İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/123 K.2024/488

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

TALEP: Talep eden vekili tevdi mahalli talepli değişik iş başvuru dilekçesinde özetle ; müvekkili şirketin "..." logosuyla televizyon yayıncısı olduğunu ve TVYD üyesi olduğunu, müvekkili şirket ile karşı taraf şirket arasında yıllardan bu yana yayın izni sözleşmeleri yapıldığını, 2022 ve 2023 yılı için de "MESAM&MSG- TELEVİZYON YAYINCILARI DERNEĞİ PROTOKOLÜ" imzalandığını, protokol gereği 2022-2023 yılı için uygulanacak zam oranı ve MSG ile üye yayın kuruluşları arasında yapılacak "YAYIN İZNİ SÖZLEŞMESİ " hükümleri konusunda taraflar arasında mutabakata varıldığını, sözleşme tipinin TVYD ile mutabık kalınan yeni modele göre hazırlandığını,

2022 ve 2023 yıllarını sözleşme süresi olarak kapsadığı, 2022 yılı bedeli belirlenirken 2021 yılı ana sözleşme bedellerine TVYD ile mutabık kalınan %34 oranında artış uygulandığı, eş zamanlı yayınlar için ana sözleşme bedellerinin %5'i alınarak hesaplama yapıldığı,

(01.01.2021-31.12.2021 tarihini kapsayan) 2021 yılı için MESAM'a radyo yayınları Lisans Bedeli karşılığı 16.121,08 TL+ KDV ödeyen müvekkili şirketin protokol hükümlerine göre 2022 yılı için ödeyeceği lisans bedelinin 21.602,25 TL + KDV, 2022 eş zamanlı yayın bedeli olarak 1.080,11 TL +KDV şeklinde olması gerektiğini, (Yapılacak artış bilahare ödenmek üzere) 2023 yılı için de aynı tutarların geçerli olduğunu, MESAM'ın 12 Haziran 2023 tarihinde gönderdiği elektronik posta mesajında 2022 yılı için mali hak bedellerinin TVYD Protokolünün 4. maddesi kapsamında tekrar yapılandırıldığını belirterek,

müvekkilinin ödeyeceği bedellerin 2022 yılı lisans bedeli 140.000,00-TL + KDV, 2022/yılı eş zamanlı yayın bedelinin 7.000,00-TL + KDV olduğunun bildirildiğini, MESAM'ın, protokole aykırı ve keyfi yapılandırma işlemine itiraz edildiğini, müvekkilinin Protokol hükümlerine uygun olarak ödemesini gerçekleştirmek üzere, 21.07.2023 tarihinde MESAM'ın İBAN numarasına yatırıldığını, bu ödemelerin MESAM tarafından iade edildiğini, protokolü imzalayan diğer meslek birliği MSG'ye de aynı şekilde ödeme yapmış olduğunu, MSG tarafından herhangi bir itirazda bulunulmadığı ve ödenen tutarın iade edilmediğini, MESAM'ın,

müvekkiline bu Protokol hükümlerine uygun olarak yaptığı ödemeyi iade ederek müvekkilini temerrüde düşürmeye yönelik eylemlerinin haksız ve kötü niyetli olduğunu, müvekkilinin üyesi olduğu TVYD ile imzaladığı Protokolde belirlenen bedelleri kabul etmeyerek iade ettiği göz önünde bulundurularak, TVYD üyesi müvekkilinin Protokol hükümlerine uygun olarak 2022- 2023 takvim yıllarına ilişkin muaccel olmuş yayın izin bedellerini yatırabileceği ödeme yerinin tespiti, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

MAHKEME KARARI

Mahkemece 06/09/2023 tarihli, 2023/126 D.İş, 2023/123 Karar sayılı kararla; “HMK 382, 385/1 ve 389.maddelerine göre tevdi mahalli tayini talebinin kabulü ile, İstanbul Çağlayan Adliyesi Vakıfbank Şubesi müdürlüğünün tevdii mahalli olarak tayinine,” karar verilmiştir.

İSTİNAF TALEBİ

MESAM tarafından süresinde sunulan istinaf dilekçesinde. 6100 sayılı HMK' nın 382/2-d maddesinde, “Borçlar Kanunundaki çekişmesiz yargı işlerinin,1) yetkisi sona eren temsilcinin temsil belgesini mahkemeye ibraz etmesi 2) Borçluya ifa veya teminat göstermesi için süre verilmesi, 3) Tevdii mahalli belirlenmesi veya tevdi edilmeyecek eşyanın satılması...“ şeklinde sayılarak düzenlendiğini, çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olup, YARGITAY 17. H.D.

2014/12254 E. 2014/15837 K. ve 13.11.2014 tarihli kararında da bu hususa ilişkin uyuşmazlıkta "Dava, ödeme yeri belirlenmesi isteminden kaynaklanmaktadır. Aynı yasanın 382/2-e bendinde ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri de sayılmış ve bunlar arasında tevdii mahalli tayini sayılmamıştır.

Hal böyle olunca talebin Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiğini, 6100 Sayılı HMK.'nın 21. ve 22. maddeleri gereğince Sulh Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine 13.11.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi." denilmek suretiyle tevdi yeri belirlenmesine ilişkin davalarda görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemeleri olduğunu kabul ettiğini, dolaysıyla öncelikle Mahkemenin bu D.İş dosyasında görevsiz olması nedeniyle, talebin görevsizlik nedeniyle reddi ile görevli sulh hukuk mahkemesine gönderilmesini, taraflar arasında; "...

SAN. VE TİC. A.Ş. ÜNVANLI, ...

TV LOGOLU" Yayın Kuruluşu ile Lisans Sözleşmesi imzalanması hususunda geçerli herhangi bir yazılı-sözlü mutabakat bulunmadığını, müvekkili ile Televizyon Yayıncıları Derneği arasında bir protokol olup, bu protokolün eki olarak tanzim edilecek yayın izin sözleşmelerinin talepte bulunan tarafından imzalanmadığını, bu hali ile taraflar arasında herhangi bir mutabakat bulunmadığını, talep eden tarafından kötü niyetle yapılan ödemelerin iade edildiğini, keza taraflar arasında bir sözleşme bulunmadığını, talep edenin tevdi talebini kesinlikle kabul anlamına gelmemek kaydıyla,

talep edenin lisans bedeli olarak ifade ettiği ve yaptığı ödeme bedellerinin aynı alanda faaliyet gösteren diğer kuruluşlarla yapılan lisans bedelleri yanında oldukça düşük olup, bu bedellerin kabul edilemeyeceğinin talep edenin de farkında olduğunu, henüz müvekkilleri tarafından cevap dilekçesi sunulmadan karar verilmesinin haksız olduğunu, tüm bu sebeplerle;

tevdi mahalli tayini talebinin reddi gerekmekle birlikte, en önemlisinin taraflar arasında ilgili yayın kuruluşuna ilişkin herhangi bir yazılı/sözlü/zımni kabul, mutabakat, anlaşma vs. kesinlikle mevcut olmadığını, hal böyle iken tevdi tayini talebine hukuki dayanak teşkil edecek bir hukuki ilişkinin mevcut olmadığını, dolayısıyla taleplerin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece Mahkemesince MESAM vekilinin istinaf dilekçesi itiraz dilekçesi olarak kabul edilerek, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 17/10/2023 tarihli ara kararı ile; tevdi mahalli talep koşullarının mevcut olmadığı gerekçesiyle. “Mahkememizce verilen 2923/126 D.İş, 2023/123 Karar sayılı ve 06/09/2023 tarihli Tevdi Mahalli tayinine ilişkin kararının kaldırılmasına,” kesin olarak karar verilmiştir.

Bu karara karşı tevdi mahalli tayini talep eden vekilinin istinaf talebinde bulunması üzerine Dairemizce 27/12/2023 tarihli, 2023/1705 Esas, 2023/1993 Karar sayılı kararı ile; tevdi mahalli kararlarına karşı istinaf yargı yoluna başvurulabileceği gerekçesiyle; tevdi mahalli tayini talep eden ... vekilinin istinaf taleplerinin, Mahkemece itiraz üzerine verilen karar yok hükmünde olduğundan incelenmesine yer olmadığına, karşı taraf MESAM vekiline istinaf harcının tamamlatılması için dosyanın Mahkemesine iadesine karar verilmiş, harç tamamlatıldıktan sonra dosya Dairemize gönderilmiştir.

DELİLLER

Talep dilekçesi ekinde 10/12/2021 tarihli, 01/01/2021 tarihinden 31/12/2021 tarihine kadar olan dönem için Türkiye Musiki Eser, Sahipleri ... San. ve Tic. A.Ş. arasında imzalanan "Yayın İzni Sözleşmesi" örneği, MESAM ve MSG ile Televizyon Yayıncıları Derneği (TVYD) arasında imzalanan 27/12/2022 tarihli "MESAM & MSG Yayıncıları Derneği Protokolü, MESAM ve MSG tarafından hazırlanan 2023 yılı için örnek "Yayın İzni Sözleşmesi" örnekleri ile taraflar arasındaki mail yazışmalarının sunulduğu görülmüştür.

GEREKÇ E

Talep, televizyonda yayınlanacak eserlerle ilgili yayıncı kuruluşun yayın izni sözleşme bedellerinin ödenmesi için tevdi mahalli tayin edilmesine ilişkindir. Mahkemece tevdi mahalli tayini talebinin kabulüne karar verilmiş, aleyhine tevdi mahalli tayin edilen taraf vekili karara karşı istinaf yargı yoluna başvurmuştur. FSEK 43/1-2 maddesinde.

"Radyo-televizyon kuruluşları, uydu ve kablolu yayın kuruluşları ile mevcut veya ileride bulunacak teknik imkânlardan yararlanarak yayın ve/veya iletim yapacak kuruluşlar, yayınlarında yararlanacakları opera, bale, tiyatro ve benzeri sahneye konmuş eserlerle ilgili olarak hak sahiplerinden önceden izin almak zorundadırlar." "Bu kuruluşlar sahneye konmuş eserler dışında kalan eser, icra, fonogram ve yapımlar için ilgili alan meslek birlikleri ile 52 nci maddeye uygun sözleşme yaparak izin almak, söz konusu yayın ve/veya iletimlere ilişkin ödemeleri bu birliklere yapmak ve kullandıkları eser, icra,

fonogram ve yapımlara ilişkin listeleri bu birliklere bildirmek zorundadırlar." FSEK 43/5 maddesinde; " Meslek birliklerinin temsil ettikleri eser, icra, fonogram ve yapımlar ile üyelerine ilişkin bildirim zorunluluğu, tarifelerin belirlenmesi, duyurulması, müzakere edilmesi, sözleşme yapılması, uzlaşmazlıkların halli ve diğer hususlarda bu Kanunun 41 inci maddesinin dört ilâ onüçüncü fıkraları uygulanır.

Ancak yayın ve/veya iletim yapan kuruluşlar bakımından 41 inci maddenin altıncı fıkrasının son cümlesinin uygulanması zorunlu değildir."FSEK 41/10 maddesinde; " Meslek birliklerince belirlenen tarife veya ortak tarifeler üzerinden sözleşmenin yapılmaması halinde, taraflar yargı yoluna başvurabilirler.

Yargılama sürecinde, bir önceki yıl sözleşme yapmış olan mahaller, ilgili meslek birlikleri aksini bildirmedikçe, dava konusu tarifenin 1/4'ünü dava sonuçlanıncaya kadar her üç ayda bir meslek birlikleri adına açılmış banka hesabına yatırmak suretiyle eser, icra, fonogram, yapım ve yayınları kullanabilir ve/veya iletebilirler.

Bir önceki yıl sözleşme yapmamış umuma açık mahaller ile ilk defa sözleşme yapacak umuma açık mahallerin bu fıkrada öngörüldüğü şekilde eser, icra, fonogram, yapım ve yayınları kullanabilmeleri ve/veya iletebilmeleri ise ilgili meslek birliklerinin iznine bağlıdır. Dava sonuçlanıncaya kadar bu şekilde ödenen miktar, mahkeme kararıyla tespit edilen tarife bedelinden mahsup edilir." hükümleri düzenlenmiştir.

Dosya incelendiğinde; tevdi mahalli talep eden tarafın talebini hangi kanuna göre talep ettiğini açıklamadığı, ancak taraflar arasında FSEK kapsamında sözleşme ilişkisi bulunduğunu iddia ettiği, bu durumda FSEK’in 76/1. maddesinde, bu kanunun düzenlediği hukuki ilişkilerden doğan dava ve işlerde görevli mahkeme Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi olduğuna dair aksine hüküm bulunduğundan, Hukuk Muhakemeleri Kanunun 383/1. maddesi uyarınca görevli mahkeme Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, MESAM vekilinin görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğuna dair istinaf talepleri yerinde bulunmamış, esasa ilişkin istinaf talepleriyle ilgili inceleme yapılmıştır.

Tevdi mahalli talep edenin dosyaya sunduğu delillerin incelenmesinde; taraflar arasında 2021 yılında ödenecek bedellerle ilgili Yayın İzni Sözleşmesi imzalandığı, 2022 ve 2023 yılları için henüz sözleşme imzalanmadığı, MESAM ve MSG ile Televizyon Yayıncıları Derneği (TVYD) arasında imzalanan 27/12/2022 tarihli “MESAM & MSG Yayıncıları Derneği Protokolünün ise Yayın İzni Sözleşmesi olmadığı, yalnızca 2022 ve 2023 yılları için imzalanacak sözleşmelerin esaslarının belirlendiği, bu nedenle taraflar arasında 2022 ve 2023 yılları için sözleşme ilişkisinin kurulduğunun ispat edilemediği,

talep edenin Lisans Alma hakkının bulunup bulunmadığı ve lisans bedelinin ihtilaflı olduğu, TBK’nun 107. maddesinde belirtilen tevdi mahalli tayini koşullarının mevcut olmadığı, talebin 5846 Sayılı FSEK 43 ve 41.madde hükümlerine göre, açılacak lisans bedeli tespitine ilişkin asıl davada değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla, mahkemece tevdi mahalli tayin edilmesi talebinin reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya uygun görülmediğinden, MESAM vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkemenin tevdi mahalli kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-Karşı taraf vekilinin istinaf isteminin KABULÜNE, 2-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince İSTANBUL 1.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ'nin 06/09/2023 tarihli, 2023/126 D.İş, 2023/123 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, Tevdi mahalli tayini talebinin REDDİNE, 3-İlk derece yargılaması yönünden; -Alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile geriye kalan 157,75 TL harcın tevdi mahalli talep edenden alınarak Hazineye gelir kaydına,-Tevdi mahalli tayini talep edenin yaptığı yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-İstinaf yargılaması yönünden;