İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/116 K.2025/1167

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkiline ait güzel sanat eseri olan fotoğrafın izin alınmaksızın davalılardan ...

Yayıncılık, ... ve ... yayıncı kurulu tarafından basımı yapılan ‘’Küreselleşmeye Karşı Duruşumuz’’ isimli kitabın kapağına diğer davalılar tarafından basıldığını, davalıların İstanbul 1. Fikri Sınai Haklar Ceza Mahkemesinin 2019/430 Esas sayılı ilamıyla cezalandırılmasına karar verildiği ve kararın kesinleştiği, müvekkilinin fotoğraf sanatı yönünden şöhreti yurtdışında da bilinmekte olduğunu, müvekkilinin şahsına küçük düşürücü tavır takınıldığını,

haksız ve hukuksuz kullanılan fotoğraf nedeniyle davalıların haksız kazanç edindikleri müvekkilinin bu nedenle büyük oranda maddi ve manevi kayıplara uğradığını ileri sürerek şimdilik 5.000-TL maddi ve 5.000-TL. manevi tazminatın kitabın basım tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, öncelikle İstanbul 1.Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesinin 2015/430 Esas sayılı kararlı dosyasının celbi ile dosyasındaki mevcut deliller nazara alınarak,

sanat eseri olan fotoğrafa vaki müdahalenin men'ine, halen basım, yayım ve satışı devam eden “Küreselleşmeye Karşı Duruşumuz” isimli kitabın,İhtiyati Tedbir Kararı ile toplatılmasına, sair hakların saklı tutulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalılar ..., ... vekili cevap dilekçesinde özetle; ekte sunulu olan "Süreli Olmayan Yayınlar İçin Bandrol Talep Formu ve Taahhütnamesi"nde de görüleceği üzere talep sahibi "... Araştırma Danışma Reklamcılık Eğitim Yayınları ve Tic. Ltd.

Şti." olduğunu ve husumetin söz konusu ... yayınevinin hak sahibi olan yukarıda ticaret unvanı belirtilen tüzel kişiliğe yöneltilmesi gerekirken müvekkillerine yöneltilmesi sebebiyle husumet yokluğu gözetilerek davanın reddi gerektiğini, esas yönünden ise davacı tarafın herhangi bir maddi ve manevi zararının doğmadığını bu sebeple maddi ve manevi tazminat talebinin de reddi gerektiğini, söz konusu kitabın satışının ...

Yayıncılık tarafından yıllar önce bitmiş olup kitabın 2. Baskısının yapılmadığını, ihtiyati tedbir kararı talebinin hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Diğer davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı itirazında bulunmuş olup, esas yönünden de davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Tarafların ekonomik durumları, ihlâl olunan hakkın mahiyeti, ihlalin etkileri, ihlalin ulaştığı kitle, fiilin ve kusurun ağırlığı, paranın satın alma gücü ibraz olunan belgeler ve eylemin kitap kapağında kullanım şeklinde gerçekleştirilme biçimi karşısında manevî tazminat miktarının 5.000-TL olarak saptanmasının hakkaniyete uygun olacağı düşünülmüştür.

FSEK 68 maddesi uyarınca 2200 TL' telif tazminatının takdiren oluşa göre yani ihlâl olunan hakkın mahiyeti, ihlalin etkileri, ihlalin ulaştığı kitle, fiilin ve kusurun ağırlığı, eylemin kitap kapağında kullanım şeklinde daha geniş kitlelere ulaşmış olması da yani gerçekleştirilme biçimi de gözetilerek 3 kat olarak takdiri mahkememizce uygun bulunmuş, toplamda 2200 TL x3 = 6600 TL maddi tazminatın FSEK 68. Madde kapsamında davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine, karar vermek gerekmiş, aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM: 1-FSEK 68. maddeye göre hesaplanan 2200 TL nin 3 katı olan 6600 -TL maddi ve 5000- TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faiz ile birlikte davalılar ... ...

EĞİTİM YYAY VE TİC LDT ŞTİ , ... ve ...’dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, 2- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 07.07.1987 tarih, 1836/4131, 13.10.2009 tarih 5561/10516, 13.09.2011 tarih 10929/10277 ve HGK'nın 20.03.2002 tarih, 176/214 sayılı kararlarında açıklandığı ve öğretide de benimsendiği üzere, hak sahibinin FSEK'in 68. maddesi uyarınca telif tazminatı talebinde bulunduğu ve mahkemece de telif tazminatına hükmedildiğinden taraflar arasında farazi sözleşme yapılmış gibi bir hukuki durum meydana geleceğinden ve bu durumda, davalının eyleminin de farazi sözleşme kapsamında yasal kullanım haline dönüşeceğinden;

davacı hak sahibi farazi sözleşmenin kapsadığı kullanımın refini ve menini isteyemeyeceğinden dava tarihinden önceki döneme ilişkin men isteminin ve ihtiyati tedbir istemin reddine, Küreselleşmeye karşı duruşumuz isimli eserin dava tarihinden sonra yeniden baskının yapıldığı yönünde delil bulunmadığından toplatma istemenin reddine,...6-Reddedilen müdahalenin men'i istemi nedeniyle 25.500 TL'nin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,..." karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde.

İstanbul 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 24/02/2015 tarihli ve 2013/225 esas no'lu davasında aynı konuda açılan davada ihtiyati tedbir kararı verildiğini, gerekçe gösterilmeden ihtiyati tedbir kararının reddine karar verildiğini, ihtiyati tedbirin reddi yönünden verilen vekalet ücretinin davanın esası yönünden verilen kabul kararındaki miktarın üzerinde olduğunu, müvekkili yönünden mağduriyet yarattığını ileri sürerek ileri sürülen istinaf sebepleri yönünden kararın kaldırılmasını talep etmiştir.Davalılar vekili istinaf dilekçesinde.

Dava konusu fotoğrafın kitaba basıldığı 2012 yılından önce 2010-2011 yıllarında fotoğrafın başka sitelerde kullanıldığına dair ekran görüntülerini dosyası kapsamında sunduklarını, bunun gibi Google arama motorunda onlarca paylaşım bulunduğunu, fotoğrafın Google arama motorunda umuma açık olup sahibinin kim olduğunun tespit edilmesinin taraflarınca imkansız olduğunu, arama motorlarında görsel olarak arattıldığında 2006 yılına kadar görselle ilgili sitelerde paylaşımlara rastlandığını, görselin özellikle yabancı internet sitelerinde karşılarına çıktığını, eserin davacıya ait olup olmadığı kesinlik kazanmadığını,

davanın davalı müvekkiller yönünden husumet yokluğu nedeni ile davanın reddi gerektiği, Talebin zamanaşımına uğradığını, ceza dosyasında verilen karar hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı olduğunu, Davacı tarafın herhangi bir maddi zararı doğmadığını, maddi tazminat tutarının somutlaştırmadığı ve ispatlanmadığını, Telif ücretinin hesaplanmasında dava konusu fotoğrafın yer aldığı kitabın davanın açıldığı tarih itibariyle perakende satış fiyatının esas alınmasının hatalı olduğunu, kitabın basıldığı yıl olan 2012 yılındaki perakende satış fiyatının tespit edilerek telif ücreti hesaplanması gerektiği,

Davacının fiziki yapısını zedeleyen, yaşama ve kazanma gücünün azalması sonucunu doğuran olayların meydana geldiğine dair ve davacının şeref ve haysiyetinin rencide edildiğine ilişkin zararını tevsik eden somut bilgi veya belgeler sunulamadığını, faiz talep etmesini kabul edilemeyeceğini beyanla ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, Eser sahibinin mali haklarından çoğaltma hakkı ihlaline dayalı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesi tarafından yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Davacıya ait güzel sanat eseri vasfı taşıyan fotoğrafın, basımı gerçekleştirilen kitap kapağında izinsiz olarak kullanılmak suretiyle eser sahibinin mali haklarından çoğaltma hakkının ihlal edildiği, İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi'nin 14/10/2021 Tarih 2021/67 Esas 2021/500 Karar sayılı kararından uyuşmazlığa konu eserin 10/12/2013 tarihinden itibaren ...'ya ait olduğunun tespit edildiği,

davacının mali haklarının ihlali sebebiyle FSEK'in 68. maddesi kapsamında talep edebileceği maddi tazminat miktarının bilirkişi raporunda usulüne uygun olarak belirlendiği, alınan raporun denetime uygun olduğu, ihlal karşısında manevi tazminat şartları gerçekleştiği ve mahkemece takdir edilen manevi tazminat miktarının olayın özelliklerine, ihlalin niteliğine göre hakkaniyete uygun olduğu anlaşıldığından, tarafların bu konulardaki istinaf istemleri yerinde görülmemiştir.

Ancak, dava dilekçesi içeriği dikkate alındığında istem bölümünde talep; "... öncelikle İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesinin 2015/430 Esas sayılı kararlı dosyasının celbi ile dosyasındaki mevcut deliller nazara alınarak, sanat eseri olan fotoğrafa vaki müdahalenin men'ine, halen basım, yayım ve satışı devam eden “Küreselleşmeye Karşı Duruşumuz” isimli kitabın, İhtiyati Tedbir Kararı ile toplatılmasına, sair hakların saklı tutulmasına..." şeklinde açıklanmasına göre, davacının men talebinin davanın esasına yönelik olarak ileri sürülmeyip ihtiyati tedbir kapsamında talep konusu edildiği anlaşıldığından,

ilk derece mahkemesince hüküm fıkrasının 2. Bendi ile men talebi yönünden hüküm kurulması ve 6. Bendi ile davacı aleyhinde vekalet ücreti takdir edilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle, davacı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulü ile kararın kaldırılmasına, eksikliğin yeniden yargılamayı gerektirmediği dikkate alınarak HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince Dairemizce yeniden hüküm kurulmasına karar vermek gerekmiştir.