İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/1626 K.2026/525

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ressam olan müvekkilinin, aralarındaki dostluğun bir nişanesi olarak ...’nın davaya konu yağlıboya portresini 1988 yılında resmederek ettiğini, konusu tablonun orijinali halen ...’nın Beşiktaş'taki evinde bulunduğunu, söz konusu portrenin ... ... sitesinde 04/04/2014 tarihinde izinsiz yayımlandığını ve halen yayınlandığını, ayrıca yine ... tarafından eserin kullanıldığı iki farklı ... belgeseli çekilerek birinin ... spor kanalı ve ... spor twitter hesabında, diğerinin ise ...

1 kanalında yayınlandığını ileri sürerek, FSEK m. 66 uyarınca devam eden tecavüzün ref’i ve muhtemel tecavüzün men’ine, her bir ihlal için ( 4 kez ihlal) FSEK m. 68/1 uyarınca, şimdilik 1.000-TL maddi, 7.000-TL manevi tazminatın ihlal tarihlerinden itibaren işleyecek olan kanuni faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiş; talep artırım dilekçesi ile maddi tazminat talebini 30.000-TL'ye yükseltmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dava şartı arabuluculuk şartını yerine getirmediğini, zira arabuluculuk aşamasında arabuluculuk konusu uyuşmazlık davaya konu edilen taleplerden Yalnızca Portrenin ... Haber web sitesinde kullanımı sonucu oluşan maddi ve manevi zararlar olarak belirtildiğini, davacının, 7 yıl sonra tedbir talep etmesinin samimi olmadığını, sessiz kalma nedeniyle hak kaybı ilkesinin gözetilmesi gerektiğini, davacının bir yandan hem FSEK m.68 gereğince telif tazminatı talep ederken bir yandan da hem tecavüzün ref'i ve men'i talebinde bulunamayacağını, taraflar arasında sözleşme yapılmış gibi bir hukuki durum (farazi sözleşme ilişkisi) meydana geleceğinden artık tecavüzün men'i ve ref'inin talep edilemeyeceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, alınan her iki heyet raporu uyarınca, dava konusu uyuşmazlıktaki tablonun FSEK m.4/1 anlamında güzel sanat eseri olduğu, davacının FSEK m.11 deki karine çerçevesinde eser sahibi olduğu,

yağlı boya eserin farklı alanlardaki kullanımının davacının mali haklarından FSEK 21'de düzenlenen işleme,FSEK 22'de belirtilen çoğaltma, FSEK 23'te belirtilen yayma, FSEK 14'te belirtilen umuma arz hakkının ihlali sayılacağı, dava konusu edilen güzel sanat eseri olmakla birlikte bu eserden ticari kazanç elde edileceği açık olduğundan vaki kullanımın hukuka uygunluk sebepleri içerisinde yer almadığı ve izinsiz kullanım sebebiyle eser sahibinin haklarının ihlal edilmesi nedeniyle dava konusu kullanımın iktibas serbestisi sınırları içerisinde de yer almadığı,

emsal telif bedelinin yani 10.000-TL nın 3 katı olan 30.000-TL nın davalıdan tahsiline karar verilmesi gerektiği, tarafların ekonomik durumları, ihlâl olunan hakkın mahiyeti, ihlalin etkileri, ihlalin ulaştığı kitle, fiilin ve kusurun ağırlığı, sanatçının tanınmışlık ölçüsü , paranın satın alma gücü ibraz olunan belgeler ve eylemin gerçekleştirilme biçimi karşısında manevî tazminat miktarının 7000 -TL olarak takdir edildiği,

hak sahibinin FSEK'in 68. maddesi uyarınca telif tazminatı talebinde bulunduğu ve mahkemece de telif tazminatına hükmedildiğinden taraflar arasında farazi sözleşme yapılmış gibi bir hukuki durum meydana geleceğinden ve bu durumda, davalının eyleminin de farazi sözleşme kapsamında yasal kullanım haline dönüşeceğinden; davacı hak sahibi farazi sözleşmenin kapsadığı kullanımın refini ve menini isteyemeyeceği, dava tarihinden sonra davalının kullanımda bulunduğu yönünde delil bulunmadığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile.

FSEK 68 maddesi uyarınca 10.000-TL nın 3 katı 30.000- TL maddi, 7.000-TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, tecavüzün ref’i talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde;

-Dava konusu taleplerin zamanaşımına uğramış olmasına rağmen, yerel mahkemenin tarafından bu husus göz önünde bulundurmadığını,

-Dava konusu uyuşmazlıkta sessiz kalma ilkesi dikkate alınmadan karar verildiğini,

-Gerekçeli karara esas alınan bilirkişi raporunun önceki bilirkişi raporları arasındaki çelişkiyi gidermediğini, aksine dosyayı daha da çelişkili hale getirdiğini, birinci ve ikinci raporda yapılan tespitlerde davaya konu görüntülerin kullanım mecraları, süreleri ve tarihlerinin farklı olduğunu, ancak üçüncü raporda bu konunun değerlendirilmediğini, birinci ve ikinci raporda tespit edilen mali ve manevi hak ihlalleri farklı olduğu halde, üçüncü raporda bu konunun değerlendirilmediğini, raporlar arasında FSEK m. 37 doğrultusunda haber amaçlı kullanıma ilişkin yeni bir çelişki meydana getirildiğini,

-Davaya konu içeriğin haber amaçlı kullanıldığını, olup bu kullanım FSEK m.37 kapsamında hukuka uygun olduğunu,

-Gerekçeli karara esas alınan raporda, görselin tamamının kullanıldığı yönündeki değerlendirmenin hatalı olduğunu, haberde sadece kitap kapağından alınan bazı parçalar kullanıldığını, portrenin davacı tarafından umuma arz edilmediğini, müvekkil tarafından eserde değişiklik yapılmasının söz konusu olmadığını, manevi tazminata hükmedilmesinin hatalı olduğunu,

-Görselin davalı kurum tarafından ticari amaçla kullanıldığı ve ticari kazanç elde edildiği yönündeki değerlendirmenin hatalı olduğunu, davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu,

-Bilirkişi raporunda belirlenen tazminat miktarı fahiş olduğundan, hükmedilen tazminat bedellerinin de fahiş olduğunu,

-Davaya konu tablonun, ...'yı anmak isteyen topluma mal olduğunu, bu kullanımın FSEK m. 86 kapsamında izne tabi olmayıp hukuka uygun olduğunu,

-Futbol günlüğü isimli yapımda yer alan kullanıma ilişkin ihbar olunanın sorumluluğu bulunduğundan, husumet itirazına rağmen ... aleyhine tazminata hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu,

-Avans faizine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, FSEK'ten kaynaklanan haklara tecavüzün ref’i, muhtemel tecavüzün men’i ve tazminat talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karar davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, ilk derece mahkemesince raporlar arasındaki çelişkilerin giderilmesi üçüncü heyetten rapor alındığı, dava konusu ... yağlı boya tablosunun FSEK m.4/1 anlamında güzel sanat eseri olduğu, davacının FSEK m.11 deki karine çerçevesinde eser sahibi olduğu,

yağlı boya eserin farklı alanlardaki kullanımının davacının mali haklarından FSEK 21'de düzenlenen işleme, FSEK 22'de belirtilen çoğaltma, FSEK 23'te belirtilen yayma, FSEK 14'te belirtilen umuma arz hakkının ihlali sayılacağı, dava konusu edilen eserden ticari kazanç elde edileceği açık olduğundan vaki kullanımın hukuka uygunluk sebepleri içerisinde yer almadığı, somut olayda maddi ve manevi tazminat koşullarının oluştuğu, hükmedilen tazminat tutarlarında bir isabetsizlik olmadığı, yayınların davalı ... tarafından yapılması nedeniyle davalının husumet itirazının yerinde olmadığı,

FSEK’in 68/1 maddesi gereğince farazi bedel talep edildiğinde, taraflar arasında farazi sözleşme ilişkisi kurulduğu için zamanaşımı süresinin de sözleşme zamanaşımı süresine tabi olduğu, somut olayda sözleşme zamanaşımı süresinin dolmadığı, FSEK'ten kaynaklanan haklarda sessiz kalma yoluyla hak kaybına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.