İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2022/2046 K.2024/1015

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilin 30/03/2018 tarihinde ... numarasıyla endüstriyel tasarım tescil başvurusunda bulunduğunu, tasarımın taklitleri davalı tarafından"..." markasıyla üretim ve satışının yapılmakta olduğunu, bu husuta Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2019/473 D.İş sayılı delil tespit dosyasından rapor alındığını, davaya konusu modelin takım olarak 99,99 TL üzerinden halen satışta olduğunu, müvekkilin tasarımlarına tecavüz ile haksız rekabet sonucu aldığı siparişler iptal edildiğinden oldukça büyük zararı olduğunu,

6769 sayılı Kanunun 151/2.a maddesine göre maddi tazminat talep ettiklerini ileri sürerek, davalıların tasarım hakkına tecavüzün tespitini, durdurulmasını, önlenmesini, şimdilik 1.000 TL maddi tazminat ile, 20.000 TL manevi tazminatın 07/10/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini, hükmün ilanını talep ve dava etmiştir.

CEVAP VE KARŞI DAVA

Davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; davacının ... tescil nolu, tescili yapılan tasarım "ayırt edicilik" unsuru ve "yenilik" unsuru taşımadığını "..." adlı tasarımın tescilinden önce, davacının tasarımına benzeyen tasarımların piyasada değişik firmalarca oluşturulmuş ve piyasada meşhur ve maruf olan modeller olduğunu, davacının tasarımının piyasadaki diğer modellerden farklı olmadığı ayırt edicilik vasfını taşımadığını, ürünler yan yana konulduğunda bilinçli tüketici tarafından farklılıkların anında tespit edilebilecek düzeyde bulunduğunu,

tasarım hakkına tecavüz edildiğine bilirkişinin değil mahkemenin karar verebileceğini, ayırt edicilik vasfinı taşımayan tespite konu model için esin kaynağı olarak değerlendirilebilecek Shutterstock görselini aşağıda verdiklerini ileri sürerek asıl davanın reddine, karşı davalarının kabulü ile “..." numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

KARŞI DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı-karşı davacının müvekkilinin tasarımının yenilik ve ayırt edicilik özelliğinin olmadığını kanıtlamak için sunduğu ürünlerin, müvekkilinin tasarımının tescil tarihi olan 30.03.2018 tarihinden önce üretildiğine ilişkin hiçbir delil olmadığını, davalı-karşı davacının sunduğu ürünlerin 30/03/2018 tarihinden önce üretildiğine ilişkin delil sunmadığı sürece, müvekkili tasarımının hükümsüzlüğünün talep edilmesinin mümkün olmadığını, kaldı ki; davalı- karşı davacının benzer olarak lanse ettiği ürün görselleri tek tek incelendiğinde, bu ürünlerin tesettür mayo alanında üretilmenin ötesinde müvekkilinin tasarımı ile hiçbir ortak özelliğinin olmadığının görüldüğünü savunarak, karşı davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; davacı tarafından Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2019/473 D.iş sayılı dosyasında yaptırılan tespit ve aldırılan 25/10/2019 tarihli bilirkişi raporunda davacıya ait tasarıma benzer bir adet ürüne rastlandığı ürünler arasında benzerlik olduğu yönünde görüş bildirildiği, mahkemece dosyanın esası bakımından ve karşı dava yönünden aldırılan bilirkişi raporunda karşı dava yönünden hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı, asıl dava yönünden ise benzerlik oluştuğu ve maddi tazminatın 80.850,00 TL olduğu yönünde görüş bildirildiği,

itiraz üzerine aldırılan ek raporda kök rapordaki görüşün muhafaza edildiği buna göre, öncelikle karşı dava hükümsüzlük davası olduğundan, hükümsüzlük davası yönünden davalı - karşı davacı tarafından sunulan ürün görselleri ile davacıya ait dava konusu ... numaralı tasarımın karşılaştırılması sonucu, benzerlik olmadığı davacıya ait tasarımın daha önce kamuya sunulmadığı ve yeni olduğu, ayırt edici özelliklere sahip olduğunun belirtildiği,

sadece bir adet ürüne ilişkin ihlalde bulunulması taraf şirketlerin ticari faaliyet alanları ve büyüklüğü, kar hacimleri, mali bilirkişi raporları da dikkate alınarak takdiren 10.000 TL manevi tazminatın uygun olduğu gerekçesiyle, asıl dava yönünden davanın kısmen kabulü ile; davalı tarafından davacı adına tescilli 2018/02254/23 numaralı tasarıma yönelik tecavüzün tespitine, durdurulmasına ve önlenmesine, 80.850,00 TL maddi tazminat ile 10.000 TL manevi tazminatın tespit tarihi olan 07/10/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, hükmün ilanına; karşı davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı-karşı davalı vekili istinaf dilekçesinde; tarafların toptan üretim yaptığını, cirolarının oldukça yüksek olduğunu, aylık cirosu bu kadar yüksek bir şirketin haksız fiiline karşı bu kadar düşük bir manevi tazminat miktarına hükmedilmesinin hakkaniyete uygun düşmediğini, hükmedilen manevi tazminatın reddedilen kısmına yönelik olarak müvekkili aleyhine vekalet ücretine hükmedilmiş olmasının, müvekkili lehine hükmedilen tazminat miktarından fazla bir miktarda borçlanmasına sebebiyet verdiğini ileri sürerek, asıl davada reddedilen kısım yönünden ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı-karşı davacı vekili istinaf dilekçesinde yargılama sırasındaki iddia ve beyanlarını tekrar ederek; -Davacının tasarımının yeni ve ayırt edici olup olmadığı isabetli bir şekilde değerlendirilmeden karar verildiğini, -Dosya kapsamına sunmuş oldukları uzman görüşünün mahkeme tarafından dikkate alınmadığını, -Tazminat taleplerinin değerlendirilmesinde tasarımı ihlal edilen kişinin uygulanan pazarlama teknikleri, kadro, yönetim, organizasyon becerisi, verimlilik, satış sonrası hizmetler gibi diğer etkenlerin kısaslarına göre değerlendirme yapılması gerekmekte iken bu husus hiç değerlendirilmeksizin,

hatalı hesaplamalar sonucu bilirkişi raporunda yer alan tutarlar üzerinde hüküm kurulduğunu, -Kabul anlamına gelmemekle birlikte, maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi halinde ilk derece mahkemesi tarafından hükmedilen tazminat bedellerinin, hatalı bilirkişi hesaplamalarına dayandığını, bir yıl boyunca 49 adet ürün satan bir firmanın yoksun kalınan kazancının hesaplanmasının seri üretim hali olan 2.500 adet ürün üzerinden yapılmasının hak sahibinin sebepsiz ve haksız zenginleşmesine neden olacağını, -SMK’nın 56/1 maddesi uyarınca yenilik ve ayırt edicilik yönünden “... numaralı tasarımın hükümsüzlüğünün gerektiğini,

-Davaya konu olan endüstriyel tasarımın genel bir şekillendirme olduğunu, başka firmalar tarafından da kullanılıp tescil ettirildiğini, ileri sürerek asıl dava ve karşı davada önünden ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Asıl dava, endüstriyel tasarım hakkına tecavüzün tespiti ile maddi ve manevi tazminat; karşı dava, endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde asıl davanın davanın kısmen kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmiştir. Karar taraf vekilleri tarafından ayrı ayrı istinaf edilmiştir.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, alınan bilirkişi raporunda, davacı-karşı davalı adına tescilli davaya konu tasarım ile davalı-karşı davalıya ait tarafa ait ürünün benzer olarak algılandıkları, hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen ve geçmiş tarihli olduğu iddia edilen desenlerin, tescile konu mayo ürünü üzerinde daha önce kullanıldığını gösteren bir bilgi ve belgeye ulaşılamadığı,

davacı-karşı davalıya ait davaya konu tasarımın yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğu kanaatine varılarak, davacı-karşı davalının SMK'nın 151/2-a maddesine göre yoksul kalınan kazancının 80.850,00-TL. olarak hesaplandığı, raporun denetime elverişli olduğu, hükmedilen maddi ve manevi tazminat tutarlarında bir isabetsizlik bulunmadığı, bu nedenlerle asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmesine dair ilk derece mahkemesi kararının yerinde olduğu anlaşılmakla, taraf vekillerinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.