İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/914 K.2025/217

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davanın bestesi müvekkili ...'in babası müteveffa ...'e ait, sözleri ise ...'ın “...” isimli şiirinin işlenmesi suretiyle ... tarafından meydana getirilen “...” isimli şarkının, eser sahipliğinin tespiti ve davalının müvekkilin zararının tazmini isterinden ibaret olduğunu, şarkının bestesinin ... tarafından annesine ithafen yapıldığı,

sözlerinin ise Ayna grubunun kurulmasının akabinde ... tarafından ...'ın “...” şiirinden adapte edilmiş olup, şarkı sözlerinin adapte edilmiş/işlenmiş versiyonu müvekkilinin hususiyetini taşıdığını, müvekkilinin şarkı sözü ile ...'ın şiiri Üzerinde müvekkilin hususiyetini, yoğun fikri ve edebi çabasını taşıyan eklemeler ve değişiklikler yapıldığını bir işlenme eser meydana getirildiğini, ...

17. yüzyılda yaşamış bir halk şairi olup söz konusu şiirin işlenmesi asıl eser sahibinin haklarına herhangi bir zarar verilmediğini, bir işlenmenin ve derlemenin sahibinin onu işleyen olması nedeniyle , dava konusu şarkının sözlerinin eser sahibi müvekkili ... olduğunu, bununla birlikte 2017 yılında yaptıkları tespitte ... kayıtlarında şarkının bestesi ve söz yazarı olarak ...'nin gözüktüğünü, ... ise aranjör olarak kaydedildiğini, bu kaydın düzeltilmesi gerektiğini, zira şarkının albümlerinde yer alan kartonetlerde görüldüğü üzere söz yazarının ..., bestecisinin de ... olduğunu, davalının bunun aksini ispat etmesi gerektiğini,

...'in ...'in tek mirasçısı olduğu belirtilerek eser sahiplerinin FSEK m.15/3 gereğince tespiti ile müvekkillerinin uğradığı mali hak bedellerinin tespiti ile FSEK m.68 uyarınca davalının elde ettiği telif gelirinin 3 katına hükmedilmesini talep etmiş, dava dilekçesini 1000TL üzerinden harçlandırmıştır.Davacı vekili 29.12.2022 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat istemini 26.222.13TL'ye yükseltmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;... kayıtlarının davacının sunduğu albüm çıkış kayıtlarından daha önce olduğu eğer ortada bir karineden bahsedilecekse müvekkilinin o karineden yararlanacağı, kaldı ki davacıların yıllardır ... gelirlerinden yararlandığı ve bu kayıtlara itiraz etmediğini, Ayrıca eser sahipliğinin ispatı hususunda tanık dinletilemeyeceği, davacının 1980'li yıllara ait olarak sunduğu demo kayıtlarının bu yıllara ait olduğunun bilinmesinin mümkün olmadığı zira o tarihlerde ... Materyalinin bulunmadığını, bu nedenlerle davanın reddini talep ettikleri anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"...

Toplanan tüm deliller, taraf iddia ve savunmaları, albümler, kantonet kapakları, Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğünün 24.7.2018 tarihli yazıları ekinde dava konusu eser için 3.1.1997 ve 6.1.1997 yılında düzenlenen eser işletme belgesi, Mesam Meslek birliği tarafından gönderilen 10.4.2019 tarihli ve 11.10.2022 tarihli yazı kapsamı, şiir kitabı fotokopisi, basın yazıları, Dr. ... tarafından düzenlenen 13/01/2021 havale tarihli bilirkişi raporu gözetildiğinde;

“..." başlıklı belge asılındaki imzanın ... ve ... eli ürünü olduğuna dair bilirkişi raporu ve belge içeriğinde de açıkça: Ayna grubu albümlerinde seslendirilen dava konusu , ... ısımli şarkının söz ve beştesi ... 'ya ait olup bazı belge ve kartonetlerde benim veya başkasının ısmi yazıldı ise sehven'dir.

Tüm bu şarkıların eser sahibi-telif hakları sahibi ... 'dır şeklinde düzenlenen belge içeriği gözetildiğinde ispat yükü davacıda olup, davacı sunulu delillere göre; davacı davasını ispat edemediğinden davanın reddine" karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; "..." isimli şarkının bestecisi, müvekkillerinden ...'in babası ... olduğunu, halk şairimiz ...'dan işlenmek suretiyle meydana getirilen sözlerin yazarı ise ... olduğunu, FSEK m.8/1 uyarınca bir eserin sahibinin onu meydana getiren olduğunu, ...'in Dokuz Eylül Üniversitesi'nde okuduğu dönemde annesinin vefatı üzerine yapıldığını ve sözlerinin de bu dönemde yazılmaya başlandığını, DEÜ'de o dönem okuyan ve şarkının yapım aşamasına tanık olan kişilerin dinlenildiğini, Şarkının sözleri ise Ayna grubunun kurulmasının akabinde ... tarafından ...'ın "..." şiirinden adapte edilmiş olup,

şarkı sözlerinin adapte edilmiş/işlenmiş versiyonu müvekkillerinin hususiyetini taşıdığını, şarkının ilk versiyonunda sözler ... tarafından annesine ithafen yazılmış ancak albümde yayımlanan şarkının son versiyonunun sözleri ... tarafından yazılmış olduğunu, FSEK m. 8/2 uyannca bir işlenmenin ve derlemenin sahibi onu işleyen olup dava konusu şarkının eser sahiplerinin ... ve ... olduğunu, dava konusu şarkının bestecisi ve söz sahibi olarak ...'nin kaydedildiği ilk kez 2017 yılının sonlarında anlaşıldığını, ...' veritabanında besteci ve söz yazarı olarak müvekkili ...'in müteveffa babası ... ile birlikte ... yer aldığı,

... ise sadece aranjör olarak yer aldığını, davalı ...'nin söz konusu eserde herhangi bir katkısı olmadığını, davalı ...'nin yalnızca ...

Grubu'nun ilk dönemlerinde yapımcı olarak yer aldığını, FSEK m. 11 "Yayımlanmış eser nüshalannda veya bir güzel sanat eserinin aslında, o eserin sahibi olarak adını veya bunun yerine tanınmış müstear adını kullanan kimse, aksi sabit oluncaya kadar o eserin sahibi sayılır." hükmü ile yayımlanmış eserlerde eser sahibi adı olarak yer alan kimsenin eser sahibi sayılacağını hükme bağladığını, albüm kartonetlerinde dava konusu "..." isimli şarkının ... ve ...'e ait olduğunun yazılı olduğunu,

çeşitli internet veritabanlarının da aynı yönde olduğunu,İspat yükünün davalıda olduğunu,Davalının albümün yayınlandığı dönemde kartonete müdahale etme imkanı olduğunu, Ancak bu imkana sahip olmasına rağmen kendini... nezdinde eser sahibi olarak kaydettiren davalı ...'nin eserlerin çoğaltılmış nüshalarında eser sahibi olarak yer almadığını, bu durumun ...'nin ne müzik ne de sözlerin sahibi olduğunu açıkça ortaya koyduğunu,...'in şarkının ilk versiyonlarına ilişkin 1982 ve 1985 tarihli ve bugüne kadar hiç yayınlanmamış demo kayıtlan bulunduğunu,

tanıkların Türkiye'nin hemen her yerinden dosyaya tanıklıklarına ilişkin imzalı yazılar gönderdiğini,Davalı yan, tarihsiz ve "davalının dilekçesine karşı beyan delillerimiz ile delil listemizin sunulmasıdır" adlı dilekçesinde ... kaydı ve tanıklar dışında hiçbir delile değinmediğini, ...'ın da hiçbir bilgi belge olmaksızın yalnızca beyana yönelik kayıt yaptığı ortaya çıktığını, 18.01.2019 tarihli bilirkişi raporundan sonra davalı, daha önce hiçbir dilekçesinde bahsetmediği bir delil(Muvafakatname ve Beyan) ortaya çıkardığını,

bu durumda HMK'nın 141. maddesinde yer alan iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağına aykırı olup delilin hükme esas alınamayacağını, Dosyadaki karine, albüm kartonetleri, lehe bilirkişi raporu, demo kayıtları, tanık beyanları, imzalı tanıklık beyanları, şiir kitabı, ...(...) kayıtları yok sayılarak hüküm kurulduğunu, davalının dosyaya gerçeğe aykırı düzenlenmiş bir belge sunarak eserin tüm haklarının ...'ye ait olduğunu beyan ettiğini, Davalının tarihsiz dilekçesinde yer alan 2. Maddede "... adlı şarkının söz ve bestesini ... ile birlikte meydana getirmiştir." denildiğini,

Davalının kendi sunduğu dilekçelerinde dahi kendisiyle çeliştiğini, bu gerçeğe aykırı belgeyi düzenlenleyebilmek için müvekkillerine ait imzalarının bulunduğu üstü boş kağıtları, davalı gerçek dışı kurgusuyla doldurmuş iş bu belge asıllarını da kesin süreler geçtikten sonra dosyaya sunmuş olduğunu, Mahkemenin "..."da sözde ...'ye ait olduğu ve devredildiği iddia edilen eserlerden "..." ve "..." isimli şiirleri içeren müvekkili ...'a ait şiir kitabı, tanıkları ve dosyaya sunulan 1982 ve 1985 tarihli demo kayıtlarına ilişkin hiçbir değerlendirme yapmadığını,

Prof Dr ...'dan alınan hukuki mütalaanın sunulduğunu,...” Başlıklı Yazılarda Devir Sözleşmesinin Geçerlilik Şartlarını Taşımadığını, FSEK m. 52 uyarınca mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı şekil şartına tabi olduğunu, hakların ayrı ayrı gösterilmesi gerektiğini, davalının da imzası olmadığını, mütalaada da belirtildiğini, davalının A4 kağıdındaki müvekkilleri tarafından boşa atılan imzaya denk gelecek şekilde harfleri normalinden büyük yazarak sığdırma çabasına giderek iddia ettikleri üzeri boşa atılan imzanın kötüye kullanılarak bu belgeyi oluşturduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, eser sahipliğinin tespiti ve maddi tazminat istemlerine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacılar vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlıkta; hak sahipliğinin tespitine ilişkin 01/06/2010 Tarihli "muvafakatname ve beyan" başlıklı belgelerdeki imzaların davacı ... ile davacı ...'in murisi olan ...'in eli ürünü olduğu bilirkişi raporu ile tespit edilmiştir.

İlk derece mahkemenin gerekçesinde isabetli olarak yer verildiği üzere; ... kayıtlarında "..." ibareli eserin söz yazarı ve bestecisinin ... olduğundan ödemelerin 2000 yılından itibaren ...’ye yapıldığı, ... kayıtları ve Kültür Bakanlığı kayıtları, davacıların eli ürünü olan muvafakatname gözetildiğinde davacıların neredeyse eserin alenileşmesinden itibaren 25 yıl sessiz kaldığı,

uzun süre meslek birliğince davalıya ödeme yapıldığı halde bu duruma da ses çıkarmadıkları da dikkate alındığında mevcut delil durumuna göre davanın reddine karar verilmesinde usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmediğinden davacılar vekilinin istinaf isteminin HMK 353.1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.