İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/963 K.2025/236

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

ASIL DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava dışı ... Ltd. Şti'den aldığı ... Bankası Ümraniye Şubesine ait 03/02/2020 keşide tarihli 173.565-TL bedelli çeki kırdırmak ... Faktoring firmasının yetkilisi ...'le görüştüğünü, ancak çekin iadesini istediğinde ... isimli şahsa ulaşamadığını, müvekkilinin ... şirketi ile yaptığı görüşmede, ... isimli bir çalışanlarının olmadığını fakat belirtilen çek ile ilgili olarak ...

İnşaat isimli firma tarafından işlem yapıldığının bildirildiğini, ... firması yetkilisi ve faktoring firması çalışanından alınan çek fotokopisinde çekte müvekkilinin cirosundan sonra sadece ... İnş.

AŞ'nin cirosunun olduğunu, çeki kırdırdığı söylenen ... firmasının gönderilen fotoğrafta cirosunun olmadığını, olayla ilgili Bakırköy Cumhuriyet başsavcılığına müracaatta bulunduklarını, müvekkilin, davalılarla bugüne kadar hiçbir ilişkisi, borcu ve tanışıklığı bulunmadığını ileri sürerek, müvekkilin hem alacaklısı olduğu hem de rızası hilafına elinden çıkan çeki sebebiyle davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

ASIL DAVAYA CEVAP

Davalı ... AŞ. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin dava konusu çekin meşru hamili olup, tamamen hukuka uygun olarak çeki iktisap ettiğini, müvekkilinin ... İnş.San.ve Tic.Ltd.Şti. ile 24/09/2019 tarihli faktoring sözleşmesi imzalandığını, ... şirketi tarafından alacak bildirim formu ile, ...

İnşaat AŞ'ye verilen hizmete dair 14/09/2019 ve 21/09/2019 tarihli faturalı alacakların müvekkiline temlik edildiğini, temlik alınan faturalı alacakların ödeme aracı olan, dava konusu173.565.-TL bedelli çekin alındığını, davacı şirketin faktoring ilişkisinin tamamen dışında olduğunu, davacının dolandırıldığı iddialarının müvekkil şirket ile hiç bir ilgisi olmadığını, müvekkil şirketin bahsedilen isimde bir çalışanı olmadığını savunarak, davanın reddini, dava konusu alacağın %20 sinden aşağı olmamak üzere müvekkili şirket zararının davacıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... İnşaat AŞ. davaya cevap vermemiştir.

BİRLEŞEN DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava dışı .. Ltd. Şti'den aldığı .. Bankası Ümraniye Şubesine ait 03/02/2020 keşide tarihli, ... no'lu 173.565-TL bedelli çeki kırdırmak ... Faktoring firmasının yetkilisi ...'le görüştüğünü, ancak çekin iadesini istediğinde ... isimli şahsa ulaşamadığını, müvekkilinin ... Faktoring şirketi ile yaptığı görüşmede, ... isimli bir çalışanlarının olmadığını fakat belirtilen çek ile ilgili olarak ...

İnşaat isimli firma tarafından işlem yapıldığının bildirildiğini, ... firması yetkilisi ve faktoring firması çalışanından alınan çek fotokopisinde çekte müvekkilinin cirosundan sonra sadece ... İnş.

AŞ'nin cirosunun olduğunu, çeki kırdırdığı söylenen ... firmasının gönderilen fotoğrafta cirosunun olmadığını, olayla ilgili Bakırköy Cumhuriyet başsavcılığına müracaatta bulunduklarını, müvekkilin, davalılarla bugüne kadar hiçbir ilişkisi, borcu ve tanışıklığı bulunmadığını ileri sürerek, müvekkilin hem alacaklısı olduğu hem de rızası hilafına elinden çıkan çeki sebebiyle davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

BİRLEŞEN DAVAYA CEVAP

Davalı ...

İnşaat vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davacının tacir olduğunu, basiretli bir tacir gibi davranması gerektiğini, davacının hiç tanımadığı bir kimseye elindeki çeki cirolamak suretiyle karşılığında hiçbir teminat almadan teslim ettiğini, davacının kendisinin meşru hamil olduğunu ve çekin kendi rızası dışında elinden çıktığını iddia ediyor ise istirdat talebinde bulunması gerekeceğini, çekin zilyedine istirdat davası ikame etmesi gerektiğini, çek iptali veya menfi tespit davası için dava şartı olan hukuki yarar bulunmadığını,

müvekkilinin çeki ... şirketinden 21/09/2019 tarih ve 130.075,59 TL bedelli ... numaralı ve 14/09/2019 tarih ve 95.149,83 TL bedelli ... numaralı faturaların bakiye ödemesine mahsuben aldığını, çek bedelini tahsil etmek için ... Faktoringe götürdüğünü, ... Faktoring firmasının çeki kendilerine iade etmesi üzerine önceki caranta ... şirketine iade ettiğini, savunarak davanın reddini istemiştir. Davalı ... Ltd.Şti davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, dava konusu çekte davacının lehtar-ciranta, diğer davalılar ise ciranta ve son olarak hamil konumunda olduğu, buna göre, geçerli bir ciro silsilesinin bulunduğu, davacı, cirodaki imzasına itiraz etmediği, davacının çekten dolayı borçlu olmadığını yazılı delille ispatla yükümlü olduğu, kambiyo senetlerinden olan çekin sebepten mücerret olduğu, davacının dava konusu çekin bedelsiz olduğunu, iddiaya konu olayların varlığını yazılı delille ispatla yükümlü olduğu, çek hamilinin çeki edinmesine sebep olan ticari ilişkiyi ispatlama yükümlülüğünün bulunmadığı,

hamilin kötü niyetli olduğunun bu iddiayı ortaya atan tarafça ispatlanması gerektiği, davacı tarafın davalıların kötü niyetli hamil olduğunu ispata yarar herhangi bir delil sunamadığı, davalının factoring şirketi olması nedeniyle çekin ne şekilde eline geçmiş olduğuna dair kendinden önceki hamille yapılan factoring sözleşmesini ve fatura örneğini dosyaya sunduğu, çeki usulüne uygun düzenlenmiş factoring sözleşmesi ve faturaya dayalı olarak kabul ettiği, davacının davalı factoring şirketinin iktisapta ağır kusurlu olduğunu ve de kötüniyetli olduğunun kanıtlanamadığı, gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, asıl ve birleşen dava dilekçelerinde ileri sürdüğü beyanlarını da tekrar ederek; yerel mahkemenin gerekçeli kararında, davacının dava dilekçesindeki iddialarını ispatlayamadığı, ayrıca delil sunumadığını gerekçeleriyle davanın ayrı ayrı reddini yönünde hüküm kurduğunu, buna karşın, yerel mahkemece mahkemeye sundukları ve toplanmasını istedikleri delillerinin toplanmadığını, yargılama sürecinde işbu delillerin toplanmasıyla ilgili olumlu veya olumsuz herhangi bir karar verilmediğini, davalı faktoring şirketinin ticari çeki kırarken müvekkille ... arasında hiçbir ilişki olmamasına rağmen işlem yaptığını,

çek ile ilgili olarak, ciro silsilesine göre çekin sebebi fatura, irsaliye vb. tevsik edici belgeleri müvekkilinin talebine rağmen göstermediğini, ... Faktoring A.Ş.'nin tabi olduğu mevzuatlara aykırı şekilde işlem yaparak kötü niyetle hareket ettiğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Asıl ve birleşen dava, menfi tespit talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir. Karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, asıl ve birleşen davaya konu çekin takas merkezi yoluyla ibraz edildiği ,,, Bankası AŞ'nin 29/12/2021 tarihli cevabi yazısı ekinde gönderilen davaya konu çek fotokopisin incelenmesinde, asıl dava davalısı ...

AŞ'nin cirosunun bankaya ibrazdan önce iptal edildiği, TTK'nın 686.maddesi uyarınca çizilmiş ciroların bu hususta yazılmamış hükmünde olduğu, bu nedenle davacının faktoring şirketiyle ilgili ileri sürdüğü hususların davada dinlenemeyeceği, kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğundan, davacının imzasını ikrar ettiği çeke ilişkin, kendisinden sonra gelen cirantalara ve hamile karşı borçlu olmadığını yazılı delillerle ispat etmesi gerektiği, davacının davalılara borçlu olmadığını ve rızası dışında elinden çıktığını ileri sürdüğü çekin,

davalılar tarafından bile bile borçlunun zararına kötü niyetle iktisap edildiğini ispatlayamadığı anlaşılmakla, asıl ve birleşen davada davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.