İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/687 K.2024/172

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı takip alacaklısı ... San.ve Tic. Ltd. Şti.'nin davalı ... İnş. San. Tic. A.Ş.'ye karşı 186.081,27 TL'lik alacağın tahsili için İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası ile takip başlattığını, takip borçlusunun müvekkili şirkete alacağı olduğu iddiası ile 186.081,27 TL'lik alacağı için İİK.nun 81/1 maddesine göre haciz ihbarnamesi gönderildiğini, tebligatın müvekkili şirkette yetkili olmayan kişiye tebliğ edildiğini, süresinde itiraz edilemediğini, süresinde itiraz edilememesi üzerine ikinci haciz ihbarnamesinin de gönderildiğini, yine tebligatın müvekkili şirkette yetkili olmayan kişilere tebliğ edildiğini, bu nedenle bu ihbarnameye de süresinde itiraz edilemediğinden üçüncü haciz ihbarnamesinin gönderildiğini,

üçüncü haciz ihbarnamesinin müvekkili şirketin yetkilisi tarafından tebliğ alınması üzerine süresinde itiraz edilmesi için menfi tespit davasının açıldığını, takip borçlusuna ve takip alacaklısına müvekkili şirketin borcu olmadığını, müvekkili şirketin yapmış olduğu tüm alış verişlerden doğan ödemelerini banka aracılığı ile yaptığını, borcun olmadığının banka kayıtlarından ortaya çıkacağını, ayrıca borçlunun davacıdan alacaklı olduğunu belirten borç doğuran ilişkinin davalı (alacaklı) tarafından ileri sürülmesi gerektiğini, böyle bir ilişkiye dayanmayan soyut olarak borçlunun davacıdan alacaklı olduğunu ileri sürülemeyeceğini,

ilişkinin neye dayalı olduğunu açıklamadan borçlu olmadığının kanıtlanmasının beklenemeyeceğini beyanla müvekkili şirketin davalı takip borçlusu ... San. Tic. A.Ş.'ye karşı 186.081,27 TL'lik borcu olmadığının tespitine, müvekkili şirketin davalı takip alacaklısı ... San. Ve Tic. Ltd.

Şti'ne karşı borçlu olmadığının tespit edilmesini ve davalının haksız ve kötü niyetli takip yapmış olması nedeniyle % 20 kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Malz. San. Ve Tic. Ltd.

Şti.vekili cevap dilekçesinde özetle: davacının 89/1 ve 89/2 haciz ihbarnamelerinin şirkette yetkili olmayan kişiye tebliğ edildiği ve tebligatların usulsuz olduğu iddiasının mevcut olması halinde bu iddia ile İcra Mahkemeleri nezdinde şikayet yoluna başvurarak icrai işlemin iptalini istemesinin mümkün iken iş bu davayı açtığını, davacının davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığını, bu nedenle davanın dava şartı yokluğundan reddinin gerektiğini, davayı kabul anlamına gelmemek kaydı ile dava dilekçesinde davacının ikrarı ile sabit olmak üzere 89/3 haciz ihbarnamesinin şirket yetkilisi ...'e tebliğ edildiğini,

89/1 haciz ihbarnamesinin de aynı kişiye tebliğ edildiğinden aynı şekilde geçerli olmasının gerektiğini, 89/2 haciz ihbarnamesinin ise Ticaret Odası kayıtlarından anlaşılacağı üzere eski ortak olan ... 'a tebliğ edildiğini, kendisinin halen şirket bünyesinde çalıştığını, bu sebeple haciz ihbarnamelerinin geçerli olduğunu, menfi tespit davasının konusunu borçlunun kendi zimmetinde hiç veya haczedilen miktarda alacağı, malı veya hakkı bulunmadığına dair iddiasını oluşturacağını, ispat yükünün davacı üçüncü şahısta olduğunu, takip borçlusuna borcu olmadığını ispat etmesi gerektiğini,

müvekkili şirket tarafından davacı ... takip borçlusu ...Tic.A.Ş.' arasında ticari ilişki olduğuna dair haricen bilgi alındığını, buna istinaden 89/1 haciz ihbarnamelerinin gönderildiğini, kötü niyetli hareket edilmediğini, ticari ilişkinin tespiti için sicil kayıtlarının incelenmesi gerektiğini, İİK 89 ihbarnamelerinin ruhu gereği müvekkili şirkete kötü niyet tazminatı atfedilemeyeceğini, davacının uğradığı zararı müvekkili şirkete yüklemeye çalıştığını beyanla öncelikle davanın usulden reddine, aksi takdirde esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Mim. İnş. San. Tic. A.Ş.'ye dava dilekçesi usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalı cevap dilekçesi sunmadığı gibi duruşmalara da katılmamıştır.

DAİREMİZ KARARI

İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/10/2018 tarih ve 2016/1228 Esas - 2018/1029 Karar sayılı kararının istinaf edilmesi üzerine Dairemizin 03/02/2022 tarih ve 2019/2146 Esas - 2022/159 Karar sayılı ilamı ile; "... Davacı vekili birinci ve ikinci haciz ihbarnamelerinin kendilerine usulüne uygun olarak tebliğ edilmediğini ileri sürmüş ise de bu husus açılan bu davada değerlendirilemez.

Her ne kadar mahkemece davacı tarafça dosyaya sunulan banka dekontları incelenerek ödemenin yapıldığı kabul edilmiş ise de; mahkemece ilgili banka kayıtlarının celbi sonrasında, ücreti davacıdan alınmak suretiyle denetime elverişli bilirkişi incelemesi yapılarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme sonucunda davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olduğundan, davacının istinaf incelemesi konusunda karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... Malz.

San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf isteminin kabulüyle, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına." karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/12/2022 tarih ve 2022/101 Esas - 2022/909 Karar sayılı kararıyla; "... Tüm dosya kapsamından. İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında davalı takip alacaklısı ...Ltd.

Şti. tarafından davalı takip borçlusu ...A.Ş. hakkında kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takibe geçildiği, takip alacaklısının 21/09/2016 tarihli talebi üzerine davacıya birinci haciz ihbarnamesinin 20/09/2016 tarihinde düzenlenerek 28/09/2012 tarihinde ... 'e tebliğ edildiği, ikinci haciz ihbarnamesinin 12/10/2016 tarihinde düzenlenerek 22/10/2016 tarihinde ... 'a tebliğ edildiği, üçüncü haciz ihbarnamesinin 01/11/2016 tarihinde düzenlenerek 07/11/2016 tarihinde ... imzasına tebliğ edildiği, eldeki davanın 15 günlük yasal süresi içerisinde 18/11/2016 tarihinde açıldığı,

dosya kapsamında davacı ... davalı ...'ın defterlerinin incelenmesine karar verildiği, davacı defterlerine göre davacının davalı ...'a borcunun bulunmadığı, davalı ...'ın ise ticari defterlerini ibraz etmediği, dosya kapsamındaki deliller ile davacının davalı ...'a borcunu ödediği, bu kapsamda davacının davalı ...'a borcunun bulunmadığı, bu nedenle İİK.nun 89.maddesi uyarınca davalı ...'a da borcunun bulunmadığı, davalı ...'a davacı defterlerinin aksi yönündeki iddiaları yönünden yemin delili hatırlatılmasına rağmen yemin deliline dayanmadığı,

bu nedenle davacının davasını ispat ettiği, davalı ...'ın ispat edilen vakıaların aksini ispat edemediği sonuç ve vicdani kanaatine(Ay. m.138) varılarak davanın kabulüne" karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti vekili istinaf dilekçesinde.

"Davacının Haciz İhbarnamelerinin şirkette yetkili olmayan kişiye tebliğ edildiği ve tebligatların usulsuz olduğu iddiası yönünden İcra Mahkemeleri nezdinde şikayet yoluna başvurulması gerekirken, huzurdaki davayı açmakta hukuki menfaati bulunmadığını, davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, Hükme esas alınan bilirkişi raporu denetime elverişli olmadığı gibi davalı ... ile davacı arasındaki tüm ticari faaliyet içeren yılları kapsar mahiyette de olmadığını;

mahkemece davalı ... şirketinin 2014-2015 ve 2016 yılı defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verildiğini, davalının defterlerini ibraz etmediğini,Sadece davacı kayıtları üzerinde yapılan incelemede ise; davacının 2014 ve 2015 yılı cari hesap kayıtlarına bakılmaksızın sadece 2016 yılı cari hesap kayıtları üzerinden yapılan inceleme yapılmasının eksik ve hatalı olduğunu,Davanın mahiyeti gereği dava dışı 3. kişi ... ticari defter ve kayıtlarının incelenmemesi neticesinde davacının davasını ispat edemediği sonucunu doğuracak iken,

mahkemece davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu,İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesinin 2019/2146 E. 2022/159 K. Sayılı ilamında da açıkça 'İİK 89/3ten kaynaklı davalarda üçüncü şahıs, eğer borcun varlığını inkâr ediyorsa ispat yükünün davalıda, borçlu varlığını kabul edip ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürüyorsa da bu durumda ispat yükünün doğal olarak kendisine düşeceğinin' arandığını." beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.

GEREKÇE

Dava; üçüncü kişinin açtığı İİK 89. maddeye dayalı menfi tespit davasıdır. İlk derece mahkemesi tarafından, "Davanın KABULÜNE, -Davacının İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından İİK 89.maddesi uyarınca gönderilen haciz ihbarnameleri nedeniyle davalı takip borçlusuna ve davalı takip alacaklısına borçlu olmadığının tespitine, -Kötü niyet tazminatı talebinin reddine." karar verilmiştir. Hüküm davalı ... San. ve Tic. Ltd.

Şti. vekili tarafından istinaf edilmiştir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı, birinci ve ikinci haciz ihbarnamelerinin usulüne uygun tebliğ edilmediğini, bu nedenle bu ihbarnamelere itiraz edilemediğini, takip borçlusuna ve takip alacaklısına borcunun olmadığını ileri sürerek davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiş; davalı ... Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ise davanın reddini istemiş, diğer davalı davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece davanın kabulüne dair verilen kararın istinafı üzerine Dairemizin 03/02/2022 tarih ve 2019/2146 Esas - 2022/159 Karar sayılı ilamı ile; "... her ne kadar mahkemece davacı tarafça dosyaya sunulan banka dekontları incelenerek ödemenin yapıldığı kabul edilmiş ise de; mahkemece ilgili banka kayıtlarının celbi sonrasında, ücreti davacıdan alınmak suretiyle denetime elverişli bilirkişi incelemesi yapılarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme sonucunda davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olduğundan, davalı ...

Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf isteminin kabulüyle, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına." karar verilmiştir. Mahkemece istinaf kararı sonrası devam eden yargılamada; tarafların ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verildiği, davalı ...

A.Ş.'nin defterlerini ibraz etmemesi nedeniyle defterlerinin incelenemediği, incelenen davacı defterlerine göre davacının davalı ...'a borcu bulunmadığı anlaşıldığından davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

Her ne kadar davalı tarafça "Davacının 2014 - 2015 kayıtlarının incelenmediği ve bu nedenle bilirkişi incelemesinin yetersiz olduğu" ileri sürülmüş ise de; mali müşavir bilirkişi tarafından incelenen defter kayıtlarının geçmiş devirleri de içermesi, banka kayıtları ile vergi dairesi BA-BS formları ile birlikte değerlenidirlmiş olması nedeniyle raporun yeterli ve denetime elverişli olduğu anlaşıldığından, raporun hükme esas alınarak davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından, davalı ...

Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.