İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/416 K.2024/1805

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin murisi ...'nın 2005 senesinde ...

Belediyesi için "..." isimli kitabı vücuda getirdiğini, bu kitaptaki karikatürler ve illüstrasyonların müvekkili tarafından çizildiğini, ayrıca kitabın bir bütün olarak grafik tasarımının da müvekkili tarafından yapıldığını, müvekkilinin murisi hazırladığı bu kitap için herhangi bir kişi veya kurumla mali haklarını devreden bir sözleşme yapmadığını, ancak hal böyle iken, davalı belediye tarafından basılan, yayınlanan ve dağıtılan kitapta yer alan resimlerin müvekkilinin murisinin çizdiği resimlerin birebir aynısını olduğunu, davalı belediyesinin müvekkilinin murisinin eserlerini izinsiz kullanarak,

basarak ve dağıtalarak müvekkilinin umuma arz hakkını çiğnediğini, manevi ve mali haklarını da ihlal ettiğini iddia ederek, FSEK 68 maddesi uyarınca daha sonradan üç kat artırılmak suretiyle şimdilik 5.000-TL maddi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte tahsilini ve verilecek hüküm özetinin ilanını talep ve dava etmiş; ıslah dilekçesi ile talebini 126.000- TL'ye yükseltmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu edilen 2014 yılından önce basılmış eğitim seti kitapçık ve resimlere ilişkin telif haklarının davacı veya murisine ait olmadığını, söz konusu eserin son sayfasında baskı ve film çıkış bölümünde ... 'in ismi geçtiğini, ...

Belediyesi'ne eğitim kitapçığını da bu şirketin yaptığını, davacı tarafın bu hakların kendisinde olduğuna ilişkin hiçbir belge veya delil sunamadığını, davacının iddialarının haksız ve mesnetsiz olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir. İhbar olunan ...Ltd.Şti beyan dilekçesi ile, dava konusu kitapçığın yayımcı olarak ilk kez 2005 yılında ...

Belediyesi için taraflarınca hazırlandığını, sadece kitapçıkta yer alan bazı karikatür ve illüstrasyonlar, o dönemde sipariş üzerinde birçok kez şirketlerine iş yapan ve çalışan ...'ya hazırlatıldığını, tüm ücretin ve telif bedellerinin de o dönemde kendisine tümüyle ödendiğini, davacının tüm bunları bildiği için kendileri aleyhine bir dava açamadığını, ancak birer kamu kurumu olan belediyelerden haksız kazanç elde etmek amacıyla böyle mesnetsiz bir dava açtığını savunarak,davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; dava konusu edilen grafik, illüstrasyon, karikatürlerin, FSEK m.4/1 fıkrasının 6 ve 7’inci bentleri uyarınca güzel sanat eseri oldukları, eser sahibinin davacı murisi olan ...'nın olduğu, davanın on yıllık zaman aşımına tabi olup süresinde açıldığı, davalı ...

Belediyesinin ...’nın eser sahibi olduğu güzel sanat eserlerini "..." adlı kitapçığa bastırıp dağıtımını yapması şeklindeki eylemlerinin, ...’nın FSEK m.21 ve FSEK m.6/1 fıkrasının 7’inci bendi uyarınca işleme hakkını, FSEK m.22’inci maddesi uyarınca çoğaltma ve FSEK m.22 uyarınca yayma haklarını ihlal ettiği, davacı murisi ile ihbar olunan arasında bir sözleşme hükmü ya da çalışan şeklinde bir iş ilişkisi kurulmamış olduğu ve bu hususun davalı tarafça usulunce ispatlanamadığı, aynı esere ilişkin kesinleşen başka bir ilamda emsal bedelin 2014 yılı için 1.000-TL olarak belirlendiği,

buna göre, ihlal tarihi olan 01/01/2014 itibariyle rayiç bedelin her bir karikatür için 1.000-TL olmak üzere toplam 21 karikatür için 21.000-TL ve FSEK 68 maddesi kapsamında üç katı olmak üzere 63.000-TL olduğu, FSEK 67 maddesindeki ilan koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile; davacı murisinin hak sahibi olduğu grafik eserlerin, davalı tarafça izinsiz kullanımı nedeniyle FSEK 68 maddesi uyarınca 3 katı tazminat olan 68.000-TL tazminatın, 01/01/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair taleplerin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; maddi tazminata işleyecek faizin ticari avans faizi olması gerekirken hatalı olarak yasal faize hükmedildiğini, varsayımsal sözleşme bedelinin belirlenmesinde yerel mahkeme tarafından yapılan tenzilatın, müvekkilinin tanınırlığı, eserin izinsiz kullanılma süresi, ihlalin coğrafi kapsamı gibi kriterler karşısında takdir hakkının ötesine geçip hakkaniyete aykırılık teşkil ettiğini, hükmedilecek bedelin bilirkişi kök raporuna göre da 126.000-TL, bildirilen emsale göre 94.000-TL olduğunu,

ancak yerel mahkemecenin teknik bilirkişilerce tayin edilen en düşük rakamın da altında bir rakama hükmederek eser başı 1.000 TL üzerinden 68.000-TL'ye hükmettiğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde, cevap dilekçesindeki savunmalarını tekrar ederek; kabul anlamına gelmemek kaydıyla ek raporda hesaplanan rayiç üzerinden 3 kat tazminat 63.000-TL iken mahkemece 68.000-TL'ye hükmedildiğini, müvekkili belediyenin davacı murisinin haklarının ihlaline ilişkin hiçbir kasıt veya ihmali bulunmadığı göz önüne alınmadan rayiç bedelin3 katına hükmedilmesinin hakkaniyete, usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu çizimlere ilişkin hakların ihbar olunan şirkete ait olduğunu, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, eser sahibinin manevi haklarına zarar verilmediğini,

bu hususta kök ve ek rapor arasındaki çelişkinin giderilmediğini, manevi tazminatın ıslahla artırılmasının mümkün olmadığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacının murisine ait olduğu iddia edilen grafik eserlerin davalı tarafından izinsiz kullanılmak suretiyle FSEK’ten kaynaklanan haklarına tecavüz edildiği iddiasıyla açılan maddi tazminat talebine ilişkindir.İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karar taraf vekilleri tarafından ayrı ayrı istinaf edilmiştir.

1-Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, dava konusu edilen grafik, illüstrasyon, karikatürlerin, FSEK m.4/1 fıkrasının 6 ve 7’inci bentleri uyarınca güzel sanat eseri, eser sahibinin de davacının murisi olan ... olduğu,

davalı belediyenin eser sahibi ...’nın güzel sanat eserlerini "..." adlı kitapçığa bastırıp dağıtımını yapması şeklindeki eylemlerinin, ...’nın FSEK m.21 ve FSEK m.6/1 fıkrasının 7’inci bendi uyarınca işleme hakkını, FSEK m.22’inci maddesi uyarınca çoğaltma ve FSEK m.22 uyarınca yayma haklarını ihlal ettiği, davacı murisi ile ihbar olunan arasında bir sözleşme hükmü ya da çalışan şeklinde bir iş ilişkisi kurulmamış olduğu ve bu hususun davalı tarafça usulunce ispatlanamadığı,

ilk derece mahkemesince kesinleşen emsal kararda 2014 yılı için belirlenen 1.000-TL rayiç üzerinden, 21 karikatür için FSEK 68 maddesi uyarınca 3 katı maddi tazminata hükmedilmesinde ve ihlal tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair istinaf itirazlarının esas yönünden reddine karar vermek gerekmiştir.

2-İlk derece mahkemesince kararın gerekçesinde ihlal tarihi olan 01/01/2014 itibariyle rayiç bedelin her bir karikatür için 1.000-TL olmak üzere toplam 21 karikatür için 21.000-TL ve FSEK 68 maddesi kapsamında üç katı olmak üzere 63.000-TL olduğu belirtilmesine rağmen, hüküm kısmının 1.bendinde FSEK 68 maddesi uyarınca 3 katı tazminat olarak 68.000-TL'ye hükmedilmesi doğru olmamıştır.

HMK'nın 353/1-b-2. maddesinde, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, Dairemizce davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiş ve davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.