürlüğüne yönelik değerlendirmesinin yerinde olmadığını, Kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının 3 adet tasarıma tecavüz iddiasında bulunduğunu, mahkemenin 2 tasarım yönünden tecavüz talebini reddettiğini ancak talep gibi 2000TL maddi tazminatın tamamının kabul ediliğini,Mali bilirkişi raporunda tek bir ürünün davacının cirosunun %5 ine denk geldiği belirtilmiş ise de bu oranın yüksek olduğunu, 2019 yılında ürünün müvekkili tarafından hiç satılmadığını, 2018 yılımda ise müşteri sayısına göre yapıldığını ve devamı olmadığını, davacının kaç adet ürün sattığı belirlenmeden tazminat hesaplanamayacağını,

Haksız fiil unsurları oluşmadığını, maddi ve manevi tazminat talebinin koşullarının oluşmadığını,Karşı dava yönünden ise; karşı davalının müvekkilini kötülediğini, tasarımları hakkında olumsuz yorumlar yaparak ticari itibarını sarsmaya çalıştığını, ürünleri taklit ettiği ile suçladığını, konuşma ve ithamların müvekkilinin de kulağına geldiğini, müşterilerin ürünlerin taklit olabileceği korkusu ile alışveriş yapmamayı tercih ettiğini, basına haberler çıkartıldığını, tanık beyanlarının dikkate alınması gerektiğini, tasarıma tecavüz olmadığı gibi, müvekkilinin ticari itibarını etkilemek için haksız rekabete girildiğini,

müvekkilinin tek üründe değil tüm kazancının durumdan etkilendiğini, karşı davanın kabulü gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

İNCELEME TPMK kayıtlarına göre .. nolu, ... nolu, ... nolu tasarımlar davacı adına kayıtlı olup davanın kısmen kabulüne konu 2017/05177-5 numaralı giyim aksesuarı 04.08.2017 den beri davacı adına korum altındadır. Bilirkişiler marka vekili ... , marka patent vekili (bilirkişi teslim tutanağında tasarım yönünden de uzmanlık olduğu belirtilmiş) ... ile takı sektörü uzmanı ... , mal müşavir ... 18.09.2020 tarihli bilirkişi raporunda özetle "...

Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde Davacı-Karşı Davalı ...'nun davaya konu ... dosya numaralı tasarımların tescilli olduğu, ... numaralı tasarım dosyasının 5 yıllık yenileme girişlerinin tamamlandığı, davacı-karşı davalının 2017/05177-5 numaralı tasarımı ile Davalı-Karşı Davacı Ürünü 1 Sıra Numaralı Tasarımının inceleme neticesi: Farklılıkların küçük ayrıntılardan oluştuğu, tasarımların genel görünümünde belirgin benzerlik olduğu,Benzerliklerin; her ikisini de kaplumbağa figürü olup kaplumbağa figürünün kuyruğunda top şeklinde eklenti olduğu,

her iki kaplumbağa figürünün yüzeyinin taylardan oluştuğunu, ayak boyut ve eğilimlerinin birbirine yakın benzerlikte olduğunu, her iki figürün kuyruk kısmında yuvarlak bir eklenti olduğunu, Farklılıkların ise davalının kaplumbağa figürünün sırt yüzeyinde , taşla üzerinde altıgen görünümlü metal kaplama şekiller olduğunu, davacının kaplumbağa figürün sırt yüzeyi taşlı üstte yuvarlak şeklin yanlarında dört dikey çizgi ile yuvarlağın altında iki yatay çizgiden oluşmakta olduğunu,Farklılıkların küçük ayrıntıda olduğu, genel görünümde belrgin benzerilk olduğu,

bilgilenmiş kullanıcının algısını etkileyecek derecede tasarım benzerliğin sahip ürünlerin netice itibarı ile karışıklığa yol açabileceğini, benzerliklerde he iki ürünün kaplubağa figürü olmasının seçenek özgürlüğünü etkilerken tasarımda geometrik şekiller, taşlı model ve dizaynın tasarımlarda seçenek özgürlüğünü etkilemediğini, dolayısıyla tasarımlardaki benzerliğin seçenek özgürlüğünden kaynaklanmadığını,SMK 151/2-a, kapsamında 2018 ve 2019 yılları gelir tabloları , defterlerine göre birçok ürün üretilip satıldığını, üretilen ürünlerin birim üretim ve satış fiyatı verilmediğini, cironun tamamı değil %5 baz alınacağını,

brüt satışın %5'inden İTO yazası gereği %15 hesaplanığında davacı firmanın 2018 yılı için 10.747.,87 TL. ve 2019 yılı için 3.31.83 TL hesaplandığını, SMk 151/2- b maddesine göre;n2018 2019 cirosundan (tamamı değil %5'inden) %15 oranlama yapıldığında Davalı firmanın 2018 yılı için 3.902.95 TL. ve 2019 yılı için 8.802,29 TL hesaplandığnı, Davalı ve davacı arasında lisans sözleşmesi olmadığından hukuka uygun şekilde yani 151/2- c şıkınca tazminat hesaplanamadığını belirtmişlerdir.

GEREKÇE Dava, endüstriyel tasarımlara tecavzü iddiası ile tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti meni refi ile SMk 151/2-c maddesi gereğince maddi tazminat ile tasarıma tecavüz nedeni ile manevi tazminat istemlerine ilişkindir.Karşı dava ise haksız rekabet iddiasına dayalı maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne, karşı davanın ise reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı davalı karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlıkta mahkemece alınan ve Dairemizce yeterli görülen bilirkişi raporunda davacının 2017 /05177 -5 nolu tasarımı ile davalının raporda (1) no ile belirtilen ürünün usulüne uygun karşılaştırması yapılmış ve farklılıların küçük ayrıntıda olduğu,

tasarımların bilgilenmiş kullanıcının algısını etkileyecek derecede benzerliğe sahip olduğu ve karışıklığa neden olacağı, tasarımların benzerliğinin ise seçenek özgürlüğünden kaynaklanmadığı tespit edilmiş olmakla davalının tasarıma tecavüz oluşmadığına ilişkin istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Davacı maddi ve manevi tazminat koşullarının oluşmadığını, maddi tazminat hesabının yerinde olmadığını ileri sürmüş ise de; kabul edilen maddi tazminat ve manevi tazminat miktarı itibarı ile karar bu yönden davalı yönünden kesin nitelikte olmakla bu yöndeki istem usulden reddedilmiştir.Karşı davaya yönelik istinaf istemine gelince;

davacının tescilli tasarım hakkına tecavüz iddiası ile ihtarname keşide ederek tecavüzün devam ettiği iddiası ile dava açtığı, dosyada mevcut delil durumuna göre maddi manevi tazminatı gerektiren bir hususun ispatlanamadığı anlaşılmakla karşı davanın reddi kararı yerinde görülmüştür.Açıklanan nedenler davalı-karşı davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar vermek gerekmiştir.