İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2022/2057 K.2024/1160

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekilinin dava dilekçesi özetle. Müvekkili ...'un keşideci olduğu ve diğer müvekkili ... Tic.Ltd.Şti.'nin cirantası olduğu ... Bankası A.Ş olan ... Seri Numaralı, 30.12.2019 keşide tarihli 25.000-TL bedelli çek ile birlikte 2 çekin daha çalındığını ve bu çeklerle ilgili olarak da ayrı ayrı olmak üzere menfi tespit davası açıldığını, dava konusu çeklerin müvekkili olan şirket tarafından ...

A.Ş.'ne tahsilat olarak verildiğini, bu şirket tarafından kargo yolu ile İstanbul'a gönderildiğini ve dağıtım sırasında çalındığını, çalıntı çek ile ilgili İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/542 Esas sayılı dosyası ile çek iptali ve tedbiren ödemeden men yasağı kararı verilmesi talepli dava açıldığını ve ödeme yasağı kararının ilgili bankaya bildirildiğini, söz konusu çekin davalı tarafından takasa verildiğini, ödemeden men yasağı bulunan çekin İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyasında takibe konulduğunu, davalı ... San ve Tic.Ltd.Şti'nin İstanbul .. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında takibe koyduğu ...'un keşidecisi ve ...Ltd.Şti.'nin cirantası olduğu çekten dolayı müvekkilkillerinin borçlu olmadığını, kötü niyetli davalının inkar tazminatına ve disiplin para cezasına çarptırılmasını talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekilinin cevap dilekçesi özetle; Müvekkilin çeki, ticaret ürünü olarak yaptığı işlere karşılık iktisap ettiğini, iyi niyetli gerçek hamil olduğunu, faturalarının mevcut olduğunu, çekin iktisabında ağır kusur ve ihmalinin bulunmadığını, müvekkilin yetkili hamil olduğunu, açıklanan nedenlerle, davanın reddini, davacının %20 den aşağı olmamak üzere tazminat ve alacağın %10 oranında para cezasına mahsum edilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"...Somut olayda, kargodan çalınan çok sayıda çekin hamilinin davalı olması, bu sebeple davalı hakkında açılmış çok sayıda hukuk dosyası ile savcılık soruşturması bulunmasının, hayatın olağan akışına uygun olmadığı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 792. maddesine göre normal şartlarda çeki elinde bulunduran kişinin kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunun kanıtlanması gerekirken, hayatın olağan akışına aykırı şekilde kargodan çalınan ve soruşturma ya da dava konusu olan bir çok çeki olduğu gibi bu çekide elinde bulunduran davalının çeki iyi niyetle ve ağır kusuru olmadan elinde bulundurduğunu kanıtlaması gerektiği,

burada ispat yükünün yer değiştirdiği, dosya kapsamına göre davalının çeki, geçerli bir hukuki ilişkiye dayanarak iyi niyetli ve ağır kusuru olmadan elinde bulundurduğunu kanıtlayamadığı anlaşıldığından, davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalı haksız ve kötü niyetli olduğundan aleyhinde İİK 72/5. maddesi gereği tazminata karar vermek gerekmiştir. "1-Davanın KABULÜ ile, davacıların İstanbul ... İcra Dairesinin ...

Esas sayılı dosyasında davalıya borçlu olmadığının tespitine, 2-Asıl alacağın %20'si oranında tazminatın davalıdan alınarak davacılara verilmesine," Şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı vekili istinaf isteminde özetle.

Müvekkilinin çeki, çek görüntü itibari ile çek vasfını ihtiva eder bir durumda olduğu için ve müvekkili de ticaretini çek, senet ve buna benzer evraklarla yapmakta olduğu için aldığını, çekle ilgili olarak her ne kadar savcılık şikayetinde bulunulmuş olsa da savcılık soruşturması henüz sonuçlanmadığını, bu durumda müvekkili aleyhinde yorum yapılıp kötüniyetli olduğuna karar verilmesinin yerinde olmadığını, kıymetli evrak varken ticari defterler,ticari iş,beyanname vs.gibi evraklara bakılmasına gerek olmadığının kararda da belirtildiğini,

hayatın olağan akışı gereği piyasa koşullarında bütün evrakların tam olarak tutulması ve tümüyle düzenli olmasının beklenemeyeceğini, mahkemenin kendi gerekçesinin çeliştiğini, ispat külfetinin davacıda olduğunu, müvekkilinin ticari defter ve fatura sunmamasının ağır kusur için yeterli olduğunu, gerekçede kargodan çalınan çok sayıda çekin hamilinin davalı olması,

bu sebeple davalı hakkında açılmış çok sayıda hukuk dosyası ile savcılık soruşturması bulunmasının, hayatın olağan akışına uygun olmadığı gibi durumlara da değinilmişse de bu durumun müvekkilinin mağduriyetini gösterdiğini, sadece davacının savcılık dosyasına bakılarak UYAP entegrasyonundan müvekkilinin davalarını çıkarılarak karar verilmesi hukuka ve kanuna aykırı olduğunu, Tüm bu dosyaların içeriklerine bakılmadan karar verildiğini, müvekkiline karşı aynı zamanda kapalı dosya sorgusu yapıldığı zaman savcılık dosyalarından beraat ettiği görüleceğini, Çek keşidecisi ...' ile çek tedavüle çıktığını, Diğer Davacı ...

Tic.Ltd.Şti. ise çeki tedavül amaçlı olarak imzalayıp piyasaya sürdüğünü, davacının çekin çalındığı iddiası olsa dahi bu durumda da gereken özen ve yükümlülüklerini yerine keşidecinin getirmediğini gösterdiğini, çekin kargoya verilip verilmediğine ilişkin herhangi bir delil ileri süremediğini, kargo şirketinin eklenerek kargoya neyin verildiğinin açıklattırılması gerektiğini, Müvekkilinin mağdur olduğunu, basiretli tacir olarak hareket ettiğini, çekin önceki akıbetleri bilebilecek, çeki sorgulatırken çekin asıl borçlusu keşideci olan ...

Yönünden sorgulayabileceği piyasa koşulları gereği ortada olduğunu, tüm cirantaların sorgulanması gerekmediğini, müvekkilinin iyiniyetli üçüncü kişi olduğunu, tazminata hükmedilmesi hukuka aykırı olduğunu, dosyada haciz işlemi de uygulanmadığından tazminata hükmedilmesi hukuka ve kanuna aykırı olduğunu, aşamalardaki beyanlarını da tekrarla kararın kaldırılmasını davanın reddini talep etmiştir.

GEREKÇE Dava, İİK 72.maddesine dayalı olarak açılan borçsuzluğun tespiti istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Somut uyuşmazlıkta; davacı ...'un keşideci, davacı Şirketin lehtar olarak yer aldığı çekte davacılar çekin çalındığını, davalının kötüniyetli olduğunu ileri sürerek menfi tespit talebinde bulunmuştur. Davalı, davaya cevabında çekin ticari ilişki gereği alındığını ve faturasını da sunacağını beyan etmesine rağmen ticari defterlerini bilirkişi incelemesine sunmadığı gibi, savunmasına konu faturayı ibraz etmemiştir.

Her ne kadar kambiyo senedine dayalı borçta hamilin alacağı ispat yükü olmasa da; dosyaya yansıyan mevcut delil durumu ve soruşturma dosyasına göre de davalının çalıntı çek iddiası olan ve benzer ciro silsilesine sahip çekleri elinde bulundurduğu,

dava konusu çekte davalı ile arasında ciro ilişkisi olan ..Şti'nin yetkilisinin Küçükçekmece CBS 2019/36480 Sor sayılı dosyasındaki beyanında şirketin 31.12.2018 tarihi itibarı ile re'sen terkini yapıldığını, şirketin faal olmadığını beyan ettiği, davacı vekilinin de bu yöndeki delilleri ibraz ettiği dikkate alındığında somut olayda mevcut delil durumuna göre davalının çeki iktisapta ağır kusurlu olduğu kabul edilerek davanın kabulüne ve tazminata karar verilmesi yerinde görülmüş, davalı vekilinin istinaf isteminin reddi gerekmiştir.

(Benzer yönde Y.11HD 2020/5570E, 2021/4450 Karar sayılı, 26/05/2021 Tarihli ilamı) Açıklanan nedenle davalı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine dair karar verilmiştir.