İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/913 K.2025/234

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

ASIL DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... ve ... numaraları ile endüstriyel tasarın tescillerinin bulunduğunu, davalı ...

Giyimin müvekkiline ait söz konusu tasarımların taklitlerini “...” adı altında üretimini yaparak kendisine ait işyerinde ve kendisine ait @... adlı instagram sayfasında satışını gerçekleştirdiğini, ihbar olunan ... (...)’den davalıca üretim ve satışı yapılan taklit ürünlerin temin edildiğini, davalı ...’ya ait iş yerinde ve @... adlı instagram sayfasında yapılan delil tespiti sonucu alınan bilirkişi raporunda da tescilli tasarım hakkına tecavüzün tespit edildiğini ileri sürerek,

davalıların tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetinin tesbitini, durdurulmasını, önlenmesini, davacıya ait ...nolu ETB'nin 6 nolu ve ... nolu ETB'nin 1.1, 1, 1.2 nolu tasarımlara yönelik tecavüz nedeniyle şimdilik 1.000 TL maddi tazminatın SMK 151/2-a maddesine göre delil tespitinin yapıldığı 17/04/2019 tarihinden itibaren işleyecek değişken orandaki ticari faizle birlikte yine 20.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, hükmün ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiş; ıslah dilekçesiyle maddi tazminat talebi 24.000 TL'ye yükseltilmiştir.

ASIL DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... tescil numaralı formda bulunan 6 numaralı tasarımın müvekkili tarafından değil başka firma tarafından üretildiğini, söz konusu ürün üzerinde yazan markanın ... olduğunu, müvekkiline bu üründen sadece bir adet numune olarak verildiğini, ürünün müvekkil tarafından satışı veya kamuya arzının söz konusu olmadığını, tasarım ve tescilinin davacıya ait olduğunun öğrenilmesi sonrası ürünün iade edildiğini, tespite konu ürünün müvekkilinin elinde bir adet bulunmasının da belirttikleri hususu desteklediğini,

bu nedenle tasarım hakkına müvekkili tarafından tecavüzün söz konusu olmayıp müvekkiline yöneltilen husumetin yersiz olduğunu, söz konusu ürünün piyasada mevcut bulunan ürünlerle ortak özellikler içerdiğini, yenilik ve ayırt edicilik özelliği barındırmayan harcı alem bir model olduğunu, ... tescil numaralı formda bulunan 1 numaralı tasarımın müvekkilinin instagram hesabını takip ettiği ve ticari ilişkisi bulunduğu “meri.store” hesabından paylaşılan görselin müvekkilinin instagram hesabında paylaşılmasının tasarım hakkına tecavüz anlamına gelmediğini,

1 numaralı tasarımın delil tespiti sırasında müvekkilinin elinde tespit edilemediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

BİRLEŞEN DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... ve ... numaraları ile endüstriyel tasarın tescillerinin bulunduğunu, davalı ...

Giyimin müvekkiline ait söz konusu tasarımların taklitlerini “...” adı altında üretimini ve satışının yaptığını, diğer davalı ... ise davalı ... tarafından "..." markasıyla üretimi ve satışı yapılan taklit ürünleri kendisine ait mağazada ve kendisine ait @... adlı instagram satış sayfasında satışını gerçekleştirdiğini, müvekkiline ait orijinal ürün örneğinin Bakırköy 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 2019/355 D.iş sayılı dosyasına sunularak davalı ...'ın iş yeri adresinde ve instagram satış sayfasında tespit yaptırıldığını, bilirkişi raporuyla tasarım hakkına tecavüzün varlığının tespit edildiğini,

müvekkilinin tasarımlarına tecavüz ile haksız rekabet sonucu aldığı siparişlerin iptal edilmesi nedeniyle oldukça büyük zararının olduğunu ileri sürerek, şimdilik 1.000-TL maddi ve 20.000-TL manevi tazminatın davalıdan ticari faiziyle birlikte tahsiline ve hükmün ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiş; ıslah dilekçesiyle maddi tazminat talebini 55.092.28-TL'ye yükseltierek, 46.912-TL'sinin davalı ...’dan, 8.180.28-TL'sinin sını ...’tan tahsilini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DAVAYA CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle, tespiti yapılan ürünlerile davacının tasarımı olan ürünlerin aynı/benzer olmadığını, davacının tescilinin başvuru aşamasında olduğunu, henüz tescil edilmediğini, müvekkilinin söz konusu ürünleri diğer davalı ... isimli firmadan fatura karşılığında aldığını, müvekkilinin satın aldığı ürünlerin davacının tasarımları ile benzer olduğunun tespiti neticesinde kalan ürünleri diğer davalıya iade ettiğini, müvekkilinin kendi alanında tanınmış instagram adlı sosyal paylaşım sitesinde 200 bine yakın takipçisi olan kendi adına tescilli markası bulunan kurumsal bir firma olduğunu,

davacı yanın müvekkiline zarar vermek ve piyasadaki itibarını zedelemek için bu davayı açtığını savunarak, davanın reddini istemiştir. Davalı ... San. Tic. Ltd.

Şti vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkiline ait iş yerinde herhangi bir tespit yapılmadığını, delil tespitinin sadece diğer davalıya ait iş yerinde yapıldığını, dava konusu ürünlerin müvekkilinin elinde bulunmadığı, müvekkili tarafından herhangi bir şekilde davacı yana ait ürünlerin endüstriyel tasarım haklarını ihlal edici davranışının bulunmadığını, davacı yanın maddi ve manevi tazminat taleplerinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, ... tescil nolu 6 nolu tasarım yönünden müvekkili şirket tarafından herhangi bir paylaşım veya ürünün tasarım haklarına tecavüz manasında bir davranışı ve kusurunun bulunmadığını,

bilimsel verilere dayanmayan tamamen bilirkişinin öznel görüşlerinden ibaret olan tespit raporunu kabul etmediklerini, piyasaya yenilik getirmeyen ve ayırt edicilik özelliği barındırmayan model için tescil başvurusunda bulunulmasının iyi niyetli bir davranış olmayıp, piyasada tekel olup haksız kazanç sağlama amacıyla yapıldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, davalılarca davacıya ait ürünün izinsiz olarak kullanıldığı ve bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıklarının tüm alınan rapor içerikleri ile sabit olduğu, davacının tasarımına tecavüzün nedeniyle maddi ve manevi tazminata hak kazandığı,

davalılar ürünlerin harcı alem olduğunu ileri sürmüşlerse de, açılmış bir hükümsüzlük davası bulunmadığı gibi alınan rapor kapsamına göre da davalıların bu beyanlarını destekleyen delil sunmadıkları, davacı tarafın asıl ve birleşen davasda maddi tazminat istemini SMK’nun 151/2-a maddesi kapsamında talep ettiği, ilk raporda davacının farazi iddialarına göre yani satmadığı, üretmediği parça sayısına göre bir tazminat hesabı yapıldığından rapora itibar edilmediği, 2.heyet raporunda fatura ve belgelerinde dayanak tasarımlardan ne kadar sattığının belli olmadığından hesaplama yapılamadığı, dava konusu tasarımın üretim maliyetini belli olmadığı,

birim satış fiyatının belli olmadığı, seri üretimde üretilen ürün sayısı ile birim satış fiyatının çarpımı ile toplam ciro üzerinden davacıya ait tablo 1 deki % 5,51 ürün satış karı oranı üzerinden mahrum kalınan kar hesaplandığı ve bu hesaplama yöntemi dosyadaki deliller ile uyumlu olduğundan mahkemece hakkaniyete uygun olarak kabul edildiği, birleşen dava yönünden, ... tasarım no'lu 6 (Abiye) ürün için davalı ... Ltd.

Şti. fiilinden dolayı davacının 10.138,40-TL, ... tasarım no'lu 1 (Abiye) ürün için 3.526,40 mahrum kaldığı kârının bulunduğunun tespit edildiği, 5.000- TL manevi tazminat istemi günün ekonomik koşullarına göre manevi tatmin duygusu yönünden somut olaya uygun oldıuğu gerekçesiyle, asıl davanın kısmen kabulü ile, davalı ... Giyim San.

Tic Ltd Şti‘den tahsil edilmek üzere 3.526.40-TL maddi ve takdiren 5.000-TL manevi tazminatın 17/04/2019 tarihinden ticari faiz ile bu davalıdan tahsiline; birleşen davanın davanın kısmen kabulü ile, davalı ... Giyim San.

Tic Ltd Şti‘den tahsil edilmek üzere 10.138.40-TL maddi ve takdiren 5.000-TL manevi tazminatın 31/07/2019 tarihinden ticari faiz ile bu davalıdan tahsiline; davalı ...'tan tahsil edilmek üzere 1.225.79-TL maddi ve takdiren 5.000-TL manevi tazminatın 31/07/2019 tarihinden ticari faizi ile bu davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; yerel Mahkemece, hükme esas alınan bilirkişi raporunda asıl ve birleşen dava bakımından yapılan tazminat hesaplamasının hatalı olduğunu, söz tazminat hesabına yönelik bu açıklamalarının mahkemece dikkate alınmadığını, tazminat hesabının yapılması için davalının üretim miktarı ve müvekkilin ürün başına karının belirlenmesinin yeterli olduğunu, ancak yerel mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda söz konusu bu girdilerin yanına ek olarak genel karlılık oranının dahil edildiğini,

davalının üretim miktarının belirlenememesi halinde davalının üretim miktarının TBK'nın 50. maddesine göre belirlenmesi gerektiğini, asıl davada ve birleşen davada hükmedilen tazminat miktarlarının herhangi bir caydırıcılığı bulunmadığı gibi müvekkilinin zararlarını gidermeye de elverişli olmadığını, asıl ve birleşen davada manevi tazminatların tamamına hükmedilmesi gerektiğini, asıl ve birleşen davada tazminat taleplerinin yanı sıra endüstriyel tasarım hakkına tecavüzün tespiti, önlenmesi ve durdurulması talepleri herhangi bir hüküm kurulmadığını, bu durumun eksik vekalet ücretine hükmedilmesine de neden olduğunu ileri sürerek.

İlk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; davacının ... nolu tescil başvuru formundaki 6 no!lu tasarımın tecavüzüne yönelik maddi tazminat taleplerine ilişkin olarak müvekkili aleyhine iki ayrı belirsiz alacak davası açtığını, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2021/5273 E., 2021/11010 K.sayılı içtihadın doğrultusunda, belirsiz alacak davasına ek dava açılmasının mümkün bulunmadığını, yerel mahkemece ek davaya ilişkin derdestlik itirazlarının değerlendirilmediğini,

mahkemece bilirkişi raporlarındaki hesaplamaların denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmadığı bilinerek bilirkişi raporundaki miktarlara takdiren hükmedilmesinini adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini, bilirkişi raporunda ... nolu üründen 1.600 adet ürün ... nolu üründen 400 adet üretildiği yönünde değerlendirme ile varsayıma dayalı hesaplamanın hükme esas alınmasının hatalı olduğunu, müvekkili tarafından söz konusu ürünlerin üretiminin yapıldığını kabul anlamına gelmemek kaydı ile anılan hesaplamanın afaki olup, müvekkilinin üretim ve satış şartlarıyla ve hayatın olağan akışıyla örtüşmediğini,

delil tespitinde alınan rapor ile çelişkili rapor tanziminin sektörde hayal dahi edilmesi mümkün olmayan kar oranlarına göre hesaplanma yapılmasının, davacının davanın genişletilmesi yasağına aykırı olarak sunmuş olduğu yazıların delil olarak değerlendirilmesinin, kanaat bildirme adı altında kendini hakim yerine koymak suretiyle manevi tazminata ilişkin görüş belirtilmesinin, usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Asıl dava, tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetinin tespiti, durdurulması, önlenmesini ile maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir. Birleşen dava, tasarım hakkına tecavüz iddiasına dayalı maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karar asıl ve birleşen davada davacı vekili ile asıl ve birleşen davada davalı ... Giyim San. Tic Ltd Şti vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Asıl davada dava dilekçesinde davacı vekilinin, tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetinin tespiti, durdurulması ve önlenmesi talebi hakkında, hüküm kısmında olumlu olumsuz karar verilmemesi HMK'nın 297.maddesine aykırı olup, asıl davaya ilişkin kararın bu nedenle kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

İlk derece mahkemesince asıl ve birleşen dava yönünden, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının defter ve belgelerinden, dava konusu tasarımların satış ve maliyet fiyatlarının tespitinin mümkün olmadığı belirtilerek, kurumlar beyannamesi üzerinden mahkeme kararına yardımcı olmak üzere hesaplama yapıldığı belirtilmiştir.

Davacı tarafın SMK’nın 151/2-a maddesi kapsamında talep ettiği tazminat miktarı, davacı tarafın ticari defter ve belgelerinden hesaplanamadığına göre, kabule göre ilk derece mahkemesince somut olayın özelliğine TBK'nın 50-51.maddesi uyarınca tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken, dava konusu tasarımların satış ve maliyet fiyatlarının tespitinin mümkün olmadığı belirtilen rapordaki genel kar oranı üzerinden varsayıma dayalı hesaplamalar üzerinden maddi tazminata hükmedilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle davacı vekilinin asıl ve birleşen davaya yönünden istinaf itirazlarının kısmen kabulü ile HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, kaldırma sebep ve şekline göre davalı ... Giyim San. Tic Ltd Şti vekilinin tüm, davacı vekilinin sair, istinaf istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.